Column freddie dekker-oversteegen (1925-2018)

‘Als ze werd aangehouden met allerlei wapens, keek ze met een onschuldige blik’

‘Als soldaat zeg je niet hoeveel mensen je hebt omgebracht’, zei Freddie Oversteegen. Liquidatie en sabotage waren voor haar en haar zus noodzaak.

Freddie Dekker-Oversteegen. Beeld RV

Ze stond eigenlijk altijd in de schaduw van haar in 2016 overleden zus Truus Menger-Oversteegen, een bekende beeldhouwer die lezingen hield en het boek Toen niet, nu niet, nooit schreef over de Haarlemse verzetsgroep waarvan ook Freddie en Hannie Schaft deel uitmaakten.

Freddie Dekker-Oversteegen praatte na de oorlog niet veel over haar verzetswerk. Ze kwam op de herdenkingen en zei dan: ‘Ik ben geen held, mijn zus was geen held. Maar we deden wat we moesten doen.’ Voor de rest wijdde ze zich aan haar gezin haar man Jan Dekker, die bij Hoogovens werkte, en drie kinderen. Vaak werd gezegd dat ze was getraumatiseerd door wat ze allemaal had meegemaakt.

Ze overleed 5 september één dag voor haar 93ste verjaardag in een verzorgingstehuis in Haarlem. Sinds die tijd wordt ze uit de anonimiteit gehaald. Jeroen Pliester van de Nationale Hannie Schaft Stichting zegt dat hij ‘de hele wereldpers al aan de lijn heeft gehad’. ‘The Washington Post heeft een necrologie aan haar gewijd. Vanmorgen belde The Guardian op en zo gaat het maar door. En ze verdient het.’

Freddie werd door haar gescheiden moeder opgevoed in Haarlem. Haar moeder was politiek geëngageerd, fel anti-nazi en bood in de jaren dertig onderdak aan Joodse vluchtelingen uit Duitsland ook al waren de zusjes Truus en Freddie daardoor gedwongen samen in een klein eenpersoonsbedje te slapen.

Toen de oorlog begon waren de meisjes pas 16 en 14 jaar oud. Ze werden door het verzet ingeschakeld voor het verspreiden van illegale bladen, het helpen van onderduikers en het vervoer van wapens. ‘Ze waren jong en zouden niet zo goed gefouilleerd worden als oudere meisjes en vrouwen. Dat gold met name voor Freddie. Die was klein en leek nog wel twee jaar jonger dan ze was. Als ze werd aangehouden met allerlei wapens, keek ze met een onschuldige blik en mocht ze vaak verder rijden’, aldus Pliester.

Samen met Truus voerde ze aanslagen en sabotage-acties uit, zoals het in brand steken van een Duitse opslagplaats in Overveen met behulp van aspirinebuisjes gevuld met een brandbare vloeistof. Op bezoek in Enschede ontmoetten ze Hannie Schaft. Truus en Freddie Oversteegen hadden al pistolen bij zich. Schietles kregen ze in een lege aardappelbunker.

De meisjes deinsden er net als Hannie Schaft niet voor terug nazi’s te liquideren. Freddie Dekker-Oversteegen vertelde dat ze Duitsers en foute Nederlanders in cafés verleidden. ‘We vroegen of ze zin hadden in een vrijpartij in het bos en liquideerden ze dan. We moesten dat doen. Het was noodzakelijk kwaad, want zij doodden goede mensen.’ Op de vraag hoeveel mensen ze had geliquideerd, antwoordde ze: ‘Zoiets moet je niet aan soldaten vragen.’ Hannie Schaft werd gearresteerd en overleefde de oorlog niet. De beide zussen wel.

Freek Eland van de Wereldomroep was een van de weinigen die Freddie Dekker-Oversteegen na de oorlog interviewden. Hij sprak haar twee keer. ‘Ik herinner mij vooral haar bescheidenheid. Toen ik haar de eerste keer benaderde, verwees zij mij onmiddellijk naar haar zus Truus. Het tweede dat mij is bijgebleven uit de gesprekken, is de ongelooflijk kleinerende en vernederende bejegening van deze vrouwelijk verzetsmensen na de oorlog. In het gesprek zei zij: ‘Ik hoop dat er nog eens onderzoek gedaan zal worden naar de houding van al die mensen die zichzelf direct na de oorlog zo op de borst klopten.’’

In 2014 ontving zij samen met Truus het Mobilisatie-Oorlogskruis uit handen van premier Rutte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.