Jesse Klaver (GroenLinks) verlaat de Tweede Kamer eerder dit jaar.
Jesse Klaver (GroenLinks) verlaat de Tweede Kamer eerder dit jaar. © ANP

NPO: inhoud Klaver-documentaire is niet het probleem, maar de maker heeft de schijn tegen

Bestuurders van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) hebben zich intensief bemoeid met het besluit de omstreden tv-documentaire Jesse te schrappen. BNN-Vara trok de film zondag pas terug na uitvoerig overleg met de NPO, het bestuursorgaan van de omroepen. Dat blijkt uit gesprekken met betrokkenen, na de NPO-seizoenspresentatie.

Frans Klein, directeur Televisie van de NPO, wist pas in een laat stadium dat de film over partijleider Jesse Klaver is gemaakt door een medewerker van GroenLinks: 'We hebben toen snel een gesprek georganiseerd met BNN-Vara en makers van het programma, afgelopen vrijdag', zegt hij. 'Het was een intense bijeenkomst, waarin alles zorgvuldig is beoordeeld. BNN-Vara is zelf begonnen met die film, zij hebben de documentaire in productie genomen. De intenties van de makers zijn goed, maar uiteindelijk is in goed overleg besloten dit niet uit te zenden.'

De maker stond op de loonlijst van GroenLinks en was bevriend met Klaver. Dan heb je de schijn tegen

Frans Klein

Twee voor Klein nieuwe feiten gaven de doorslag. 'De maker stond op de loonlijst van GroenLinks, en hij was bevriend met Klaver. Dan heb je de schijn tegen, en kun je niet verder. Het spreekwoord is ten slotte: wiens brood men eet, wiens woord men spreekt. Dat past niet bij een waardevrij, objectief journalistiek product.'

Dat besef had eerder moeten komen, erkent Klein. 'In het Mediapark is het zo georganiseerd dat programma's worden gemaakt in de boezem van een omroep en een producent. Daar is anders besloten. Uiteindelijk maken verantwoordelijken opnieuw een afweging.'

Onafhankelijkheid

NPO-bestuursvoorzitter Shula Rijxman is een van de weinigen in het Mediapark die de hele film heeft gezien. Ze wil niet zeggen wat ze ervan vindt. 'De inhoud was namelijk niet het probleem. We wilden niet dat naar aanleiding van de documentaire discussie zou ontstaan over de onafhankelijkheid van de publieke omroep, ons grootste goed. Dus heb ik besloten, in nauw overleg met BNN-Vara en Frans Klein: de NPO zendt dit in deze vorm niet uit.'

Zondag zei de algemeen directeur van BNN-Vara, Gerard Timmer, op NPO Radio 1 dat hij pas enkele dagen wist op welke voorwaarden de film was gemaakt. Ondergeschikten dachten dat ze goede afspraken hadden gemaakt over redactionele onafhankelijkheid: de omroep had het ruwe materiaal gezien en de filmmaker vertelde op beeld dat hij voor GroenLinks werkte. Timmer oordeelde anders, omdat hij niet kan garanderen dat de camera draaide op moeilijke momenten.

'Uniek inkijkje'

De filmer en de producent zijn boos, ze vermoeden dat de omroep zich heeft laten beïnvloeden door rechtse critici

Op de radio zei Timmer te hopen dat de film ('een uniek inkijkje') op termijn ergens anders te zien is, buiten de publieke omroep. Of dat lukt, is twijfelachtig: maandag bleek dat BNN-Vara - eigenaar van de rechten - geen toestemming geeft voor een geplande voorpremière in een bioscoop of plaatsing op YouTube.

De filmer en de producent zijn boos, ze vermoeden dat de omroep zich heeft laten beïnvloeden door rechtse critici. Dat bestrijdt NPO-directeur Klein: 'We hebben eerder films uitgezonden over politici als Wim Kok (PvdA) en Emile Roemer (SP); het verschil is dat die zijn gemaakt door onafhankelijke journalisten. Druk van buiten speelde geen rol.'

Shula Rijxman heeft te doen met de maker. 'Het is aan BNN-Vara wat nu gebeurt met deze documentaire. Misschien is een manier te verzinnen om toch iets met de beelden te doen, zonder dat het twijfel oproept over onafhankelijkheid. Je zou kunnen denken aan een talkshow, met alle betrokkenen aan tafel. Maar dit verzin ik ter plekke, de komende dagen zullen we bespreken hoe het verder gaat met de film.'

Lees meer

Hoort een film over Klaver, gemaakt door een persoonlijke vriend en tot voor kort politieke medewerker, thuis bij de publieke omroep? Op sociale media wordt het 'intieme portret' over Klaver afgedaan als 'propagandafilm'.

BNN-Vara gaat de documentaire over Jesse Klaver niet uitzenden op 4 september. De omroep heeft dit besloten vanwege de ontstane discussie over de objectiviteit van de film.

Documentairemaker Joey Boink werd zondag overvallen door het besluit van BNN-Vara. 'Het is heel vervelend dat deze film geen publiek krijgt.'

Commentaar: BNN-Vara realiseert zich net op tijd dat Jesse: de advertorial onafhankelijkheid ontbeert. De Wouter-tapes: dat moet de norm zijn.