De Grote Siep Show: voortdurend ruzie, maar nooit saai

De organisator van de Gay Pride in Amsterdam is een omstreden figuur. Wie kritiek op hem heeft, moet dat bezuren....

Een profiel van Siep de Haan? Zou je dat wel doen? Hij is heel rancuneus. Oebele Kooistra, organisator van (homo)feesten in Amsterdam, voelt zich genoodzaakt te waarschuwen. Als je kritiek hebt op Siep, blijft hij je bellen. Soms wel tien keer op een avond. Anderen reageren op een vergelijkbare manier. Een kennis van De Haan wil alleen anoniem commentaar geven. Siep terroriseert mensen die kritiek op hem hebben. Daar heb ik geen zin in.Aanstaande zaterdag zullen er weer honderdduizenden belangstellenden komen kijken naar extravagant geklede homos die dansend door de Amsterdamse Prinsengracht varen. De Gay Pride, die inmiddels voor de tiende keer wordt georganiseerd, is een succes. Mede dankzij De Haan, een man die tegenstrijdige gevoelens oproept. De een noemt hem een relnicht, de ander roemt zijn inzet voor de homogemeenschap.De Haan wordt in 1958 geboren in Wolvega, een Zuid-Fries plattelandsdorp. De ouders van Siebolt (iedereen noemt me Siep) hebben een melkveebedrijf. Hij merkt op de middelbare school dat hij anders is, maar wil voor zichzelf niet direct toegeven dat hij homoseksueel is. Dat verandert als hij op 17-jarige leeftijd naar de lerarenopleiding gaat in Groningen. Het eerste wat hij daar doet, is lid worden van het COC.Tijdens zijn studietijd leert hij zijn huidige vriend kennen, Peter Kramer. We verschilden nogal van elkaar, zegt Kramer. Ik zat in het rechtse economenmilieu, Siep zat in het linksige milieu. Hij droeg geitenwollen sokken. Maar dat is bijgetrokken, hij stemt nu keurig VVD.Als De Haan in Utrecht aan de slag gaat als leraar wiskunde, blijkt dat hij een van de eerste docenten is die worden getroffen door de Herziening Onderwijs Salarisstructuur (HOS). Leraren die hun carrière beginnen, krijgen voortaan een laag salaris.Na een paar jaar richt De Haan een actiegroep op, de Nahossers. De protestacties halen het landelijke nieuws en de salarissen worden verhoogd, mede dankzij De Haans talent voor public relations.Siep lette op details, zegt Kramer. Hij dacht eraan om tijdens een actie keukentrappen klaar te zetten, zodat de media mooie beelden konden maken.Volgens mij waren alle leerlingen gek op hem, zegt actrice Carice van Houten (28). Ze had jarenlang wiskundeles van De Haan en denkt daaraan met plezier terug. Het was zo'n wonderlijke man. Hij was openlijk homo en had een soort kinderlijkheid. Ik vond het bijzonder dat iemand die zo was, een vak als wiskunde gaf.Als De Haan in 1990 verhuist naar Amsterdam, wordt hij al snel actief in de homo-horeca. Hij organiseert extravagante shows in de clubs Havana en Roxy.In 1993 wordt hij manager van travestiet Nickie Nicole. Tijd genoeg, want hij heeft maar een halve baan als leraar. Als Nicole een kledingzaak opent voor travestieten, zorgt De Haan voor veel media-aandacht. Het was een winkeltje van niks, stelt Kramer, maar het is gefilmd door cameraploegen uit de hele wereld. Er waren meer journalisten dan klanten.In 1995 richt De Haan met enkele anderen Gay Business Amsterdam op. Het is een samenwerkingsverband van homo-organisaties en -bedrijven, dat een jaar later de eerste Gay Pride organiseert. De Canal Parade, een prominent onderdeel van de Pride, wordt een succes.Dat is mede te danken aan de politie, die een verklaring laat opstellen dat seks met dieren verboden is. De Haan speelt er handig op in. In talloze interviews beklemtoont hij dat de homos zich zullen gedragen op de boten. Dit ter geruststelling van de eenden langs de route.Vriend en vijand beamen dat De Haan een succes heeft gemaakt van de Pride, die gemiddeld 250duizend bezoekers trekt. Siep heeft dit evenement op de kaart gezet, zegt Henk Krol van de Gay Krant. Hij is niet de makkelijkste, maar daardoor krijgt hij ook dingen van de grond.De Haan is een man met twee gezichten. Op school is hij een rustige, betrokken collega, zegt lerares Marianne Hoogstraten. Hij treedt niet erg op de voorgrond.Dat lijkt in tegenspraak met de manier waarop De Haan zich manifesteert in de media. Vriend Kramer heeft er een verklaring voor. De Pride is vrolijk en rumoerig, dus wil Siep het ook zo presenteren. Dat lukt aardig. Ieder jaar maakt De Haan op de juiste momenten een valse opmerking, die hij relativeert met een jongensachtige grijns.Hij verleidt mensen met zijn guitige smoeltje. Dat kan hij goed, meent Mattias Duyves, stadssocioloog en columnist voor homobladen. Maar Siep laat een spoor van vernieling achter. Hij is een verscheurende kracht die mensen bedreigt en manipuleert. Organisator van (homo)feesten Oebele Kooistra is het met hem eens. Als je kritiek hebt op Siep, komt je boot achteraan te liggen in de parade.Volgens critici is De Haan een relnicht, die ruzie schopt om aandacht te krijgen van de media. Daardoor stoot hij mensen af, zegt Kooistra. Er is elk jaar wel ergens ruzie over. Vorig jaar bijvoorbeeld over een klein podium van een zwemvereniging. Ook dreigde De Haan eerder om de Pride te verplaatsen naar Rotterdam of het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes. Het is nooit zover gekomen.Sinds een paar jaar winden de organisatoren van de Pride zich op over Anne Lize van der Stoel, de stadsdeelvoorzitter van Amsterdam-Centrum. De VVD-politica (oud-redactrice van de Gay Krant) zou De Haan op allerlei manieren dwarszitten. Dat de twee elkaar niet kunnen uitstaan, is een publiek geheim. Maar volgens Van der Stoel stelt zij zich altijd professioneel op. Ik zoek die rellen niet op. Dit is hun strategie om aandacht te krijgen voor de Pride. Dat is al tien jaar zo.Dat kan kloppen. De Haan beschuldigde (oud-)wethouder Guusje ter Horst geregeld van machtsmisbruik. De linkse partijen verweet hij diepgewortelde homohaat. Je kunt het hebben over de toon van de kritiek, erkent Ernst Verhoeven, voorzitter van Gay Business Amsterdam. Maar de tegenwerking van Van der Stoel is aantoonbaar en reëel.De feiten spreken in het voordeel van De Haan en consorten. Een paar weken geleden bepaalde de Amsterdamse Ombudsman dat stadsdeel Centrum de organisatoren van de Pride onbehoorlijk heeft behandeld in 2003. Het stadsdeel liet de aanvraag voor de vergunning eerst driekwart jaar liggen en kwam daarna plotseling met nieuwe eisen.Dit jaar moest burgemeester Cohen ingrijpen toen de Gay Pride niet door dreigde te gaan. Cohen dwong Van der Stoel om de vergunning te verlenen, nadat zijn juristen hadden vastgesteld dat er anders forse (kansrijke) schadeclaims zouden worden ingediend.Of de ruzie nou terecht is of niet, Jan Kuipers vindt dat de rellerige aanpak van De Haan averechts werkt. De eigenaar van Thermos sauna's, een grote Amsterdamse homo-onderneming, is het zat. Door die ruzie met Van der Stoel is het elk jaar kiele kiele of de Pride wel doorgaat.Volgens Kuipers vinden veel ondernemers dat de bestuursleden van Gay Business Amsterdam moeten opstappen. Na deze zomer zullen ze in actie komen, zegt hij. We zijn niet gek. Als Siep mensen kwaad maakt die wij nodig hebben, gaan we ons niet als makke schapen naar de slachtbank laten leiden. No, sir!Veel ondernemers vinden het jammer dat Amsterdam, ooit de homo-hoofdstad van Europa, de strijd met andere steden heeft verloren. Dat is onder andere de schuld van De Haan, die alle vernieuwende initiatieven in de stad blokkeert, zegt Kooistra. We mogen alleen iets organiseren als het een grote Siepshow wordt. Volgens critici moet ook het concept van de Pride worden aangepast.Van der Stoel hoort van toeschouwers geregeld dat de Pride saai wordt (na twee keer heb je die bootjes wel gezien). Stadssocioloog Duyves vindt dat er meer aandacht moet worden besteed aan homohaat onder allochtonen. De parade gaat steeds meer op een bloemencorso lijken. Er is nieuw elan nodig.Anderen vinden het onterecht dat er zoveel kritiek is. Siep durft tenminste zijn nek uit te steken, ik heb groot respect voor hem, zegt Krol. Norbert Splint, redacteur van de Gay Krant, gaat nog verder. De Haan verdient een koninklijke onderscheiding, omdat hij al tien jaar vlekkeloos zo'n groot evenement organiseert. Niet met een heel ambtenarenapparaat, maar met een paar vrijwilligers! Daar neem ik mijn pet voor af.Sommige critici denken dat De Haan na de zomer zal terugtreden als organisator van de Pride. Zelf zegt hij dat hij nog niet weet wanneer hij stopt. Ik wil dit niet de rest van mijn leven doen, erkent hij. Het is heel belastend. En je moet stoppen voordat er niemand over is die dat jammer vindt.Amsterdamse Gay Pride liet lang op zich wachten