Niet de buitenkant, maar het innerlijke

Jonge vrouwen duidelijk op hun gemak mooi en nog mooier laten zijn: dat was de kracht van de jong gestorven fotograaf Sanne Sannes.

‘Zeep, zegt ze, en ze lacht haar tanden bloot.’ Kent u dat nummer? Evelyne van kleinkunstenaar Bert De Coninck. Ik hoorde het voor het eerst toen ik een jaar of 12 was. Het lijkt een weinig opzienbarend zinnetje, maar door de manier waarop hij het woord ‘zeep’ uitspreekt, voelde ik meteen dat er meer aan de hand was dan een zaterdagse wasbeurt. Zonder precies te weten waar het over ging, had het een zinderende erotische kracht. Nu moet ik er opnieuw aan denken, bij het kijken naar de foto’s van Sanne Sannes.

Mooie, jonge vrouwen, ongegeneerd, frank en vrij, spelend met de camera. Soms schalks, soms in extase. Niets geforceerd. Nooit te. Ze zijn duidelijk op hun gemak, bijna schaamteloos zonder grenzeloos te zijn. Dat was de kracht van Sanne Sannes (Groningen, 1937). Dit kunnen oproepen bij de vrouwen die hij fotografeerde.

In een korte documentaire die vlak na zijn dood verscheen, vertelt Anna Beeke, een van de modellen, hoe ze acteerde voor de camera, hoe hij met een zachte vleiende stem haar aanspoorde om mooi en nog mooier te zijn. En hoe graag ze dan wilde behagen. Hoe hij haar van binnenuit raakte. Zoiets zal later nog iemand zeggen, hoe hij niet de buitenkant van het model vastlegde maar het innerlijke wilde vatten, die befaamde erotische kracht van de vrouw zoals het later genoemd zou worden. Fotografie niet als weergave van de werkelijkheid, maar als een middel tot persoonlijke expressie. In zwart-wit, met de kenmerkende grove korrel, de negatieven bewerkt, soms zelfs bekrast.

Sanne Sannes leek altijd haast te hebben. Liever fotograferen dan schilderen, want dat gaf sneller resultaat. Alsof hij zou weten dat hij jong zou sterven. Op 23 maart 1967 kwam hij, 30 jaar oud, bij Bergen aan Zee om het leven bij een auto-ongeluk. Hij reed veel te hard. De drie andere inzittenden, onder wie de latere D66-coryfee Gerrit Jan Wolffensperger, overleefden het ongeval. Het is altijd jammer wanneer iemand veel te vroeg sterft, maar wat zou Sanne Sannes ons nog allemaal gebracht hebben? Wie weet toch schilderijen. Want zoals zijn moeder zei: ‘Van zijn hart was hij een schilder.’

Foto's Sanne Sannes, ca 1960-1967 © Courtesy Kahmann Gallery, Amsterdam

Sanne Sannes is van 1 februari tot en met 10 mei te zien in de Kunsthal Rotterdam.

Sanne Sannes (links). Foto Gerrit Jan Wolffensperger

Extase. Sanne Sannes is van 1 februari tot en met 10 mei te zien in de Kunsthal Rotterdam.