'Tommy-Boy werd aangereden in een voor hem geweldige zomer'

Michael Kulkens voert actie tegen smartphones in het verkeer

Minister Schultz werkt aan een wet om het vasthouden van een mobiele telefoon tijdens het fietsen uit te bannen. De 13-jarige Tommy-Boy stierf in 2015 omdat hij op zijn telefoon keek terwijl hij op de fiets zat. De auto zag hij nooit aankomen. Sinds de dood van zijn zoon strijdt Michael Kulkens tegen telefoons in het verkeer. Lees zijn verhaal hieronder terug.

Aan het begin van de voorlichtingslessen die Michael Kulkens geeft op scholen klinkt altijd keihard Butterflies van DJ Tiësto, terwijl hij op het digibord foto's toont van zijn zoon. Zodra het nummer is afgelopen neemt Kulkens het woord.

'Goedemiddag allemaal. Dit is mijn zoon Tommy-Boy. Doordat hij op zijn fiets op zijn mobieltje zat te kijken is hij nu dood.'

Dat is heftig, erkent de vader. 'Maar dan zijn ze wel direct bij de les, en daar gaat het me om.'

Op 22 augustus 2015 fietst Tommy-Boy Kulkens uit Kortenhoef door het bos bij Bussum naar zijn atletiektraining. Terwijl hij stevig doortrapt, werkt hij aan de Spotify-afspeellijst die hij die avond op het verjaardagsfeest van zijn zusje Summer zal draaien. Butterflies is het nummer dat hij in zijn oor hoort als hij rond het middaguur met de ogen op zijn smartphone de Franse Kamperweg kruist. De auto heeft hij nooit zien aankomen. Die avond overlijdt hij om twee minuten voor elf in het AMC. Hij is 13 jaar oud geworden.

'Hele gave gast'

Ik wilde hem graag Boy noemen en mijn vrouw Tommy, zo is het gekomen. En hij was er blij mee

Michael Kulkens

Binnen een jaar is vader Michael, een slanke man van 47 met een jongensachtige uitstraling, de belangrijkste Nederlandse strijder tegen het gebruik van smartphones in het verkeer. Hij geeft voorlichtingen op scholen en zijn stichting TButterfly lanceert komend najaar samen met verkeersminister Schultz van Haegen een campagne. Alles om het appen, facebooken en tegenwoordig ook pokémonnen tijdens het fietsen en autorijden tegen te gaan. Als hij er één dodelijk ongeluk mee kan voorkomen, is zijn missie al geslaagd. 'Ik weet dat ik dan honderden mensen - familie, vrienden, leraren, noem maar op - een vreselijke ervaring bespaar.'

Kulkens wil dat het interview niet alleen over telefoons en verkeersongelukken gaat, maar ook veel over de 'hele gave gast' die zijn zoon was. Dat heeft hij ook met zijn vrouw besproken. 'Zij steunt mijn actie, maar wil niet dat Tommy-Boy alleen wordt herinnerd als die jongen die op zijn telefoon keek. Het was een bijzondere jongen waar zoveel geweldige dingen over te vertellen zijn.'

Zijn naam op zich al, begint Kulkens. 'Ik wilde hem graag Boy noemen en mijn vrouw Tommy, zo is het gekomen. En hij was er blij mee. Tegen ons heeft hij weleens gezegd dat hij blij was dat we hem direct bij zijn geboorte al een artiestennaam hebben gegeven.'

Hij was naar Friesland geweest met de zeeverkenners en had in Frankrijk voor het eerst getongzoend met een meisje, hij was verliefd

Michael Kulkens

Hij was een dromerige jongen die hield van het podium. Dankzij talloze filmpjes die Kulkens na het ongeluk kreeg toegestuurd van vrienden en leraren heeft hij veel verhalen ontdekt waarin zijn zoon schitterde. 'Ik kwam een filmpje tegen waarin hij van een oude stofzuiger een rookmachine heeft gemaakt. Het apparaat spuit een pak bloem de tuin in totdat die helemaal wit is. Aan het einde zegt Tommy-Boy: 'Dames en heren dit was de uitvinding van Tommy-Boy deze week, volgende week weer een andere uitvinding.' Hij was dyslectisch, maar altijd bezig om kranten te lezen en dingen op internet uit te zoeken. Goochelen, diabolo, inbreken op computers. Steeds weer iets nieuws.'

Tommy-Boy keek ook om naar anderen. Een onzeker meisje uit zijn klas vertelde hij dat hij een machine had gebouwd waarmee je zelfvertrouwen kon meten, dan belde hij 's ochtends op en zei hij: je zelfvertrouwen is omhoog gegaan.

Kulkens: 'Hij werd aangereden in een voor hem geweldige zomer. Alles lukte, hij ging van het vmbo naar havo-vwo. Hij was naar Friesland geweest met de zeeverkenners en had in Frankrijk voor het eerst getongzoend met een meisje, hij was verliefd.'

De periode na de dood van Tommy-Boy noemde je 'de mooiste kutperiode uit mijn leven'.

'Ja, het huis is tien dagen lang vol met bezoek, vrienden en familie die tot diep in de nacht verhalen vertellen. Dat was echt prachtig.'

Ook de vrouw die Tommy-Boy heeft aangereden kwam in die eerste week langs, wat zeiden jullie tegen haar?

'Toen ze bij ons op de bank zat, zei mijn vrouw tegen haar: 'Wat ben ik blij dat ik niet in jouw schoenen sta.' En dat is echt zo. Zij heeft zelf kinderen, dus ze kan zich ontzettend goed voorstellen hoe erg het is om zo'n kind te verliezen.

'Ze was er ook toen we een maand later Tommy-Boy op zijn verjaardag herdachten, met zeshonderd mensen op de hei. Ze zei dat ze het heel mooi vond, maar wel de hele tijd dacht dat zij degene was die het veroorzaakt had. Maar wij hebben herhaald dat we haar niets kwalijk nemen. Ze kon er echt niets aan doen, ze reed niet te hard, had niet gedronken. Ineens kwam Tommy-Boy het bos uit rijden. Het is heel erg voor haar en voor de vier kinderen die bij haar in de auto zaten.'

Vanaf het eerste moment is het ongeluk aanleiding voor een discussie over het smartphone-gebruik in het verkeer. Tom Cornelissen, een goede vriend van zowel Michael als Tommy-Boy, schrijft een column over 'zijn broertje' die via Facebook duizenden keren wordt gedeeld. 'Ik blijf van mijn telefoon af en hoop dat u hetzelfde doet', is een van de laatste zinnen.

De discussie komt in een stroomversnelling als Michael op 11 januari zelf een stuk op Facebook schrijft over het bijna-ongeluk waar hij die dag bij betrokken was. 'Ik stond met mijn auto in Hilversum half op het fietspad om te kunnen zien of er verkeer aan kwam. Die jongens zaten op hun mobieltjes te kijken, ze zagen mij pas op het allerlaatste moment en weken toen zo ver uit dat ze over de autoweg slingerden. Ik dacht: nu ga ik zien hoe die jongens aangereden worden. Maar gelukkig kwam er op dat moment geen auto aan.'

Heb je die jongens toen aangesproken?

'Ik schreeuwde: kijk nou uit! Maar zij keken om, zeiden iets van 'ouwe lul' en reden verder. En toen ben ik daar drie minuten blijven staan. Het was een schok. Ook hoe heftig ik erop reageerde.

'Wat meespeelde was dat een dag eerder David Bowie was overleden. Daar had ik veel berichtjes over gekregen, want Major Tom was hét nummer van Tommy-Boy. Omdat hij vroeger astronaut wilde worden. We hebben dat nummer ook nog op de hei gedraaid bij de herdenking.

''s Avonds was ik boos en schreef ik dat stuk op Facebook. Eigenlijk verstuurde ik het te snel, want ik eindigde het bericht negatief, terwijl ik altijd positief wil blijven. Maar toen ik anderhalf uur later op mijn telefoon keek, zag ik dat het stuk al tientallen keren was gedeeld. En daarna kwamen de media om mijn verhaal te horen.'

Minister Schultz heeft mij direct aan haar campagneteam gekoppeld om te bedenken hoe het gevaar van smartphones het best onder de aandacht kan worden gebracht

Michael Kulkens

Kulkens verdiept zich daarna steeds meer in de materie. Cijfers over het aantal smartphone-aanrijdingen zijn er niet, maar zijn conclusie is dat in ongeveer een kwart van alle verkeersongelukken met jongeren een telefoon een rol speelt. En dat terwijl de overheid stelt dat de telefoons geen probleem opleveren.

Dat verandert snel. Minister Schultz neemt contact met hem op. 'Ik kwam bij haar langs en ze erkende het gevaar. Ze onderzoekt nu of smartphones voor alle verkeersdeelnemers verboden moeten worden. En ze heeft mij direct aan haar campagneteam gekoppeld om te bedenken hoe het gevaar van smartphones het best onder de aandacht kan worden gebracht.'

In oktober gaat de campagne van start met een filmpje voor alle scholen. En op maandagen, als hij niet hoeft te werken, blijft Kulkens zelf scholen bezoeken. Hij wil verder met zijn stichting stimuleren dat ouders met hun kinderen contractjes opstellen waarin ze allebei beloven geen smartphone te gebruiken als ze op de fiets of in de auto rijden. En dan is er nog de strijd tegen 'de piepjes' bij nieuwe berichten, die zijn vaak de aanleiding voor mensen om in het verkeer naar hun telefoon te grijpen.'

Dat klinkt herkenbaar. Als je dat belletje hoort, kijk je automatisch even wat er is.

'Ja, zelfs ik word in de auto nog afgeleid door dat piepje. En bij kinderen is dat helemaal heftig. Ik heb mensen gesproken die veel weten van het puberbrein. En die zeggen dat een kind een enorm dopamineshot krijgt bij het geluid van een nieuw bericht. Het is: iemand vindt mij leuk, er gebeurt iets grappigs, aandacht. Op dat moment van het piepje ben je alle concentratie voor het verkeer kwijt.

'We onderzoeken nu of je een app kunt maken, of zelfs een optie in smartphones dat je die piepjes niet hoort wanneer je harder dan 15 kilometer per uur gaat. Dat is technisch mogelijk. Maar er zijn nog veel haken en ogen aan met telefoonmakers en providers.'

Wat denk je dat Tommy-Boy ervan zou vinden dat je hier zoveel energie in steekt?

'Mooi, dat weet ik zeker. Laatst heeft DJ Tiësto contact met mij opgenomen, hij wil onze stichting helpen. Ik zie Tommy-Boy dan springend en huppelend boven staan. Dat zijn grote held ons verhaal ook goed vindt.'

Verkeersborden Appende fietsers zijn Nederlands probleem

Fietsers die met een blik op hun telefoon door het verkeer rijden zijn vooral in Nederland een probleem. Omdat er veel gefietst wordt en omdat de fietspaden in Nederland bijzonder veilig zijn. Juist wanneer je geen gevaar vreest, ligt de afleiding van sociale media op de loer. Michael Kulkens: 'Als je door Londen fietst, laat je het wel uit je hoofd om ook nog eens op je telefoon te gaan kijken.'

In andere landen trekken vooral appende voetgangers de aandacht door zonder op of om te kijken de straat over te steken. In de Duitse stad Augsburg hebben ze om die reden op drukke plekken stoplichten in het trottoir geïnstalleerd. In de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul - een van de steden met de meeste smartphonegebruikers ter wereld - plaatste de overheid deze zomer honderd speciale verkeersborden die verkeersgebruikers moeten wijzen op het gevaar van smartphonegebruik in het verkeer.