Interview Tom Egbers

‘De Britse regering moet flink aan de slag om mensen zich weer thuis te laten voelen in eigen land’

Tom Egbers. Beeld Frank Ruiter

Als halve Engelsman is schrijver en presentator Tom Egbers soms jaloers op de Nederlandse directheid. Maar Amsterdamse branie gaat hem dan weer iets te ver. Doe hem dan maar Almelo, de stad van Héracles. Of is het Herácles?

Brit of Nederlander?

‘Ik ben Nederlander, woon hier mijn hele leven en als Nederland tegen Engeland voetbalt, ben ik voor Nederland. Maar ik ben trots op het Britse bloed dat door mijn aderen vloeit. Mijn moeder komt uit Bristol, in het zuidwesten van Engeland. Zij is voor mijn vader naar Nederland gekomen.

‘Gisteren keek ik met mijn vrouw naar een stukje van Toms Engeland, mijn serie over Engeland. Daarin zegt iemand dat Engelsen uit angst voor ongemak zo onhandig zijn. Dat ze soms het ene zeggen en het andere bedoelen. Mijn vrouw keek me aan en zei: ‘Dat ben jij gewoon.’

‘Wij Nederlanders zijn nogal straightforward, op het lompe af. Een Engelsman die iets niet leuk vindt, zegt: ‘Mm, interesting’. Ik voel me ook vaak geremd om brutale vragen te stellen. Voor een keihard interview moet je niet bij mij zijn. Soms ben ik jaloers op de Nederlandse directheid.

‘Ik deel de Engelse liefde voor tradities en etiquette. Kerst vier ik met alles erop en eraan. Dus ook met christmas pudding: een bom van vruchten, alcohol en niervet. Zoet, zwaar en ontzettend lekker. In mijn jeugd stopte mijn Engelse grootmoeder in maart een substantie van vruchten en whisky in de grond, zodat die een chemisch proces onderging. In november haalde ze de pudding weer tevoorschijn, en stuurde ze de die per post naar Nederland.

‘Ook tafelmanieren zijn belangrijk. Frietjes eten we bij ons aan tafel met mes en vork. Althans ik. Onze kinderen weigeren dat. Alleen een sandwich eet ik met mijn handen.’

Almelo of Amsterdam?

‘Dat is een gemene. Ik ben geboren in Almelo en heb daar een gelukkige jeugd gehad. Er zijn weinig architectonische meesterwerken, maar ik begrijp de mensen, en volgens mij begrijpen ze mij ook. Almeloërs zijn zichzelf, ze hoeven niet snel of gevat te zijn. Ik zeg daarom Almelo, ook al is Amsterdam een fijne stad waar ik al tientallen jaren woon.

‘Soms is Amsterdam ook een klotestad. Als de middelvingers de lucht in gaan bijvoorbeeld, en de verhuftering een nieuw hoogtepunt bereikt.

‘Laatst stopte ik met de auto voor een rood stoplicht. Een overstekende man van een jaar of 80 werd op een haar na geraakt door een fietser die bellend door rood reed. Ik kwam die jongen bij een volgend verkeerslicht tegen, waar het te druk was om door rood te rijden. ‘Zie je nou wat je doet, je rijdt die man bijna van zijn sokken!’, zeg ik. (Amsterdams accent) ‘Man, dit is toch Amsterdam?!’ Maar goed, iedere Amsterdammer heeft wel zo’n verhaal.’

Bristol of Jaguar?

‘De Bristol. Als je die ziet, denk je: ‘Da’s best een mooie auto.’ Kijk je beter, dan druipt de Engelse klasse ervan af. Het is geen patsauto, de schoonheid is nicely understated.

‘Ik reed in de jaren negentig naar mijn werk in Hilversum en zag in Bussum een Bristol. ‘Gefeliciteerd met uw prachtige auto’, zei ik tegen de eigenaar, die buiten stond.

‘Voor Toms Engeland hadden we een échte Engelse auto nodig. We dachten aan de Mini, de Jaguar. Maar de Mini is klein, een beetje Mr. Bean-achtig. De Jaguar vind ik geweldig, maar die staat voor geëtaleerde rijkdom en dat geeft geen pas. Toen kreeg ik ineens een brainwave: de Bristol! Die staat voor het Engeland dat ooit was. Grandeur. Via die toenmalige eigenaar in Bussum ben ik eraan gekomen.

‘Je had de gezichten van die Engelsen moeten zien toen we ermee rondreden. Ze vroegen of ze eraan mochten ruiken, zeiden dingen als: ‘Sexy smell’, bij de geur van olie en wagensmeer. Een vrouw in Stevenage raakte er zelfs opgewonden van en deed een erotisch bedoelde dans voor de motorkap. Ze had iets te veel gedronken.

‘Zelf heb ik een keurige, burgerlijke auto. Een Volvo. En ik ben tientjeslid van de VPRO en ik heb een hond.’

Héracles Almelo of Herácles Almelo?

‘Natuurlijk Herácles, want van wie is die club? Er bestaat geen zekerheid over de uitspraak van het oud-Grieks – Heracles is een Grieks mythologisch figuur. Klassiek geschoolden hebben na de renaissance afgesproken dat de klemtoon op de ‘e’ ligt. Tja, says who?

‘In Almelo zegt men sinds de jaren nul van de vorige eeuw: Herácles. En nu is de vraag: is de club van de gymnasiasten of van de clubmensen? Ik heb veel brieven van Studio Sport-kijkers gekregen. ‘Meneer Egbers, geen gymnasiast zal u dat op die manier nazeggen.’

‘Willem Wilmink, de Twentse dichter en liedjesschrijver, vertelde een fantastisch verhaal over een docent klassieke talen die om de juiste uitspraak werd gevraagd. ‘Héracles is een Grieks mythologisch figuur’, zei hij. ‘Herácles is een voetbalclub uit Almelo.’ En zo is het.’

Brexiteer of Bremainer?

‘Ik ben voor samenwerking, tegen de Brexit, en dus Bremainer. Maar ik heb geen stemrecht.

‘Tussen Nederland en Engeland zit een zeetje van niks. Het is, samen met Duitsland en België, ons belangrijkste buurland. Brexit kan ons dus flinke economische schade opleveren, en geeft Toms Engeland actualiteitswaarde.

‘In aflevering 1 sprak ik de ‘Farminator’, Chris Gadsden. Hij is een king size Brexiteer, een boer die op vluchtelingen jaagt en ze vervolgens bij de politie aangeeft. Zijn boerenbedrijf zit naast het tankstation waar verstekelingen uit vrachtwagens springen. Dat zijn niet zelden vluchtelingen.

‘Volgens Gadsden worden vluchtelingen door de overheid op allerlei manieren geholpen, terwijl arme Engelsen in de steek worden gelaten. Hij voelt zich tweederangsburger. Gadsden is geen type man die in mijn Amsterdamse bubbel rijkelijk vertegenwoordigd is, maar dat betekent niet dat ik hem niet serieus neem. Ik denk dat de Britse regering flink aan de slag moet om ervoor te zorgen dat mensen zoals Gadsden zich weer thuisvoelen in hun eigen land.’

Prima de luxe of Marie?

‘Prima de luxe. Oudere Volkskrant-lezers, zij die nog van papier lezen, zullen weten dat die term is bedacht door kunstenaar Wim T. Schippers. Iets goeds was prima de luxe. Ik ben groot fan van Schippers, dus heb ik als eerbetoon aan hem prima de luxe als Twitternaam gekozen.

‘Vroeger zei ik het ook regelmatig tijdens uitzendingen, maar dat doe ik nu nog maar zelden. Je moet jezelf niet te vaak herhalen. Zegt de man die al dertig jaar Studio Sport presenteert.

‘Toen ik bij Heracles in de jeugd voetbalde, werd ik Marie genoemd. Teamgenoten vonden mij anders, ik was geen typische voetballer uit Twente: ik sprak met twee woorden en maakte zelden overtredingen.’

Veronica Inside of Studio Voetbal?

Studio Voetbal natuurlijk, dat is mijn programma. Ik hoorde Wilfred Genee (presentator van Veronica Inside, red.) onlangs op de radio zeggen: ‘Wij maken entertainment.’ Dat is hun stijl en daar moeten ze mee doorgaan als ze dat leuk vinden en er een boterham mee verdienen. Ik krijg de indruk dat dat laatste zeker het geval is. (Harde lach) Dat gun ik ze van harte.

‘Ik weet dat Genee en Johan Derksen regelmatig kritiek leveren op mij en Studio Voetbal, maar daar ga ik niet op reageren. Ik hou me liever bezig met mijn eigen programma.

Studio Voetbal is een serieuzer voetbaldiscussieprogramma. Kijkers verwachten niet dat we de stijl van Veronica Inside gaan kopiëren, en dat willen we ook niet. Maar voetbal is bedoeld om plezier aan te beleven, dus komische noten zijn altijd welkom.

‘Voor de dynamiek van ons programma is het bepalend dat we in een studio zitten, zonder publiek. Dan krijg je niet snel een daverende lach. Je kunt het vergelijken met een voetbalwedstrijd zonder publiek. Het niveau ervan kan hoog zijn, maar er heerst toch een andere sfeer. We denken daarom zeker na over publiek, maar om veiligheidsredenen is het lastig veel mensen in het NOS-gebouw te krijgen.

Studio Voetbal is nog niet mijn gedroomde programma. We praten over veranderingen in gasten en onderwerpen, maar daar wil ik nu verder niets over kwijt.’

Kam of borstel?

‘Haha, wat een vraag. Nou, dan kies ik de borstel. Die gebruik ik ’s ochtends.

‘De tijd dat ik tientallen kammetjes per week opgestuurd kreeg, ligt ver achter me. Tegenwoordig stuur je via Twitter ‘val dood’ of ‘te gek’, maar als je in de jaren negentig iemand in Hilversum wilde bereiken, stuurde je een brief, en daar deden mensen dan regelmatig een kammetje in. ‘Kam je haar eens’, wilden ze daarmee zeggen.

‘Het is vaker over mij gezegd dat ik een warrige indruk maak, en dat komt niet alleen door mijn haar. Geen fijne kwalificatie, voor iemand die geacht wordt de boel op een rijtje te hebben. Maar dat warrige zit in mij, het heeft weinig zin om dat te vuur en te zwaard te blijven bestrijden.

‘Ik denk soms iets langer na over een juiste formulering, en dan ben ik even stil. Tegenwoordig is dat ongebruikelijk. Mensen lullen zoveel, ze gebruiken vaak veel woorden om niets te zeggen. ‘Dan heb ik zoiets van’, of ‘zeg maar’. Om te voorkomen dat taal tot dat soort diarree vertroebelt, ben ik liever even stil.’

De zesdelige serie Toms Engeland is op dinsdag om 20.30 uur te zien bij de NTR op NPO2.

Cv Tom Egbers

1957Geboren in Almelo

1984 Afgestudeerd aan School voor Journalistiek in Utrecht

1984-1990NOS Journaal en Sport

1990-1992Werkzaam bij Veronica

1992 Presentator NOS Studio Sport

1995Boek De Zwarte Meteoor

2000Boek Paradijs bij het dashboardlicht

2002Boek Twaalf Gestolen Jaren

2008 Presentator Andere Tijden Sport

2012Boek Rory Storm

2014Boek Tien helden en een hond

2015 Presentator Studio Voetbal

2018Presentator Toms Engeland

Tom Egbers is getrouwd met actrice en theaterproducent Janke Dekker. Ze wonen in Amsterdam en hebben twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.