Dit zijn de tien beste series van 2017 - het jaar van de sterke vrouwenrol
©

Dit zijn de tien beste series van 2017 - het jaar van de sterke vrouwenrol

2017 was het jaar van de sterke vrouwenrol

Meer dan een goed jaar was het. Met boven aan onze top-10 twee geweldige series, die ook nog iets te zeggen hebben. Dat The Handmaid's Tale en The Deuce deels door vrouwen worden gemaakt, zie je in alles terug.

Het voordeel van de gouden periode van de televisieserie, waar we nu midden in zitten, is dat er zo veel te kiezen valt. Jammer genoeg is dat ook het nadeel.

Toen we vorig jaar voor het eerst een televisieserietop-10 samenstelden (met een panel waarin iedereen zit die binnen en rondom de V-redactie over televisie en televisieseries schrijft, of het er gewoon heel vaak over heeft), werden in totaal 37 titels genoemd. Stranger Things belandde op de eerste plaats. Dit jaar zitten we al op 45 titels.

En kwam de hele toptien van 2016 bij drie partijen vandaan (Netflix, HBO en NPO), inmiddels zit HBO ondergeschoven in een pluspakket bij Ziggo, begint Videoland zich te roeren op het gebied van kwaliteitsseries en is Amazon Prime nadrukkelijk aanwezig. En dan tekent zich aan de horizon de nieuwe streamingdienst van reus Disney af, die eind 2019 van start wil gaan met Star Wars, de televisieserie. Tegelijkertijd haalt Disney zijn films en series van Netflix af.

Op zoek naar nieuw bingemateriaal?

De Volkskrant kijkt voor u (nieuwe) series en bespreekt er iedere week een. Bekijk hier de recensies van de beste, slechtste, grimmigste of bizarste series.

Het aanbod versnippert en daarmee ook het gesprek over series. Gedeelde opwinding over spectaculaire plotwendingen is schaars. Als fan word je met je toewijding aan een serie (Peaky Blinders? Iemand?) of aan een acteur (Allemachtig, Carrie Coon! Coon! C, dubbel O, N!) of aan een filmmaker (Aflevering 8 van David Lynch' Twin Peaks al gezien? Nog steeds niet? Hmmm) een roepende in de woestijn, een serie-evangelist.

Toch sprongen er dit jaar tien series uit, waarbij aangetekend moet worden dat er ook een paar heel goede net buiten de boot zijn gevallen. Zoek uw persoonlijke favorieten zelf maar uit: Twin Peaks, Narcos, Peaky Blinders, Please Like Me en Klem (hoogst genoteerde Nederlandse serie) haalden het net niet - in willekeurige volgorde. Blijven over tien topseries die van dit jaar een van de beste seriejaren uit de televisiegeschiedenis maken. Peak TV, zoals het huidige tijdperk in de Amerikaanse pers wordt aangeduid.

Amerikaanse series, stuk voor stuk, maar met grote universele thema's, locaties over de hele planeet en vaak een internationale cast, waarin tot onze vreugde steeds meer Nederlandse acteurs beginnen op te duiken. Zes series waren vervolgseizoenen, vier debuteerden dit jaar, waaronder de nummers een en twee.

Wat was de werkwijze? We vroegen ons panel* een toptien in te leveren van series of seizoenen van series die dit jaar voor het eerst in Nederland te zien waren. De nummer 1 op elke lijst kreeg tien punten, de nummer 2 kreeg negen punten, en zo verder. Documentaireseries mochten ook (vorig jaar haalde het Nederlandse Schuldig de vijfde plek), waarbij The Keepers (Netflix) het hoogst scoorde. Wormwood van Errol Morris kwam vermoedelijk net te laat (15 december op Netflix), maar kon bij de paar mensen die de serie wel hebben gezien op groot enthousiasme rekenen.

Grote afwezige is House of Cards. Vorig jaar stond het vierde seizoen nog op de zesde positie. Er werd al gemopperd over de kwaliteit van het vijfde seizoen, en toen kwam #MeToo. De serie kreeg slechts één vermelding. Er bleef genoeg over.

De conclusie: 2017 was het jaar van de sterke vrouwenrol. Het jaar van Elisabeth Moss, Carrie Coon, Nicole Kidman, Reese Witherspoon en Maggie natuurlijk, Maggie Gyllenhaal.

1 - The Handmaid's Tale

(Bruce Miller, gebaseerd op de roman van Margaret Atwood, Hulu/Videoland)

The Handmaid's Tale mag gebaseerd zijn op een dystopische roman van de Canadese schrijver Margaret Atwood uit 1985, het is onmogelijk je als kijker te ontrekken aan de parallellen met de actualiteit, van het kalifaat van IS tot aan het Amerika van Trump. Wie vicepresident Pence de afgelopen week een gebed aan de grote leider Trump zag opdragen, stapt midden in de wereld van The Handmaid's Tale, waarin de VS in de nabije toekomst in een extreem christelijke theocratie zijn veranderd. Onvruchtbaarheid teistert het land en de vrouwen die nog wel kinderen kunnen krijgen worden als slaven behandeld. Door middel van geritualiseerde verkrachtingen moeten zij, de handmaids (dienstmaagden), het voortbestaan van de heersende klasse garanderen.

Natuurlijk, het is de aankleding, de gruwelijke schoonheid van sommige scènes die je naar de keel grijpt, het scenario dat zelfs in de beschrijving van het inktzwarte kwaad nuances weet aan te brengen, maar het is toch vooral de serie met een aantal verpletterende acteerprestaties. Elisabeth Moss voorop, als Offred, in veel scènes close-up in beeld, haar ogen voortdurend heen en weer schietend tussen wanhoop, opstand en een sprankje hoop, waar de kijker zich aan vastklampt. Ook aan Ann Dowd (eveneens opmerkelijk in The Leftovers) en Alexis Bledel, denken we nog vaak terug. Bledel kreeg een Emmy Award voor haar rol als Ofglen, die haar liefde voor een vrouw met een hoge prijs moet betalen. In het jaar van de sterke vrouwen is The Handmaid's Tale een instantklassieker.

2 - The Deuce

(David Simon, George Pelecanos, HBO/Ziggo)

We waren afgelopen jaren in serieland vaker in het New York van de vroege jaren zeventig, stad op de rand van de financiële en morele afgrond, zinderend van artisticiteit. Maar niet eerder werd ze zo overtuigend neergezet als in The Deuce. De HBO-serie voert ons terug naar de straten rond Times Square in het jaar 1971. In het oeuvre van schrijver David Simon is The Deuce een waardige opvolger van zijn klassieke serie The Wire, nu al weer vijftien jaar oud. En net als in The Wire legt Simon de hele machtsstructuur van een buurt en een stad bloot, in dit geval rond een belangrijk stuk verborgen geschiedenis: het moment waarop de seksindustrie zich van de straten van Manhattan naar binnen verplaatste en de pornofilmindustrie opkwam. The Deuce is een ensemblestuk, een mozaïekvertelling, waarbij tientallen uitzinnige en kleurrijke personages passeren, in het volstrekt overtuigende decor van een ranzige, gevaarlijke en verleidelijke stad. Het hart van de serie wordt gevormd door Maggie Gyllenhaal, als prostituee Candy, die we volgen op haar reis naar zelfstandigheid, van het gevaarlijke leven op straat naar de achterkamers waar ze haar lot in eigen handen wil nemen in de pioniersdagen van de pornofilm. Ook hier een actrice in wier gezicht we, in vele close-ups, de hele wereld weerspiegeld zien. Adembenemend. En die muziek!

3 - Master of None 2

(Aziz Ansari, Alan Yang, Netflix)

Het werkt allemaal. Een aflevering in de stijl van Fietsendieven van Vittorio de Sica (in zwart-wit! In het Italiaans!) en een aflevering van dubbele lengte, die de leukste romkom van het jaar bleek en een Emmy-winnende Thanksgiving-aflevering gebaseerd op het leven van actrice Lena Waithe, over haar coming-out in een zwarte familie. Het eerste seizoen van Master of None, gebaseerd op het leven van schrijvers Aziz Ansari en Alan Yang, als kinderen van immigranten, beviel ons al, maar het tweede seizoen was zo rijk aan verhaalideeën, filmische scènes en muzikale vondsten, dat we uit elkaar barstten van enthousiasme. Dit was een comedy die zich niets aantrok van wat een televisieserie wordt verondersteld te zijn of waar comedy over moet gaan. Het ene moment zitten we in het fictieve tv-programma Clash of the Cupcakes en het volgende moment moeten we op zoek naar de zakdoek, wanneer we in een eindeloos, minuten durend shot hoofdrolspeler Ansari alleen met zijn gebroken hart achter in de Uber zien zitten en we naar Say Hello, Wave Goodbye van Soft Cell luisteren.

4 - Game of Thrones 7

(Gebaseerd op de romans van George RR Martin, HBO/Ziggo)

De wereld is inmiddels allang verdeeld in mensen die Game of Thrones (GoT) kijken en mensen die gillend wegrennen als het over de drakenmoeder gaat. Wie bij het zevende seizoen nog aan boord is, is fan, dat kan niet anders. Bij seizoen 6 (vorig jaar op de vierde plek) schreven we nog over de 'tergend trage' plot. Dat hebben we geweten. Het hele stelletje, draken en al, sprong in de Thalys en gierde op de eindstrijd af. Tijd om je over de Grote Plot Versnelling van 2017 te verbazen was er nauwelijks, want Jon en Daenerys! Arya en Sansa! Ed Sheeran! (vergeet die laatste). Winter is here, maar nee, echt. Aan het slot van seizoen 7 wordt de muur geslecht, met behulp van een zombiedraak. Het lange wachten op de ontknoping (die komt pas in 2019) kan beginnen. GoT-fans zijn wat gewend.

5 - Stranger Things 2

(Matt en Ross Duffer, Netflix)

Het vervolg van de nummer 1 van vorig jaar was de serie waarop iedereen dit jaar op zat te wachten. En de meeste fans joegen het tweede seizoen van Stranger Things er in dat eerste weekend doorheen. Terug naar Hawkins, Indiana, ons geliefde fictieve stadje met een doorgang naar een andere dimensie (The Upside Down). Die poort leidt in ieder geval tot een orgie aan verwijzingen naar alles wat we leuk vonden in de jaren tachtig, van de vroege Spielberg tot aan Ghostbusters, overgoten met Stephen King. De leukste cast van 2016 was ook nu weer behoorlijk leuk, in een plot die op een slimme manier de succesingrediënten van dat eerste seizoen weer opdiende. In het slotbeeld wordt een doorgang naar een derde seizoen wagenwijd opengegooid.

6 - Homeland 6

(Howard Gordon en Alex Gansa, NPO)

Het zesde seizoen van de serie over onze favoriete neurotische ex-CIA-agent Carrie Mathison (Claire Danes) was een van de producties die tegen de realiteit van de verkiezing van Donald Trump aanliep. In de fictieve VS van de serie werd een vrouw gekozen. Sterke rol van Elizabeth Marvel, die in House of Cards ook al eens een presidentskandidaat speelde. Na een paar mindere seizoenen kwam Homeland in de ogen van ons panel sterk terug. De serie had de tijdgeest in een ijzeren houdgreep, vooral in de afleveringen waarin een grote onderaardse nepnieuwsfabriek wordt onthuld. Op dat soort momenten begint Homeland een aardig overtuigende dystopie te worden. En zoals in de beste seizoenen lijkt Carrie de greep op de gebeurtenissen en op de realiteit kwijt te raken. Voordat ze die weer terugwint, met de ademloze kijkers in haar kielzog.

7 - The Leftovers 3

(Damon Lindelof, Tom Perrotta, HBO/Ziggo)

Dit was ook het jaar van Carrie Coon (zie ook Fargo op 9), een actrice die de meesten van ons nog niet eerder was opgevallen, maar in twee van onze favoriete series dit jaar speelde. The Leftovers neemt een bovennatuurlijk uitgangspunt (een deel van de mensheid verdwijnt van het ene op het andere moment) en maakt daarvan een bloedserieuze meditatie over verlies en de rol van religie. Schrijver Damon Lindelof is de man achter de serie Lost, maar dat mysterie is een soort holle exercitie vergeleken met The Leftovers. In de loop van de drie seizoenen wordt de rol van Carrie Coon, als Nora, een vrouw die haar hele familie heeft verloren, steeds belangrijker. De laatste lange aflevering, The Book of Nora, is een spectaculaire krachttoer van de actrice. Een bijna losstaand meesterwerk in de televisiegeschiedenis durven we te zeggen, dat de kijker lamgeslagen achterlaat.

8 - Big Little lies

(Gebaseerd op de roman van Liane Moriarty, HBO/Ziggo)

We moesten er even aan wennen, maar na drie afleveringen waren we verslaafd aan deze serieuze soapserie, waarin satirische elementen samengingen met acteerprestaties van formaat, niet in de laatste plaats door Nicole Kidman (ook al in Top of the Lake dit jaar), als een vrouw gevangen in een gewelddadige relatie. Het was in ieder geval de serie waarin de personages, met ruime voorsprong, in de mooiste huizen woonden. Maar alle weldaad van de wereld, in Monterey, aan de Amerikaanse westkust, kan de personages niet beschermen tegen de geesten uit het verleden en het wantrouwen dat in vriendschap kan sluipen. Het is voor HBO een van de succesvolste series van het jaar en de roep om een tweede seizoen, ondanks het hoogst bevredigende einde, was oorverdovend. En dat komt er.

9 - Fargo 3

(Noah Hawley, Netflix)

Ook in het derde seizoen, gesitueerd in drie stadjes in Minnesota in de winter van 2010-2011, zweeft de geest van de gebroeders Coen boven de bevroren wateren. Misschien niet het beste sezoen in de Fargo-reeks (dat is nog steeds het tweede), maar toch nog een van de beste en leukste series van het jaar. En dan mogen we ook nog even Carrie Coon als de nuchtere politie-inspecteur Gloria Burgle noemen. Ze won een Emmy voor deze rol, die ze eigenlijk voor The Leftovers had moeten winnen. Ewan McGregor speelt een geweldige dubbelrol als de slechte en de nog slechtere broers Ray en Emmitt Stussy (tweede dubbelrol dit jaar, na de dubbelrol van James Franco als tweeling in The Deuce). De geest van de oorspronkelijke film van de gebroeders Coen wordt perfect gevat in een diabolisch slecht gepland crimineel plot dat in een combinatie van algehele sukkeligheid en ongelukkig toeval in de ijzige verte verloren is gegaan.

10 - Mindhunter

(David Fincher, Netflix)

David Fincher heeft de cinematografische verbeelding van de seriemoordenaar zo ongeveer uitgevonden in films als Seven en Zodiac, en hij keert nu terug naar het thema in een serie die bijna een documentaire reconstructie lijkt. Gebaseerd op een historische studie naar het ontstaan van de FBI-afdeling die zich sinds de jaren zeventig bezighoudt met de studie naar profielen van seriemoordenaars. We volgen twee FBI-agenten op een bizarre reis langs massamoordenaars, die ze nog willen spreken vlak voordat ze worden geëxecuteerd. In Mindhunter wordt vooral eindeloos gepraat. De spanning zit geheel in het uitzinnige bronmateriaal en Finchers obsessieve aandacht voor details die elk shot in zijn producties kenmerkt. Langzaam, heel langzaam, openbaart zich in de loop van de afleveringen een verontrustende kwestie: moet je een psychopaat zijn om een psychopaat echt te begrijpen? Fincher weet wel raad met een spanningsboog. En sla Wikipedia er maar op na: hoe onvoorstelbaar ook, het is allemaal echt gebeurd.

* Het V-televisieseriepanel: Julien Althuisius, Sara Berkeljon, Hanna Bervoets, Berend Jan Bockting, Frank Heinen, Aimée Kiene, Bart Koetsenruijter, Haro Kraak, Mark Moorman, Paul Onkenhout, Loes Reijmer en Alies Uilen.


To be continued

Vrijwel elke serie uit de V top-10 gaat een vervolg krijgen. Behalve The Leftovers, die is definitief klaar. Eerste serie die we gaan terugzien is Homeland. Het zevende seizoen staat voor februari 2018 op het programma; vanaf 24 maart bij de NPO. The Handmaid's Tale, The Deuce, Big Little Lies, Mindhunter en Stranger Things krijgen zeker een nieuwe serie, hoewel niet duidelijk is wanneer we die te zien krijgen. Master of None en Fargo zijn nog niet zeker; het wachten is op het verlossende woord van de schrijvers. Het achtste en laatste seizoen van Game of Thrones bestaat uit acht delen en is op zijn vroegst eind 2018 te zien.

Meer besprekingen van series? Hier staan alle besprekingen (ook van series die u gerust over kunt slaan) bij elkaar.