Een medewerker van Albert Heijn haalt eieren uit de schappen bij een vestiging in De Pijp.
Een medewerker van Albert Heijn haalt eieren uit de schappen bij een vestiging in De Pijp. © ANP

In Nederland en Duitsland verdwijnen de eieren in rap tempo uit de schappen

De Duitse supermarktketen Aldi neemt in Duitsland voorlopig alle eieren uit de verkoop. Het bedrijf spreekt in een verklaring vanmorgen over een voorzorgsmaatregel, nu er nog altijd onzekerheid is over de gevolgen van het fipronilschandaal. In Nederland haalt Albert Heijn nog veel meer eieren uit de schappen dan gisteren al was aangekondigd. In totaal gaat het nu om 25 van de 38 verschillende eiersoorten die in de schappen liggen, laat een woordvoerder vrijdag weten.

Eieren met eicode 2-NL-4015502 leveren een acuut gevaar op voor de gezondheid. Daarnaast zijn er 59 eicodes van eieren die een dusdanig verhoogd fipronil-gehalte hebben dat ze beter niet door kinderen kunnen worden gegeten. De eicode kunt u op het ei vinden. Voor alle andere eieren geldt dat er geen aanleiding is consumenten af te raden deze te eten. Voor een actuele lijst met eicodes, raadpleeg de website van de NVWA.

Aanleiding is het gifschandaal met de verboden stof fipronil. Donderdag haalde Albert Heijn al veertien soorten eieren terug bij al zijn supermarkten. Het betreft onder meer AH Vrije uitloop eieren, AH bio eieren, blije kipeieren, Kakelgoud 4-granen, AH verse scharreleieren en basic witte scharrel ei.

Jumbo, na AH de grootste supermarktketen van Nederland, wil niet zeggen welke eieren zijn teruggehaald. 'Wij volgen het beleid van de NVWA hierin. Verder doen wij hierover geen mededelingen', aldus een woordvoerster.

De Nederlandse pluimveesector vreest een faillissementsgolf nu eieren uit Nederland zowel in eigen land als op de belangrijke Duitse afzetmarkt te boek staan als potentieel onveilig.

'We zien het vertrouwen in Duitsland wegglijden. Het is hartverscheurend wat hier gebeurt', zegt secretaris Aalt den Herder van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders (NVP). 'De schade is enorm', aldus Den Herder. 'Ik durf er geen etiket op te plakken, maar het gaat om veel geld.' 

De bond is verbolgen over de communicatie door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Den Herder spreekt van het 'brandmerken' van bedrijven door de toezichthouder. 'En door de handelwijze van de NVWA is er twijfel ontstaan bij de consument of het eten van eieren nog veilig is. De NVWA heeft het verhaal groter en schadelijker gemaakt. Ik ben ervan overtuigd dat dit faillissementen gaat opleveren. Ik hoor schrijnende verhalen van bedrijven die in paniek zijn.'

Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) en staatssecretaris Martijn van Dam (Landbouw) namen het gisteravond op voor de NVWA. Dit instituut zit volgens beide bewindslieden al gauw tussen twee vuren: waar de een meent dat de NVWA te streng optreedt, vindt de ander de toezichthouder te slap.

Productcodes

Rechtszaak dierenorganisaties

Vijf dierenorganisaties gaan via de rechter proberen het ruimen van kippen die fipronil in hun lijf hebben te stoppen. Ze hebben een procedure aangespannen bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven, de hoogste bestuursrechter in landbouwzaken.

Het fipronil-schandaal jaagt bedrijven die zijn stilgelegd op hoge kosten. Ze mogen geen eieren verkopen, maar hun kippen moeten wel eten. Het kan weken duren voordat de verboden stof helemaal uit een kip is. Daarom hebben diverse bedrijven besloten hun kippen te ruimen.

Volgens de dierenorganisaties gebeurt dat ‘zonder enige noodzaak’ en is het in strijd met de wet, hoewel dat volgens de NVWA niet het geval is. Voor de rechter eisen de organisaties dat de autoriteiten ingrijpen. Partij voor de Dieren steunt het initiatief; volgens de partij bepaald de wet wel degelijk dat een boer een goede reden moet hebben om zijn vee te doden, wat dit niet zou zijn.

Donderdagavond publiceerde de NVWA op haar website de productcodes van eieren waarvan met zekerheid is vastgesteld dat ze zijn besmet met het verboden bestrijdingsmiddel fipronil. Aan de hand van die codes valt precies te herleiden welke bedrijven besmet zijn. Het gaat in totaal om 138 pluimveebedrijven. Zij mogen pas weer eieren op de markt brengen als de NVWA ervan overtuigd is dat hun leghennen en stallen volledig schoon zijn en dus vrij zijn van fipronil. Dat is een tijdrovende kwestie.

In de eieren van een van deze bedrijven is een dermate hoge hoeveelheid van het verboden bestrijdingsmiddel tegen bloedluis bij leghennen aangetroffen dat de NVWA consumptie ontraadt. 'Ver boven de norm', zegt een woordvoerder van de toezichthouder. 'Boven de grens waarop het een gevaar vormt voor de volksgezondheid.' Het gaat in dit geval om eieren waarop de eicode 2-NL-4015502 is gestempeld. 

In de eieren van 58 andere bedrijven was de gevonden hoeveelheid insecticide hoog genoeg voor de NVWA om ze ongeschikt te verklaren voor consumptie door kinderen. De NVWA legde afgelopen maand de aanvoer van eieren door 181 pluimveebedrijven stil. Inmiddels mogen 19 van hen weer eieren leveren aan de markt.

'Laat Nederlandse eieren links liggen'

Aan de hand van de gisteren door de NVWA gepubliceerde lijst met 138 eicodes zullen alle potentieel besmette eieren uit de schappen worden gehaald, verklaarde het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) gisteravond. Volgens de branchevereniging is die klus geklaard als de supermarkten vanochtend hun deuren openen. Het gaat volgens het CBL om miljoenen eieren.

Duitse consumentenorganisaties adviseren het publiek intussen Nederlandse eieren links te laten liggen. De eieren zijn ook over de grens eenvoudig te herkennen aan de productcode met de lettercombinatie 'NL'.

Meer lezen over het gifeierschandaal?

Deze hoogleraar toxicologie vindt de regels rondom de besmette eieren 'te streng': 'pluimveehouders zijn de dupe'

De onrust over het insecticide fipronil in kippeneieren is overdreven. Dat vinden drie hoogleraren. Zelfs als de besmette eieren al een jaar in omloop zijn, wat volgens de NVWA zou kunnen, is dit volgens de hoogleraren geen groot probleem.

Amper is de pluimveesector bekomen van de vogelgriep of de volgende crisis dient zich aan: kippen en eieren van tientallen bedrijven zijn besmet met een verboden bestrijdingsmiddel. Hoe de fipronil-ramp zich in drie weken voltrok. (+) 

Mogelijk worden er in Nederland al meer dan een jaar eieren verkocht die te hoge doses van het giftige fipronil bevatten. Een pluimveehouderij in Drenthe kreeg namelijk al in juni 2016 bloedluisbestrijders van Chickfriend over de vloer.


Wat is fipronil?
Fipronil is een insecticide die vooral gebruikt wordt in producten tegen vlooien, teken en mijten.

Is het schadelijk?
Ja, bij consumptie van grote hoeveelheden kan het bij de mens schade toebrengen aan de nieren, de lever of de schildklier.

Is het schadelijk wanneer je een kleine hoeveelheid binnenkrijgt?
Nee, de risico's vallen in het niet bij die van alledaagse zaken als zonnebanken, de uitlaatgassen van scooters en alcohol.