FOTOSERIE bouwsels

Nutteloosheid
geen bezwaar

Ze zijn niet makkelijk te vinden in een land waar gebouwen vooral nut moeten hebben, maar fotograaf Edith Gerritsma en journalist Andrea Hijmans verzamelden 150 folly’s: verrassende bouwsels die er ook zonder functie mogen zijn.

In flink wat landen wemelt het ervan, in Nederland zijn ze zeldzaam: bouwsels die mensen spontaan uitroepen ontlokken als ‘wat doet dát daar?’ en ‘welke gek heeft dát daar neergezet?’

In deze contreien is ‘nut’ al eeuwenlang een belangrijk criterium bij het ­bouwen. Er zijn hier geen zeeën van ruimte waar creatievelingen en zonderlingen hun gang kunnen gaan. Er ­bestaan hier vele vormen van landschapstoezicht. Wat geen functie (meer) heeft, verdwijnt meestal snel van de aardbodem. Samen met Scandinavië behoort Nederland vermoedelijk tot de landen met het hoogste percentage ‘nuttige ­gebouwen’ in het landschap, en het laagste percentage verval en onlogica.

Auto’s die langzaam in natuur overgaan, zijn hier zeldzaam, net als huizen die tientallen jaren onafgebouwd blijven, of paleisjes die aan megalomane breinen ontsproten en waarvan alleen de torens werden voltooid. Reis in Europa oostwaarts of zuidwaarts en je stuit op gebouwen waaraan een leek niet meteen ziet of het een ruïne of een kunstwerk is – in Nederland overkomt je dat niet zo snel.

En toch zijn ze hier ook, die bouwsels die zich kwalificeren voor het adjectief ‘raar’ omdat niet onmiddellijk duidelijk is wat ze voorstellen en welk nut ze ­dienen. Fotograaf Edith Gerritsma en journalist Andrea Hijmans spreken van folly’s, ‘gebouwde dwaasheden’. Van Dale definieert het woord folly als ‘bouwsel dat alleen als ornament bedoeld is, zoals een namaakruïne’.

Gerritsma en ­Hijmans hanteren in hun documentaire project over folly’s in Nederland een bredere definitie. Bij hen krijgt een bouwsel het predicaat folly als het afwijkend en verrassend is en de bedenkers niet door functionaliteit waren gepreoccupeerd.

150 folly’ van vroeger en nu uit alle ­Nederlandse provincies worden belicht in een prachtig documentair fotoboek met de toepasselijke titel Voor de gek!

Voor de gek! Follies in Nederland van Edith Gerritsma en Andrea Hijmans, 208 blz., € 34,95, folliesinnederland.nl.

Volg ons