Masayoshi Son.
Masayoshi Son. © REUTERS

Dezelfde coltrui, dezelfde koppigheid, dezelfde visie: dit is de Japanse Steve Jobs

Hij draagt zwarte coltruien en ijsbeert enthousiast over het podium. En daar houden de overeenkomsten tussen de Japanse Masayoshi Son en zijn idool Steve Jobs niet op. Wie is de man die een miljard in taxibedrijf Uber investeert?

In zwarte coltrui en zwart jasje ijsbeert Masayoshi Son (60) eind februari over het podium van een congres over mobiele telefonie. Hij wil het niet hebben over het nauwelijks groeiende aantal verkochte smartphones, vertelt de rijkste Japanner ter wereld aan zijn toehoorders. 'Ik kom praten over mijn geloof. Over mijn visie voor de komende dertig jaar', zegt hij. Daarna presenteert de techmiljardair met een groeiend enthousiasme de nieuwste door hem gefinancierde telefoonsnufjes aan het publiek.

Sons optreden roept herinneringen op aan die andere technologiegoeroe die enthousiast over een podium ijsbeerde. Met Apple-oprichter Steve Jobs deelt de Koreaans-Japanse Masayoshi Son niet alleen zijn voorkeur voor zwarte coltruien, maar ook het geloof dat technologie de vooruitgang stuwt. De twee hebben meer gemeen. Son mag niet zo bekend zijn als de Amerikaan die hij bewondert, zijn invloed op de techsector benadert die van wijlen Steve Jobs. De Japanner is oprichter en grootste aandeelhouder van telecombedrijf en investeringsmachine Softbank, wiens tengels bij tal van techbedrijven in de pap zitten. Softbank heeft een portefeuille met investeringen in meer dan zevenhonderd techbedrijven, van communicatieprogramma Slack tot chipmaker voor mobieltjes ARM. Sons investeringsdrift heeft zelfs zo'n grote invloed op de waarde van technologie-aandelen dat critici hem verwijten eigenhandig een nieuwe techzeepbel op te blazen.

Maandag voegde taxi-app Uber zich bij de honderden bedrijven waar Son geld in heeft zitten. Softbank steekt met drie andere investeerders één miljard dollar in het Amerikaanse bedrijf en koopt voor 9 miljard dollar aandelen van Uber. Son zou mikken op een aandelenbelang van 14 procent in het deeltaxibedrijf. Uber verwelkomt de investering uit Japan: oprichter Travis Kalanick stemt zelfs in met een verwatering van zijn rechten om de investering te laten doorgaan.

Koppig

De rijkste Japanner ter wereld en de oprichter van Apple delen ook hun koppigheid: ze weigeren afstand te nemen van hun ideeën, ook als die in eerste instantie op misvattingen lijken. Jobs gaf zijn geloof in mooi vormgegeven computers en telefoons ondanks de jarenlange dominantie van Microsoft niet op en Son blijft ervan overtuigd dat dat de dag waarop robots intelligenter zijn dan mensen spoedig aanbreekt. Over drie decennia neemt de superchip met een IQ van 10 duizend de wereld over, volgens de miljardair (ter vergelijking: mensen met een IQ van 150 of hoger gelden al als 'geniaal').

Zijn visie is terug te voeren op een gesprek dat hij op zijn zestiende voerde met zijn grote voorbeeld, vertelt Son in interviews. Na vele telefoontjes mocht hij een kwartier spreken met de bestuurder van McDonald's in Japan, die een bestseller over ondernemen had geschreven. Hoe word ik rijk?, vroeg de jonge Son aan de ervaren bestuurder. 'Leer Engels en investeer in computers', antwoordde de topman.

Son kocht vanaf 1981 software van kleine ontwikkelaars op voor zijn 'softwarebank' en verkocht de programma's door

Met dat advies bouwde de Japanner zijn imperium van 24 miljard dollar (21 miljard euro) vanaf de grond op. Son verhuisde als tiener naar de Verenigde Staten, waar hij zijn eerste miljoenen verdiende met de uitvinding van een elektronisch woordenboek.

Dat kapitaal investeerde hij daarna in computers, geheel indachtig het advies van zijn vroegere idool. Een paar jaar nadat dat Jobs en Bill Gates uit de garages van hun ouders opdoken om pc's aan de man te brengen, pakte Son het anders aan. Hij richtte zich niet op hardware, maar op software. De Japanner kocht vanaf 1981 software van kleine ontwikkelaars op voor zijn 'softwarebank' - vandaar de naam Softbank - en verkocht de programma's door.

Vooruitgangsgeloof

In de jaren daarna ontpopte Son zich daadwerkelijk als de Steve Jobs van de software. Al zijn gokjes liepen goed af, zij het door kennis of een gelukkige hand. Son was een vroege investeerder in Yahoo en zag al heel vroeg de waarde van Chinese webwinkelgigant Alibaba. Zijn investering van 20 miljoen dollar in Alibaba is een paar duizend keer over de kop gegaan.

Eén keer dreigde het vooruitgangsgeloof van Son het einde van zijn imperium te worden. Softbank was eind jaren negentig het ultieme symbool van de internetzeepbel. Op het hoogtepunt verdiende de Koreaanse Japanner miljarden per week. 'Ik was drie dagen lang rijker dan Bill Gates', zegt Son daarover in een interview met Bloomberg. Toen de internetzeepbel knapte was Son een duizelingwekkende 70 miljard dollar armer - dat is waarschijnlijk het grootste bedrag dat één persoon ooit verloren heeft.

De toekomst is aan de technologie

Tekenend is de dominantie van Softbank in de wereld van taxi-apps

Ondanks het verlies van het grootste deel van zijn fortuin bleef Son bij zijn visie: de toekomst is aan de technologie. In 2006 gebruikte hij de 2 miljard dollar die hij nog over had om een lening voor elkaar te boksen waarmee hij Vodafone Japan overnam. Hij stuwde het telecombedrijf vervolgens tot grote hoogte.

Son kwam na zijn miljardenmisser weer helemaal terug als geldschieter van de techindustrie. Zijn Softbank investeert vandaag de dag weer in zo'n beetje alle veelbelovende tech-initiatieven. Tekenend is de dominantie van Softbank in de wereld van taxi-apps. De investeringsmachine bezit binnenkort een stuk van Uber, en investeerde al in concurrenten Grab, (Zuid-Oost-Azië), Ola (India) en Didi (China). De ontwikkeling van steeds slimmere microchips resulteert vroeg of laat in de zelfrijdende auto. Daarmee is een kapitaal te verdienen, denkt Son.

Net als Jobs verkoopt Son niet alleen zijn producten, maar ook zijn imago. Het vertrouwen in zijn toekomstvisie neemt bijna absurde vormen aan. Sons laatste wapenfeit is de oprichting van het Vision Fund, een investeringsfonds van 100 miljard dollar voor techbedrijven. Volgens Son is het de grootste opeenhoping van durfkapitaal aller tijden. Grote investeerders zijn Saoedi-Arabië (45 miljard dollar) en Abu Dhabi (15 miljard dollar), Softbank zelf belegt 'slechts' 28 miljard dollar in het fonds.

Ook Apple investeert in het fonds. De ideeën van Son spraken bij leven ook hun grote man Steve Jobs aan. De goeroe van Apple gaf Sons Softbank in 2008 de exclusieve rechten om de iPhone te distribueren in Japan.