Zomerserie Coronaplus Aflevering 7 Duitsland

Door coronaluwte eindelijk tijd om langs Berlijnse Muur te fietsen

In een korte serie beeldverhalen onderzoeken de fotografen van de Volkskrant hoe de wereld veranderde na corona. Daniel Rosenthal, die 16 jaar was toen de muur in zijn stad viel, fietst dertig jaar later met zijn camera langs de resten van een bipolaire wereldorde.

Voor toeristen is de Berlijnse Muur nog springlevend. Dagelijks vergapen ze zich aan de resten gewapend beton die nog in de binnenstad staan. De gedenkplaats aan de Bernauerstrasse, de East Side Gallery en natuurlijk het voormalige Checkpoint Charlie – al is dat nu niet meer dan een in vergane glorie zwelgend kruispunt op de drukke Friedrichstrasse. Zelfs nu het coronavirus de toeristenstroom aanmerkelijk heeft uitgedund, zijn er dagelijks mensen op zoek naar zichtbare resten van de stad die de bipolaire wereldorde symboliseerde.

Voor Berlijners speelt de deling in het dagelijks leven nauwelijks nog een rol. Wie op weg naar de supermarkt of de sportschool de voormalige Duits-Duitse grens passeert, ervaart daar zelden een historische sensatie bij. Maar de Muur is niet uitgewist. Behalve de genoemde gedenkplaatsen loopt er sinds 2007 een fietsroute over het 160 kilometer lange traject dat het West-Berlijnse eiland ooit van Oost-Duitsland scheidde.
Fotograaf Daniel Rosenthal was 16 jaar in de herfst van 1989, naar eigen zeggen net te jong om zich de historische omvang te realiseren van de omwenteling die zich in zijn land en de wereld voltrok. Was hij twee, drie jaar ouder geweest, dan had hij zonder aarzelen zijn camera gepakt en was hij van zijn West-Duitse ouderlijk huis naar Berlijn gereden.

Dat deed hij pas dertig jaar later, toen het coronavirus tijd had geschapen voor ideeën die mensen nooit dachten uit te voeren. Hij fietste de Mauerradweg, niet op z’n racefiets, maar op een log rijwiel met een kinderzitje waarop zijn camera voor het grijpen lag. De weg voerde langs de gedenkplaten voor 140 doden die tussen 1961 en 1989 aan de muur vielen, langs stedelijke uithoeken die door de tijd vergeten lijken en langs plaatsen waar de natuur de geschiedenis heeft overwoekerd, maar vooral langs de verschillende gezichten van het nieuwe, verenigde Berlijn – een stad die zo weids is dat zij altijd een maat te groot lijkt voor zichzelf. Op de groei gekocht.

Volg ons