Annet Roodenburg, lector voeding en gezondheid aan de HAS Hogeschool: 'Wij moeten ervoor zorgen dat in al dat lawaai veel vaker de juiste informatie doorklinkt.'
Annet Roodenburg, lector voeding en gezondheid aan de HAS Hogeschool: 'Wij moeten ervoor zorgen dat in al dat lawaai veel vaker de juiste informatie doorklinkt.' © Valentina Vos

Wetenschappers komen in opstand tegen voedingshysterie - met een lesje minder saai communiceren

Broccoli helpt tegen kanker, suiker is vergif en klei drinken reinigt je lichaam: tegen dat soort voedingshysterie kunnen wetenschappers bijna niet op, maar toch gaan ze nu leren hoe ze zich beter kunnen verweren.

De Nederlandse Academie van Voedingswetenschappen (NAV) organiseert  met het Voedingscentrum workshops waar wetenschappers wordt bijgebracht hoe ze hun boodschap kort en aantrekkelijk moeten overbrengen. Bij Wageningen Universiteit gaan ervaren hoogleraren jonge onderzoekers bijpraten over de emoties die het debat over voeding opleveren en de beste omgang met de (sociale) media.

Een krachtig tegengeluid is in de kakofonie over voedsel van groot belang, zeggen voedingswetenschappers. Fabrikanten die met weerstand-verhogende yoghurt of borstvergrotende granenextracten de markt op willen, moeten uitgebreide dossiers met bewijs overleggen maar wie in een blog of in een boek beweert dat melk je lichaam verzuurt en dat je astma kunt krijgen van de boterham in je lunchtrommel, mag straffeloos zijn gang gaan. 'Iedereen mag zonder kennis of opleiding onzin over voeding roepen', zegt Joline Beulens, voorzitter van de NAV. 'Consumenten moeten vervolgens zelf inschatten of de informatie klopt maar dat kunnen ze helemaal niet.'

We moeten leren om ergens in een verhaal een punt te zetten

Er zijn profeten, duivels en heilige boeken. En als iemand de waarheid in twijfel trekt: 'Ophangen die vent!' Lees hier het grote verhaal. (+)

'Wij moeten ervoor zorgen dat in al dat lawaai veel vaker de juiste informatie doorklinkt', zegt Annet Roodenburg, lector voeding en gezondheid aan de HAS Hogeschool. Alleen, wetenschappers zijn daar niet goed in, erkent Beulens. 'We zijn vaak breedsprakig, we moeten leren om ergens in een verhaal een punt te zetten.' Voedingswetenschappers hebben altijd een saaie boodschap, zegt Renger Witkamp, hoogleraar voeding en farmacologie in Wageningen. 'Ons betoog is degelijk. We zeggen dingen als 'Ik heb geen aanleiding om te denken dat' of 'Dat wordt niet ondersteund door onderzoek'. Dan staan we eigenlijk al meteen 1-0 achter.'

De Volkskrant peilde de stemming onder 25 voedingswetenschappers die de afgelopen twee jaar meewerkten aan de rubriek Beter/Eten, waarin lezersvragen over voeding en gezondheid werden beantwoord. Het debat over voeding is zo gepolariseerd dat het trekken begint te krijgen van een moderne religie, menen ze, compleet met heilige boeken, duivels en zondig gedrag. 'Ik heb een degelijke protestants christelijke opvoeding gehad', zegt hoogleraar Witkamp, 'en ik ervaar een enorme aha-erlebnis'.

We vinden het belangrijk dat wetenschappers uitleggen waar ze mee bezig zijn

In Wageningen blijken jonge wetenschappers soms terughoudend om met hun onderzoeksresultaten naar buiten te komen, vertelt een woordvoerder. Over sommige onderwerpen, zoals E-nummers, suiker en gluten, lopen de gemoederen, vooral op sociale media, hoog op. Daarom is door de universiteit besloten om jonge wetenschappers te laten discussiëren met ervaren collega's, die de mediastorm al vaker over zich heen hebben gehad. 'Het kost niet alleen veel tijd om een publieke discussie te voeren, het debat wordt ook snel emotioneel en persoonlijk', aldus de woordvoerder. 'Toch vinden we het belangrijk dat wetenschappers uitleggen waar ze mee bezig zijn en daar willen we ze goed op voorbereiden.' Er is juist nu veel ruimte om het publiek voor te lichten, zegt Roodenburg: 'Mensen zijn waanzinnig geïnteresseerd in voeding.'