Tentoonstelling All Inn

De zes van
Het Hem

Een krankzinnig idee, een landelijke expositie voor álle afgestudeerden in de richting beeldende kunst. Toch lukte het, in Het Hem in Zaandam. Al was het dan zonder bezoekers. V licht zes getalenteerde makers uit. 

Ergens in de eerste lockdown, een jaar geleden, kwam het ter sprake. Een krankzinnig idee eigenlijk, zegt curator Rieke Vos: ‘Een landelijke eindexamententoonstelling. Een belachelijk groot project, we dachten: dat kan helemaal niet.’ En toen zijn ze het maar gaan doen.

Juli vorig jaar verstuurde Vos, curator van de jonge kunstruimte Het Hem in Zaandam, de eerste e-mails via coördinatoren van de kunstacademies. Het zou gaan om een tentoonstelling in november 2020, als alles weer normaal zou zijn (in plaats van ‘nieuw normaal’). De reactie was overweldigend: ‘We hoopten dat er 150 mensen zouden reageren.’ Dat werden er 175.

Allemaal pas afgestudeerden van negen kunstacademies in de richting beeldende kunst. Dat past best in Het Hem, een grote voormalige kogelfabriek op het Hembrugterrein in Zaandam. Van een aantal van de deelnemende kunstenaars, bijvoorbeeld van de kunstacademies in Enschede, Maastricht en Rotterdam waren de eindexamenexposities al geannuleerd.

De tentoonstelling All Inn zou voor iedereen de belachelijk grote goedmaker zijn, subsidiegevers en de kunstacademies trokken graag hun portemonnee. Vers afgestudeerde kunstenaars hielpen organiseren. De titel verwijst ernaar dat iedereen welkom is en het woordje ‘inn’ betekent herberg. Vos: ‘We wilden een enorm groot openingsfeest hebben met heel veel kunstenaars.’

Maar november, dat bleek te vroeg. Begin maart dan? Nee, weer niet. Dan het Paasweekend maar doen? Terugblikkend legt Vos uit: ‘We moesten het idee steeds opnieuw uitvinden. Pas eind februari besloten we een catalogus te maken. Daar konden we het hele marketingbudget aan besteden. Posters hadden geen zin, want we mochten toch geen kaartjes verkopen.’

Uiteindelijk is All Inn vijf dagen open geweest voor genodigden, voornamelijk mensen die in de kunstwereld werkzaam zijn en familie en bekenden van de exposerende kunstenaars. Belangrijke contacten zijn gelegd met galeriehouders, verzamelaars en tentoonstellingsmakers. Zoals het hoort te gaan op een eindexamententoonstelling. Bovendien leren de kunstenaars veel van elkaar, ziet Vos: ‘Hier zijn nieuwe vriendschappen en samenwerkingen ontstaan. All Inn heeft bij de kunstenaars ondernemingszin aangewakkerd om zelf initiatief te nemen.’

V ging kijken bij All Inn en koos zes opvallende talenten uit de lichting 2020.

Clémence HilaireGerrit Rietveld Academie, AmsterdamThe silt has risen from the ocean (2020)Mixed media installatie

Het materiaal voor haar afstudeerwerk vond Clémence Hilaire (25) op een opmerkelijke plek: op de vloeren van kapperszaken. Van het bruine nephaar dat ze daar verzamelde, maakte ze twee dikke strengen van vier meter lang. Vanaf een zuil lopen ze schuin naar de grond, daar lopen ze vast in vormen van gegoten lood omringd door zand en stenen. Het is alsof het haar uit de aarde barst of er juist met een dreun op is neergevallen, als een anker.

De fascinatie voor haar begon toen ze haar scriptie – die trouwens de prijs voor beste bachelorscriptie aan de Rietveld won – aan het schrijven was. ‘Ik deed onderzoek naar creatieve uitingsvormen van de Afrikaanse diaspora en vond op YouTube een community van jonge zwarte vrouwen. In filmpjes delen ze hun ‘zoektocht’ naar natuurlijk haar, na jarenlang chemisch ontkroezen.’ Inspirerend vond ze deze hechte gemeenschap van jonge zwarte vrouwen: ‘Met haar kun je zoveel van je creativiteit en identiteit uitdrukken, dat zag ik terug in die filmpjes.’

Zwarte identiteit is een belangrijk onderdeel van haar kunst, vertelt Hilaire: ‘Ik ben een zwarte vrouw, opgegroeid op het Frans-Caribische eiland Guadeloupe, vanzelfsprekend zie je dat terug in mijn kunstwerken. De manier waarop ik het nephaar gebruik in deze installatie, roept sterke associaties op met afrohaar en dus met zwarte identiteit. Dat doe ik met opzet.’ Maar, zo benadrukt ze, identiteit is niet statisch of eenduidig: ‘Identiteiten worden steeds opnieuw uitgevonden en kunst speelt daar een belangrijke rol in.’

Bovendien, legt de kunstenaar uit, gaan de haarsculpturen ook over de specifieke eigenschappen van materialen. ‘Ze gaan over de zachtheid en kracht van het haar en de zwaarte van lood. En er zit ook beweging in, de strengen lijken tegelijkertijd te vallen en op te stijgen. Dat zijn kwaliteiten die niets met identiteit te maken hebben en alles met beeldhouwkunst.’

Inspiratiebronnen:
‘De Frans-Antilliaanse dichter Édouard Glissant en sciencefictionschrijver Octavia Butler.’

Gedroomde kunstenaar om mee te exposeren:
‘William Pope.L, hij maakt heel andere kunst dan ik maar ik voel me er wel verwant mee. Zwarte identiteit is ook een belangrijk onderdeel van zijn performances en tegelijkertijd overstijgen ze ieder hokje. Een andere wens is om te exposeren met mijn goede vriendin Darya Golova.’

Over vijf jaar:
‘Ik droom de laatste tijd vaak over het kopen van een boot. Misschien dobber ik over vijf jaar op zee, ergens tussen hier en de Cariben, en maak ik op mijn boot kleine kunstwerken.’

(SvB)

Kee van der MeerWillem De Kooning Academie, RotterdamScripted Reality (2020)Video

‘Dan denk je alles gehad te hebben, komt die schijthoer.’ ‘Laat me los, verrotte teef.’ ‘Opzouten, vieze kankerslet.’ ‘Ik ben de queen, bitch.’ ‘Bye kutjes.’

Voor wie niet elke week naar het programma Ex on the Beach kijkt: een groep welgevormde, hoogst potente vrouwen en mannen zit op een eiland, waarbij elke dag een ex van een van hen ‘aanspoelt’ als Venus op het schilderij van Botticelli. Fijn format. Ellende gegarandeerd: haat, nijd, jaloezie, gevloek en getier, vechtpartijen en seks.

Kee van der Meer (25) kijkt er al sinds haar 15de naar; de laatste paar jaar obsessief. ‘Ik heb last van gevoelens van agressie. Dan is het een hele opluchting om je in deze ruziënde meiden te herkennen. Wat anderen hebben met romantiek of iets komisch, heb ik met agressie. Het trekt me aan.’

Het was dus niet zozeer óf maar wannéér ze een kunstwerk van de serie zou maken. Al sinds 2018 verzamelt ze geluidsfragmenten van het gekijf. En toen ze vorig jaar tien dagen in Marokko zwerfhonden aan het strand had gefilmd, wist ze zeker: een videoclip met vechtende honden en scheldende meiden zou haar eindexamenproject worden.

Het eindresultaat is een heftige clip van vijf minuten, stroboscopisch van montage met verbijsterende dialogen, op het dampende ritme van Smack My Bitch Up van The Prodigy. Opvallend: het gaat niet alleen om ruzie en naijver, ook om loyaliteit. ‘Zowel bij die meiden als de honden zit een hecht groepsgevoel. En ze laten niet over zich heen lopen. Ze zijn niet alleen maar ordinair of borderlinetypes. Ik zie ze ook als rolmodellen voor hoe vrouwen omgaan met agressie.’

Inspiratiebron:
‘Die komt toch vooral vanuit de muziek. Rap. Een goede manier om mijn boosheid te delen.’

Gedroomde kunstenaar om mee te exposeren:
‘O, het zou een droom zijn te kunnen samenwerken met (de Engelse, red.) rapper Slowthai. Hij heeft onlangs een video gemaakt met honden.’

Over vijf jaar:
‘Ik dacht eerst een jaar in de horeca te werken. Maar ja, corona gooide roet in het eten. Ik werk nu in de zorg. Over vijf jaar doe ik dat nog steeds, maar wel liefst gecombineerd met films maken. Geen lange, juist korte. Ik heb nu zelf een hond. Die krijgt dan misschien de hoofdrol.’

(RP)

Gerke ProceeAcademie Minerva, GroningenIt Warrebosch (2020)Schilderij, 244 x 488 cm, op panelen van 122 x 122 cm

Je hoeft niet bij de Gamma of Praxis de deur plat te lopen om te weten dat de maker een timmermansoog moet hebben en van standaardmaten houdt.

Klopt.

Gerke Procee (27) heeft jaren in de bouw gewerkt. Door zijn bouwtekeningen en schetsen attendeerde zijn familie hem op het bestaan van het fenomeen kunstacademie. Want ja, hij tekende toch altijd al. Thuis slingerden zijn vaders graphic novels rond. Het waren prachtige voorbeelden.

Op de als klassiek bekend staande Academie Minerva leerde hij ook voor het eerst (naakte) modellen natekenen. Lastig, maar hij heeft er blijvend profijt van. Op zijn 12 vierkante meter grote schildering moet de anatomie van zijn personages wel kloppen. Ook al zijn het grotendeels cartoons.

Zijn gigantische afstudeerschilderij is duidelijk geënt op de Tuin der lusten van Jheronimus Bosch. Procee heeft het imponerende altaarstuk in het Madrileense Prado Museum nooit in het echt gezien, maar op foto’s maakte het al indruk genoeg. Hemel en hel gevat in honderden figuurtjes en bijfiguurtjes. Het voedde zijn toch al snel geprikkelde gevoel voor wat vrolijk, maar vooral ook duister is.

Zouden Bert en Ernie, The Pink Panther en The Simpsons verwonderd zijn zich terug te vinden te midden van bijbelse slachtpartijen, hellevuren en satanische seksrituelen? Of, minder dramatisch, Superman die armpje drukt met een geisha? Procee is er niet gerust op. ‘De wereld wordt geregeerd door machtsspelletjes. Door dictators en het grote geld.’

En als corona bezworen is, vertrekt hij spoorslags naar Madrid om Jheronimus Bosch’ brandende toekomstvisioen te gaan bewonderen.

Inspiratiebron:
‘Ja, toch vooral Jheronimus Bosch in combinatie met tv-series als The Simpsons en Rick and Morty. Mijn blik lijkt minder ernstig, maar ik volg het serieuze nieuws op de voet.’

Gedroomde kunstenaar om mee te exposeren:
‘De Amerikaanse straatkunstenaar Kaws (pseudoniem voor Brian Donnelly, red.). Hij maakt leuke sculpturen. Een mix van Mickey Mouse en doodskoppen.’

Over vijf jaar:
‘Zoveel mogelijk werk maken en aan exposities deelnemen. En misschien lesgeven. Workshops. Ook aan kleine kinderen.’

(RP)

Eva Oomen (artiestennaam: Zeekind)AKI Artez EnschedeLittle Eva’s Secret Symposium On Live and the Living (2020)Installatie met video en schilderijen

Wat Eva Oomen (27) hoopte te leren op de kunstacademie? ‘Ik wilde ontdekken of ik nou eigenlijk een schilder, een schrijver of een videomaker ben. Ik hoopte dat het me zou lukken om me op één specifiek ding te richten.’ Wie haar kunst vier jaar later bekijkt, kan alleen maar tevreden concluderen: daarin heeft Oomen glansrijk gefaald. Ze schildert, ze schrijft, ze maakt video’s en dan zingt ze ook nog en ze speelt gitaar. Soms husselt ze al die disciplines, zoals in een reeks dromerige korte video’s, waarin ze onder meer opnamen van oude cassettebandjes gebruikte.

‘Ik ben nou eenmaal een chaotische alleswiller, dat heb ik geaccepteerd.’ Het kwam ook goed van pas het afgelopen jaar. Toen de kunstacademie sloot, zat Oomen weer thuis, waar geen ruimte was om te schilderen. Toen is ze muziek gaan maken, folkachtige liedjes die goed passen bij haar video’s en schilderijen: ‘Als ik me thuisvoel in mijn kunstwerken, dan is het goed.’

Rondom het grote schilderij in All Inn hingen kleinere kunstwerken, allemaal getekende uitgeknipte gezichten: ‘Er was iets heftigs gebeurd, waardoor ik me verwijderd voelde van de werkelijkheid en van andere mensen. Daarom richtte ik mijn aandacht op andere mensen, om me meer mens te voelen.’ Dat gevoel van verwijdering inspireert haar vaker, het is te zien in haar schilderijen. De mensen hebben iets spookachtigs, alsof ze vervagen en doorzichtig worden.

Vorig jaar had de kunstacademie waar Oomen studeerde, AKI Artez Enschede, geen afstudeertentoonstelling: ‘Heel jammer, je maakt je werk, maar het blijft verstopt. Ik wilde ook graag alles aan mijn familie laten zien. Zodat ze begrijpen wat ik eigenlijk aan het doen ben.’ Een anticlimax noemt ze het. Maar er is ook een andere kant: ‘Uiteindelijk heb ik nog meer tijd om kunst te maken, zo voelt het nu.’

Inspiratiebronnen:
‘Drie boeken: De kleine Johannes, Waterschapsheuvel en Meer dan menselijk. Die gaan alle drie over hoe te leven. Dat houdt mij ook bezig, de grote onderwerpen: het leven de natuur, de mens, de tijd.’

Gedroomde kunstenaar om mee te exposeren:
Kiki Smith, ik heb haar laatst ontdekt op Instagram. Zij tekent heel kinderlijk, erg interessant.’

Over vijf jaar:
Ik denk best veel na over mijn toekomst. Over vijf jaar wil ik in een busje rondreizen en muziek en kunst maken, misschien werk ik af en toe op een boerderij. Zo zie ik het voor me.’

(AvL)

Narges MohammadiKoninklijke Academie van Beeldende Kunsten, Den HaagPassing Traces (2020)700 kg Perzische halva (meel, suiker, boter en kardemom), twee wanden van 215 cm x 478 cm x 80 cmThe Making of Passing Traces (2020)Film

Ooit zou Narges Mohammadi (28) rechten gaan studeren. Met een gloedvol handgeschreven betoog overtuigde ze in 3 havo de directeur van haar middelbare school: ze wilde per se rechten studeren, dus ze móést naar het vwo. Mohammadi wilde rechten studeren om de wereld te redden. Ze denkt nu dat die ambitie met haar levenservaring te maken heeft, ze is als kind gevlucht uit Afghanistan.

Het is een drang die ze kortgeleden van zich afschudde. De omslag was een bezoek aan Marokko in 2019. Op het vliegveld van Marrakech overviel haar onverwachts een gevoel van thuiskomen. Mohammadi: ‘Kennelijk leefde ik met een diepe hunkering naar thuis. Ik werd geconfronteerd met een gemis waarvan ik niet wist dat ik het had.’

De ervaring veranderde Mohammadi’s kijk op haar eigen kunst. Inmiddels had ze kunstgeschiedenis gestudeerd en was ze student aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Ze had geprobeerd grote maatschappelijke verhalen te vertellen, maar besloot dat los te laten: ‘Wat als ik mijn eigen verhaal vertel? Wat als ik even niet meer probeer de wereld te redden en eens test hoe dat is?’

Die test mag geslaagd heten. Haar eindexamenpresentatie was spectaculair: een architectonische installatie van 700 kilo halva. Halva is een zoete deegachtige lekkernij die in Afghanistan wordt bereid om te eten bij een begrafenis. Eten als troost, verbonden met rouw. Mohammadi maakte de ontelbare porties halva met twintig anderen. Roerend in pannen vol meel, boter en suiker, spraken ze over rouw en heimwee. Dat is te zien in de mooie video The Making of Passing Traces.

Haar eindexamenwerk werd vorig jaar bekroond bij galerie Ron Mandos en de video is toegevoegd aan de collectie van Museum Voorlinden. Een vliegende start voor een kunstenaar die, zo zegt ze in de video, ‘niet zo’n hoge pet’ van de kunstwereld op heeft. ‘De erkenning is wel fijn’, zegt ze nu, ‘vooral naar mijn familie. Maar ik zou nooit opgeven, ook als ik geen erkenning kreeg: kunst zit in mij. Kunst helpt me om de wereld mooier te kunnen zien.’

Inspiratiebron:
‘Mijn moeder. Zij is mijn rolmodel en muze. Ik toets al mijn ideeën aan haar.’

Gedroomde kunstenaar om mee te exposeren:
‘Ik kan niet kiezen. Janine Antoni vind ik heel bijzonder. En ik vind Mika Rottenberg en Lydia Ourahmane geweldig.’

Over vijf jaar:
‘Ik hoop dat ik dan een grote auto heb en een groter atelier. Ik woon nog steeds in Den Haag of misschien in Rotterdam.’

(AvL)

Isa van LierKoninklijke Academie van Beeldende Kunsten, Den HaagZen Supermarket (2020)Installatie

Op de academie werden kunstwerken van Isa van Lier (24) wel eens te vrolijk genoemd: ‘We willen je dark side zien, Isa’ , zeiden docenten. Eerst bracht dat haar nog wel eens van de wijs, nu is ze juist trots op de lichtheid van haar kunst. ‘Iemand vergeleek mijn installatie met een speelplaats voor volwassenen. Dat vond ik een groot compliment.’

Die installatie, haar eindexamenwerk, is naast vrolijk ook ingetogen, en om bij te watertanden. Van Lier richtte een witte ruimte in met keramieken sculpturen in snoepkleuren. In groepjes liggen ze verspreid over de witte vloer en op zelfgemaakte sokkels. De miniatuurbeeldjes doen denken aan delicate gebakjes en kunstig gerolde sushi, toch zijn ze heel eigen.

‘Je kunt mijn sculpturen op een hele directe, lichamelijke manier ervaren’, zegt Van Lier. ‘De sculpturen zijn klein en het zijn er heel veel, er is geen hiërarchie. Ik hoop dat dat mensen uitnodigt om gewoon een tijdje met die beeldjes door te brengen. Daar gaat het kunstwerk over: hoe je je voelt in een ruimte en hoe je je verbonden kunt voelen met objecten.’

Zen Supermarket heet het kunstwerk, een titel die Japanse invloeden verraadt. ‘Ik heb een half jaar in Tokio gestudeerd en daar bracht ik veel tijd door in Zen-tuinen. De ervaring van zo’n tuin probeer ik steeds weer op te roepen. Ze zijn leeg en rustig, het zijn ruimten waar je even helemaal stil kunt zijn. Dat staat haaks op alle keuzen en indrukken waarmee we in het alledaagse leven geconfronteerd worden, alleen al in de supermarkt. In dit kunstwerk breng ik die twee uitersten samen.’

In het voorjaar van 2020 kreeg Van Lier corona en was ze langere tijd ziek. Zodra het weer enigszins kon, stortte ze zich vol op het kleien. Die toewijding wierp vruchten af: haar afstudeerpresentatie won een aanmoedigingsprijs van de Jan Roëde Stichting en ze werd gevraagd om te exposeren in de Amsterdamse galerie Rademakers. Wat de volgende stap wordt? ‘Ik heb laatst honderd kilo klei ingeslagen en heb vooral heel veel zin om nieuwe dingen te maken.’

Inspiratiebronnen:
‘Japans eten, zenboeddhisme en Albert Heijn.’

Gedroomde kunstenaar om mee te exposeren:
‘De Amerikaanse kunstenaar Matthew Ronay, volgens mij wordt dat een grote speelse, snoeperige bende. Met Hilma af Klint lijkt me trouwens ook geweldig, de magische sfeer in haar schilderijen is een grote inspiratiebron.’

Over vijf jaar:
‘Ik hoop dat ik dan nog steeds kunst maak die mensen vrolijk maakt.’

(SvB)

Voor herhaling vatbaar?

Gaan we binnenkort ook de hele lichting van 2021 in Het Hem zien? Het is een ideale manier om in één klap heel veel jonge kunstenaars te leren kennen zonder er het hele land voor te hoeven doorkruisen. Vos: ‘Over een volgende editie wordt nu wel over nagedacht en gesproken. Als we het nog een keer doen, dan moet het wel weer helemaal anders zijn.’

Volg ons