Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg verlaat haar werkkamer na afloop van een presidiumvergadering over de procedure rond het onderzoek naar het lekken uit de Commissie Stiekem.
Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg verlaat haar werkkamer na afloop van een presidiumvergadering over de procedure rond het onderzoek naar het lekken uit de Commissie Stiekem. © ANP

'Rijksrecherche misbruikt telefoon journalist om puzzel rond Het Lek op te lossen'

'Ronduit zorgwekkend.' Zo noemt journalistenvakbond NVJ de officiële mededelingen over het rijksrechercheonderzoek naar Het Lek in de commissie Stiekem. Vooral de zinsnede dat 'belgegevens van onder meer commissieleden zijn onderzocht' valt verkeerd.

Verhalen uit wandelgangen van de Kamer duiden erop dat rechercheurs 'verkeersgegevens' van fractievoorzitters hebben opgevraagd, om uit te zoeken wie telefonisch contact had met de NRC-verslaggever die vertrouwelijke informatie publiceerde. De inhoud van conversaties is niet te achterhalen, alleen het tijdstip en de duur van het gesprek. Misschien zijn ook sms'jes en e-mails onderzocht, of gegevens van de journalist. 'In feite gebruikt de rijksrecherche het telefoonnummer van een verslaggever om de puzzel op te lossen,' zegt NVJ-secretaris Bruning.

'Ze hebben hem niet afgeluisterd, maar alleen het gebruiken van dit soort gegevens is al een aantasting van de bronbescherming van journalisten. Hierdoor zullen klokkenluiders zich minder vrij voelen om iets via de media aan de kaak te stellen. Dat is ernstig.' Voormalig Tweede Kamervoorzitter Frans Weisglas denkt er heel anders over. Hij vindt het logisch dat de rijksrecherche telefoongegevens opvraagt. 'Het gaat om een lek naar de pers, dan zijn er per definitie journalisten bij betrokken. Een fractievoorzitter die lekt uit de commissie Stiekem, speelt met de staatsveiligheid. Dat moet je tot op de bodem uitzoeken.'

E-mails coderen

Les die journalisten moeten trekken: koop een tweede toestel, en verdiep je manieren om je e-mails te coderen

Voor NRC Handelsblad is het een ongemakkelijke situatie. Niet alleen omdat de verslaggever twijfelt of hij nog vrijuit kan bellen met bronnen, maar ook omdat de krant weet wie Het Lek is en er toch over zwijgt. De prijs van deze primeur zou te hoog zijn: als je het vertrouwen van zo'n belangrijke bron schendt, hoor je nooit meer iets. De NVJ vindt dat de overheid in dit soort zaken te makkelijk schermt met termen als staatsgeheim.

Zelfs toen dagblad De Telegraaf in het verleden AIVD-informatie publiceerde, werd achteraf vastgesteld dat rechercheurs ten onrechte de journalisten in kwestie hadden afgeluisterd. In dit soort gevallen kun je beter een prepaid-telefoon aanschaffen, zegt NVJ-secretaris Bruning. 'Dat is de les die journalisten moeten trekken: koop een tweede toestel, en verdiep je manieren om je e-mails te coderen. Het is een illusie te denken dat je het redt met alleen bronbescherming.'