IJsclubs als restanten uit een ander tijdperk

De kans op natuurijs lijkt door kimaatverandering elk jaar kleiner te worden. Fotograaf Loek Buter legde in Noord-Holland de tragische aanblik van schaatsveldjes vast. 

Volgens een fraai apocrief verhaal stonden eeuwen nadat het gevaar van naderende Noormannen was geweken aan de Britse kust nog mannen op de uitkijk voor het geval er toch weer Vikingen aan de horizon zouden verschijnen. Wie weet zal de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden ook in de 22ste eeuw nog bijeenkomen om te anticiperen op een illustere schaatstocht. Wie statistieken over het klimaat van Nederland bestudeert, vreest dat de kans dat de vereniging ooit nog voor schaatsers aan de slag moet niet veel groter is dan de kans dat de Britse vloot weer tegen Vikingen zal moeten uitvaren.

Gevolgen van de klimaatverandering laten zich op vele manieren fotograferen. In Zwitserland zijn omineuze ansichtkaarten te koop waarop foto’s van dezelfde landschappen te zien zijn in het midden van de 20ste en het begin van de 21ste eeuw. Gletsjers hebben zich teruggetrokken, de sneeuwgrens is honderden meters naar boven verschoven. Heel ander soort foto’s komen tegenwoordig uit Lapland. De laatste jaren zijn rivieren daar in de zomer warm genoeg om in te zwemmen, aan de oevers vormen zich steeds meer strandjes.

De Noord-Hollandse landschapsfotograaf Loek Buter, geboren in 1982, behoort tot de laatste generatie Nederlanders die ’s winters langer dan een paar dagen op natuurijs konden schaatsen. Strenge winters zijn in het Nederland van de 21ste eeuw een zeldzaamheid geworden, maar nog steeds beheren ijsclubs uit diverse Noord-Hollandse dorpen speciale velden voor schaatsers. Als Loek Buter daar tegenwoordig langs fietst, ziet hij hoe die velden behalve een waterige ook een tragische aanblik bieden. Die schaatsvelden ogen nu als overblijfselen uit een tijd met een ander klimaat – een winter lang liggen ze klaar voor iets wat, vermoedelijk, waarschijnlijk, naar het zich laat aanzien, niet gaat komen. Lichtmasten, luidsprekers en houten keten staan nog precies waar ze vroeger stonden, alleen op natuurijs is het wachten. Op sommige plekken zag Buter oprukkend mos. Bij andere velden bleken de voorzieningen beter onderhouden, want die zijn tegenwoordig in gebruik voor zomerse activiteiten.