'Media, wees positiever over Afrika'

Promovenda Mirjam Vossen pleit voor positievere berichtgeving

Het stereotype beeld van kinderen met hongerbuikjes komt nauwelijks nog voor in Nederlandse kranten. Toch dragen dagbladen ten onrechte bij aan het wijdverbreide idee dat er geen vooruitgang is in ontwikkelingslanden. Dat stelt promovenda Mirjam Vossen (1965), die de berichtgeving van de afgelopen jaren in zeven landelijke en regionale kranten analyseerde. In de Volkskrant vond ze twee maal zo vaak artikelen over problemen in ontwikkelingslanden als over vooruitgang. Meer positieve berichtgeving is gerechtvaardigd, vindt ze.

Waarom?

Waar ik me zorgen over maak, is dat het grote publiek denkt: zie je wel, het is en blijft allemaal ellende

'Volgens tal van onderzoeken, bijvoorbeeld van de Verenigde Naties, is die vooruitgang er wel degelijk. Kindersterfte is wereldwijd bijna gehalveerd sinds 1990. Sinds het jaar 2000 zijn 3 miljoen kinderen gered door vaccins en het aantal schoolgaanden in ontwikkelingslanden is gestegen van 40 tot ruim 75 procent. Die 'langzame vooruitgang' verdient meer aandacht. Waar ik me zorgen over maak, is dat het grote publiek denkt: zie je wel, het is en blijft allemaal ellende.'

Met als gevolg dat mensen minder vrijgevig zijn?

'Ik schrijf ook dat ontwikkelingsorganisaties vaker moeten laten zien wat ze bereikt hebben. De meeste projecten halen grotendeels hun doelstellingen.

'Natuurlijk lukt niet alles. Ik vind dat organisaties dat eerlijk moeten melden. Niet via simpele lijstjes met 'gelukt' of 'mislukt,' maar door te vertellen over de vaak lastige praktijk. Leg uit waarom het drie jaar kan duren voordat je de noodhulp in Nepal hebt besteed. Uit eigen initiatief, niet omdat een journalist navraag komt doen.'

U heeft ook gelet op 'de verhalen die niet worden verteld'. Welke zijn dat?

Wat ook onderbelicht blijft, is dat in Afrika het aantal landen groeit waar de democratie en de rechtsstaat in opmars zijn

'Bijvoorbeeld het verhaal over armoede in China. De verhalen over China en andere Aziatische landen gaan vaak over de fantastische economische groei. Maar getalsmatig wonen de meeste armen in Azië, niet in Afrika.

'Wat ook onderbelicht blijft, is dat in Afrika het aantal landen groeit waar de democratie en de rechtsstaat in opmars zijn. De berichtgeving gaat vaak over landen met slecht bestuur. Corrupte, dictatoriale leiders, bij wie ontwikkelingsgeld niet veilig is. Rwanda en Botswana worden wel hier en daar in positieve zin genoemd. Maar er zijn meer landen waar sprake is van een gunstige ontwikkeling.'

U bent journalist, u heeft in Afrika gewoond. Kunt u zich voorstellen dat in de media oorlog en rampen de boventoon voeren?

Ik betrapte mezelf erop dat ik een beetje teleurgesteld dacht: 'Is dit het nou?'

'Ja, ik berichtte enkele jaren terug over verkiezingen in Kenia die uitmondden in een golf van geweld. De daaropvolgende verkiezingen verliepen ordelijk. Ik betrapte mezelf erop dat ik een beetje teleurgesteld dacht: 'Is dit het nou?' In de berichtgeving vond ik weinig terug over deze positieve ommezwaai. Het oude beeld werd niet gecorrigeerd.'