VS en Rusland: zoek de verschillen

Het politieke klimaat in zijn thuisland beu, begon de Russische fotograaf Alexander Aksakov een nieuw leven in de VS. De foto’s die hij daar maakt, zet hij af tegen zijn oude werk.

  • Fredericksburg, VS, 2017

  • Belomorsk, Rusland, 2013

De laatste keer dat ik de Russische fotograaf Alexander Aksakov zag, kwam de dood wel heel dichtbij. We waren voor de Volkskrant samen op reportage in het gebied van de pro-Russische rebellen in Oekraïne, toen een confrontatie tussen hun aanhangers en Oekraïense militieleden uit de hand liep. Vlak naast Aksakov zeeg opeens een man ineen, gedood door een kogel van de Oekraïners.

Bijna zes jaar later blijkt de fotograaf uit Sint-Petersburg in Mobile te zitten, de broeierige havenstad in ­Alabama aan de Golf van Mexico. ­Aksakov is het deprimerende oorlogsgeweld in Oekraïne en het verstikkende politieke klimaat in Rusland in 2017 ontvlucht en is een nieuw leven begonnen in de Verenigde Staten.

  • Washington D.C., VS, 2017

  • Ufa, Rusland, 2008

Saratov, Rusland, 2014

  • Sevastjanovo, Rusland, 2013

  • Sioux City, VS, 2019

In Mobile werkt hij nu als monteur: ‘Op fotografen zitten ze hier niet te wachten.’ Ooit hoopt hij weer terug te keren naar zijn vaderland, maar voorlopig niet: ‘Het wordt alleen maar slechter. In Rusland kun je in de gevangenis komen ook al heb je absoluut niets misdaan. ’

Na zijn aankomst in de Verenigde Staten besloot Aksakov zijn nieuwe vaderland per fiets te verkennen en de verschillen tussen de twee landen vast te leggen. In twee jaar legde hij ruim tienduizend kilometer af en bereisde hij 38 van de 50 Amerikaanse staten. De foto’s die zijn reis opleverden zette hij af tegen de beelden die hij uit zijn oude vaderland had meegenomen. Diffelarities is de titel van zijn project, waarmee hij maar wil zeggen dat hij bij alle verschillen evenveel overeenkomsten tegenkwam.

  • Kalevala, Rulsand, 2012

  • Saint-Petersburg, VS, 2017

Bolgar, Rusland, 2014

  • Wolgograd, Rusland, 2013

  • Appleton, VS,  2019

‘De mentaliteit van de Amerikanen is natuurlijk anders, ze zijn veel onafhankelijker dan Russen’, zegt hij. ‘Maar bij ons Russen gaan de vriendschappen dieper. In het begin kostte me het veel moeite om aan het Amerikaanse leven te wennen.’

In zijn project Diffelarities draait het vooral om mensen. Aksakov: ‘Rusland en de VS zijn ooit bondgenoten geweest, maar nu staan ze al decennia tegenover elkaar. Dat is een politieke werkelijkheid, maar daarnaast is er ook een menselijke werkelijkheid die je in deze foto’s ziet. Als je in Rusland en de Verenigde Staten rondreist, valt het je op hoeveel we op elkaar lijken. Uiteindelijk zijn we allemaal mensen.’

  • Sint-Petersburg, Rusland, 2016

  • Napoleon, VS, 2019

Mobile, VS, 2017

  • Port-Katon, Rusland, 2013

  • La Crosse, VS, 2018