De hoofdredactie van NRC op het Rokin in Amsterdam.
De hoofdredactie van NRC op het Rokin in Amsterdam. © Julius Schrank

China-correspondent NRC vertrekt na plagiaat en gerommel met citaten

De China-correspondent van NRC Handelsblad, Oscar Garschagen, stapt op omdat hij journalistieke regels heeft overtreden. Uit intern onderzoek blijkt dat hij plagiaat pleegde en citaten gebruikte van mensen die hij niet heeft gesproken. Garschagen (64) gaat met vervroegd pensioen, een half jaar eerder dan gepland.

NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch maakte het nieuws woensdagmiddag om 12 uur bekend. Tijdens zijn toespraak op de redactie was het volgens een aanwezige doodstil. Sommigen werden woedend, omdat Garschagen de reputatie van NRC heeft beschadigd, bij anderen overheerst verdriet: ze zien dit als een persoonlijk drama.

Toen nader onderzoek steeds meer twijfel veroorzaakte, bekende de correspondent schuld

Begin september beschuldigde Zhang Chaoqun, tot voor kort assistent van Garschagen, hem publiekelijk van het verzinnen van citaten, namen en plaatsen. Zhang beschreef zeven voorbeelden van 'nepnieuws' uit de periode 2015-2017, die Garschagen in detail probeerde te weerleggen. De correspondent zei tegen de hoofdredactie dat zijn ex-assistent rancuneus was, na een arbeidsconflict. Vandermeersch publiceerde daarna een blog waarin hij betreurde dat Garschagens naam door het slijk werd gehaald.

De correspondent beloofde zijn verdediging te onderbouwen met aanvullend bewijsmateriaal, maar dat viel in de praktijk tegen. Garschagen kon alleen aantonen dat hij op locaties is geweest die hij beschrijft, niet dat hij iedereen heeft geïnterviewd die hij citeert. Toen nader onderzoek steeds meer twijfel veroorzaakte, bekende de correspondent schuld.

Onderzoek

NRC doet nog onderzoek naar enkele artikelen, maar nu al is duidelijk dat Garschagen in sommige verhalen namen verwisselde en citaten toeschreef aan fictieve personen. In een reportage over failliete fabrieken presenteerde hij fragmenten van interviews van een Amerikaanse zender als eigen werk. Uitspraken van een hoogleraar haalde hij uit teksten die de man zelf had geschreven, een citaat van een Chinese econoom blijkt in werkelijkheid van een Belgische expert.

Ik vergeef het mijzelf nooit dat ik zo stom ben geweest

Oscar Garschagen tegen de NRC hoofdredactie

Garschagens excuus is dat hij kampte met een depressie en een burnout. In de aanloop naar zijn pensionering kostte het steeds meer moeite optimaal te presteren. Bronnen haakten af, uit angst voor de autoriteiten. Het was Garschagens eer te na op reis te gaan en niet met een goed verhaal terug te komen, dus besloot hij problemen 'schrijvend op te lossen', zei hij tegen de hoofdredactie. 'Ik vergeef het mijzelf nooit dat ik zo stom ben geweest.'

Donderdag bespreekt de NRC-redactie tijdens de wekelijkse evaluatie of het nodig is structurele maatregelen te nemen om nieuwe misstanden te voorkomen.

Oud-correspondent de Volkskrant

Garschagen was sinds 2003 in dienst van NRC Handelsblad, onder meer als correspondent in Israël. Hij was eerder hoofdredacteur van Vrij Nederland en het Algemeen Dagblad. Van 1977 tot 1998 werkte hij bij de Volkskrant.

'Wij kennen Oscar Garschagen als een goede en ijverige journalist, maar wat hij heeft gedaan kan echt niet', zegt Philippe Remarque, hoofdredacteur van de Volkskrant. 'Citaten die je brengt alsof ze tegen de krant zijn gezegd, moeten tegen de krant gezegd zijn. Personen die je opvoert, moeten echt bestaan. Daar moet de lezer van op aankunnen. Als er enige aanwijzing is dat Garschagen langduriger de journalistieke normen heeft overschreden, zullen wij onderzoeken of we nog kunnen instaan voor de verhalen die hij voor 1998 voor de Volkskrant heeft geschreven.'

Verbetering: Door een eindredactionele ingreep kon uit een eerdere versie van dit artikel worden opgemaakt dat Garschagen citaten had verzonnen. Dat er citaten zijn verzonnen blijkt echter niet uit het interne onderzoek dat is gedaan door NRC.