Onze afwegingen inzake Robert M.
© de Volkskrant

Onze afwegingen inzake Robert M.

De week van de hoofdredacteur

Dit was voor mij de week van een moeilijke journalistiek-ethische afweging. Verslaggevers Maud Effting, Toine Heijmans en in een later stadium Marije Randewijk hebben vanaf anderhalf jaar geleden op en af onderzoek verricht naar Robert M., die een brief naar de krant had gestuurd en daarna naar de ouders van zijn slachtoffers. Ze hebben hem ook uitgebreid gesproken.

De krant mocht in geen geval een vehikel zijn voor Robert M.'s pogingen om in contact met de ouders te komen

Daarbij stonden we voor een dilemma. De krant moet over alle maatschappelijk relevante onderwerpen schrijven, ook de pijnlijke. We laten soms ook misdadigers aan het woord. Omdat het belangrijk is dat wij ons verdiepen in zulke mensen en hun motieven. Maar Robert M. heeft bijzonder weerzinwekkende misdaden op zijn geweten, en de eerste gedachte gaat toch uit naar zijn zeer jonge slachtoffers en hun ouders, die met de gevolgen daarvan moeten leven. De krant mocht in geen geval een vehikel zijn voor Robert M.'s pogingen om in contact met de ouders te komen. We hebben naast een journalistieke ook een morele verantwoordelijkheid.

Het onderwerp zelf is maatschappelijk en journalistiek van belang, vinden we. Robert M. bestaat, zijn 19-jarige straf zit er ooit op, waarna zijn tbs ingaat. Hij heeft een brief gestuurd die de ouders hebben ontvangen. Hoe moeten we omgaan met een misdadiger die dit op zijn geweten heeft?

We kunnen dat probleem beter recht in de ogen kijken dan begraven

Twee vragen waren essentieel: geven we M., door hem aan het woord te laten, ongewild het podium dat hij nastreeft? Wij ondervingen dit in het conceptartikel door zijn brief niet af te drukken en zijn antwoorden te voorzien van scherpe commentaren en interpretaties door deskundigen.

Een nog belangrijker vraag was of we hiermee de slachtoffers en hun ouders schade zouden toebrengen. We hebben in een vroeg stadium hun voornaamste vertegenwoordiger benaderd, advocaat Richard Korver. Die heeft duidelijk gemaakt dat zijn cliënten er moeite mee zouden hebben en welke passages het pijnlijkst zouden zijn. We hebben meermalen flinke ingrepen gedaan op grond van zijn kritiek.

Psycholoog Mulder stelt in het artikel dat we vandaag publiceren dat het juist belangrijk is over Robert M. te spreken. Er zijn meer mensen in onze samenleving die worstelen met pedoseksuele neigingen. We kunnen dat probleem beter recht in de ogen kijken dan begraven. Ook de ouders van slachtoffers die wij konden spreken, willen de gebeurtenissen juist uit de taboesfeer halen.

Een artikel over de omgang van een ouderpaar met hun kind en de vraag hoe de samenleving moet omgaan met Robert M. vinden wij belangrijk

Maar er zijn ook ouders die helemaal nooit meer iets van de dader willen vernemen. We wilden dan ook dat alle ouders de mogelijkheid zouden krijgen het artikel van te voren in te zien en er indien gewenst op te reageren. Zo konden we toetsen of onze inschatting juist was. Het artikel is op verzoek van advocaten en psychiaters ruim een week van te voren aangekondigd aan de ouders, zodat er niet te veel tijd tussen mededeling en publicatie zou liggen.

Advocaat Korver en een psychiater van de GGD zeiden me dat ze ondanks de zorgvuldige journalistiek het onjuist bleven vinden Robert M. aan het woord te laten. De ouders die het lazen, waren niet blij, sommigen ontzet, meldde Korver. Daarop besloten we het interview- gedeelte te schrappen en het stuk om te schrijven. Een artikel over de omgang van een ouderpaar met hun kind en de vraag hoe de samenleving moet omgaan met Robert M. vinden wij belangrijk. Dat kan ook zonder zijn woorden. In een telefoongesprek met een ouder bleek me dat juist het feit dat Robert M. mocht spreken het meeste leed veroorzaakte. Ze was opgelucht dat we dat zouden weglaten. Maar ik kreeg ook een mail van de moeder die meewerkte aan onze publicatie van vandaag. Zij noemde mijn beslissing de woorden van Robert M. te schrappen 'stom'.

Geen journalistieke keuze kan volledig recht doen aan alle belangen en gevoelens

Elke publicatie over Robert M. blijft pijnlijk en ingewikkeld, door de uitzonderlijke aard van zijn misdrijf. Er zijn voor- en tegenstanders van publiciteit en van doodzwijgen, zelfs onder de ouders. Geen journalistieke keuze kan volledig recht doen aan alle belangen en gevoelens. Maar het is onze overtuiging dat het journalistiek en maatschappelijk relevant is om te berichten over de nasleep van deze grootste zedenzaak uit onze geschiedenis.

Reageren? p.remarque@volkskrant.nl