Hoe langer de fipronilcrisis voortduurt, hoe meer vragen er rijzen over de toezichthouder
© ANP

Hoe langer de fipronilcrisis voortduurt, hoe meer vragen er rijzen over de toezichthouder

Commentaar

Wat is er mis met een dienst die steeds weer onderwerp wordt van onderzoek?

'De wijze waarop de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) als nationale autoriteit communiceerde, leidde tot onzekerheid (...) Het terughalen van de besmette producten heeft hierdoor langer geduurd dan nodig. Consumenten wisten niet goed dat zij gevaar liepen en wat zij moesten doen.'

Deze conclusie van de Onderzoeksraad voor Veiligheid is niet van deze zomer maar van vier jaar geleden, toen de raad de affaire rond besmette zalm onderzocht. Een jaar later was de vleessector aan de beurt, naar aanleiding van een reeks incidenten. 'Het toezicht laat te wensen over vanwege voortdurende reorganisaties en bezuinigingen', concludeerde de raad. 'De middelen van de NVWA zijn te beperkt om effectief op te treden in de vleesketen.'

Waarom duurde het na de eerste signalen nog acht maanden voordat verdere verspreiding van het verboden middel in de kippenstallen werd gestopt?

Deze week besloot de Onderzoeksraad tot weer een onderzoek waarin de rol van de NVWA niet onbesproken zal blijven. Want hoe langer de fipronilcrisis voortduurt, hoe meer vragen er rijzen over de toezichthouder: waarom duurde het na de eerste signalen nog acht maanden voordat verdere verspreiding van het verboden middel in de kippenstallen werd gestopt?

In één opzicht reageerde de dienst adequaat. Toen in november 2016 de eerste melding van fipronilgebruik binnenkwam, was ook bij de NVWA meteen duidelijk dat moest worden opgetreden: er werd een strafrechtelijk opsporingsonderzoek in de steigers gezet naar het bedrijf dat het middel verkocht. Vragen over de volksgezondheid kwamen intern wel aan de orde, maar werden negatief beantwoord: 'Er waren geen aanwijzingen dat het in de voedselketen terecht zou komen', aldus de bewindslieden Van Dam en Schippers. Nader onderzoek was daarom niet nodig.

De eerste melding had op z'n minst tot nadere inspectie moeten leiden

Inmiddels weten we dat die conclusie onjuist was. Toxicologen wezen er vrijdag in de Volkskrant op dat ook de NVWA dat had kunnen weten: al sinds 2006 is meermalen wetenschappelijk aangetoond dat fipronil zich ophoopt in weefsel als dieren het binnenkrijgen. De eerste melding had op z'n minst tot nadere inspectie moeten leiden.

Waarom kwam de toezichthouder tot een andere conclusie? Dat is een van de vele kwesties voor de Onderzoeksraad. Daarbij dienen nu twee overkoepelende vragen voorop te staan. Eén: wat is er mis met een dienst die binnen vier jaar voor de derde keer onderwerp wordt van veiligheidsonderzoek? Twee: hoe heeft de politiek het zover kunnen laten komen?