Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren.
Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren. © ANP

Minister Ollongren: Nederland is in het vizier van Russische inlichtingendiensten

De regering wil met media en technologiebedrijven als Facebook en Google in gesprek over hoe de dreiging van nepnieuws kan worden tegengegaan. Dat schrijft D66-minister Kajsa Ollongren in een brief aan de Kamer.

Volgens Ollongren is Nederland 'in het vizier van onder meer Russische inlichtingendiensten'. Als voorbeeld noemt ze een Russische nepsite van de Nederlandse overheid met desinformatie over de MH17. Ook haalt ze de beïnvloeding door Rusland van de Amerikaanse verkiezingen van vorig jaar aan.

De verspreiding van nepnieuws is geen nieuw fenomeen, maar komt wel steeds vaker voor. 'Brede verspreiding van desinformatie kan makkelijk, anoniem, snel en goedkoop.'

In de brief staat dat digitale aanvallen worden gebruikt om democratische processen te beïnvloeden, waardoor de nationale veiligheid in het geding komt. Ook zijn overheidsinstellingen herhaaldelijk doelwit van omvangrijke en hardnekkige cyberaanvallen.

Volgens Ollongren is de voorgenomen Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, waar volgend jaar een referendum over wordt gehouden, 'noodzakelijk' om dergelijke beïnvloeding uit het buitenland te bestrijden.

'Tegenstellingen vergroten'

'Nieuwschecker' Peter Burger, verbonden aan de Universiteit Leiden, betwijfelt of er sprake is van een routinematige vorm van nepnieuws, gericht op Nederland. 'Ik ken in Nederland alleen Russisch nepnieuws in twee uitzonderlijke gevallen: MH17 en het Oekraïne-referendum, toen er opeens een raar filmpje verscheen van gewapende mannen die ons zouden bedreigen.'

Toch duiden de concrete voorbeelden die we uit Amerika krijgen volgens Burger op 'een veel grotere omvang dan we hadden kunnen bedenken'. 'Het fascinerende van het Amerikaanse voorbeeld is dat het nepnieuws niet alleen is gericht op Trump, maar ook op het andere kamp, zoals Black Lives Matter. Kennelijk met het doel om de tegenstellingen in het land te vergroten.'

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) constateerde in april in een rapport ook al dat Nederland 'volop in het vizier van Russische inlichtingendiensten' is. De Russen zouden middels 'desinformatie en propaganda' besluitvorming en de publieke opinie willen beïnvloeden, aldus het rapport.


Cyberspionage steeds geavanceerder

'Overheidsinstellingen doelwit van geavanceerde spionageaanvallen'
Of Russische hackers ooit in staat zijn geweest binnen te dringen bij politieke partijen in Nederland, is niet bekend. Toch signaleert inlichtingendienst AIVD al jaren dat 'overheidsinstellingen structureel doelwit zijn van omvangrijke en geavanceerde digitale spionageaanvallen' door buitenlandse staten. Lees hier het verslag van cyberexpert Huib Modderkolk.

Deskundigen kunnen het niet geloven: is aspersky een 'Russisch spionagemiddel'? 
Is een van de populairste antivirusprogramma's ter wereld in het geniep een Russisch spionagemiddel? Die vraag dringt zich op na een nieuw spionageschandaal in de Verenigde Staten.

Nederlandse politie werkt nauw samen met Russische geheime dienst
Ondanks de politieke spanning met Rusland, de annexatie van de Krim en het neerschieten van MH17 blijkt de Nederlandse politie nauw samen te werken met de Russische geheime dienst FSB, schreef Huib Modderkolk in mei.