VERKIEZINGEN VERENIGDE STATEN

Hoe word ik
president van Amerika?

Bij de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten op 3 november wordt duidelijk of Donald Trump president van Amerika blijft. Of dat het een andere kandidaat namens de Democraten lukt om hem van de troon te stoten. Hoe word je eigenlijk president van de Verenigde Staten? Dit is de weg die een nieuwe kandidaat moet afleggen. 

Stap 1 Caucus

Ontmoet de kiezer

Hoe maak ik het beste contact met kiezers? Door alle districten van een staat te bezoeken, zeker in Iowa dat op 3 februari de voorverkiezingen aftrapt. Dit is vooral belangrijk in de staten die een ‘caucus’-systeem hanteren, waarbij kiezers zich in scholen, buurtcentra en gymzalen letterlijk aansluiten bij de groep die een partijgenoot steunt voor het presidentskandidaatsschap. Haalt een kandidaat daarbij de kiesdrempel (over het algemeen 15 procent) niet, dan kunnen kiezers overlopen en zich voegen bij een andere groep. Vooral de caucus van Iowa is van groot belang, een overwinning daar levert veel media-aandacht op.

Dit jaar gaf Iowa de winnaar echter niet de forse steun in de rug. ‘Momentum’, zoals ze het in de VS noemen. Door de chaos bij het tellen van de stemmen was het onduidelijk wie Iowa gewonnen had. Uiteindelijk boekte oud-burgemeester Pete Buttigieg een nipte overwinning, gevolgd door senator Bernie Sanders. Favoriet Joe Biden eindigde teleurstellend op de vierde plaats.

Stap 2 Primaries

Sta er meteen

Het overgrote deel van de staten organiseert echter een ‘primary’, waarbij kiezers gewoon hun stem uitbrengen bij een stembus. De primary in New Hampshire is op 11 februari traditioneel de eerste, en is na de caucus in Iowa weer een belangrijk mediamoment. Kandidaten die slecht scoren in Iowa en New Hampshire geven vaak direct hun kandidatuur op.

Jimmy Carter (1976) en Barack Obama (2008) zijn voorbeelden van onbekende politici die de Iowa-caucus wonnen en hiermee de basis legden voor hun presidentschap. Carter en Donald Trump (2016) wonnen de primary van New Hampshire en belandden uiteindelijk in het Witte Huis.

Of de forse overwinning van Bernie Sanders in New Hampshire de weg vrijmaakte voor zijn presidentschap, moet de komende maanden uitwijzen. Zijn zege liet wel zien dat hij een van de grootste kanshebbers is voor de Democratische nominatie. Pete Buttigieg schaarde zich bij die andere kandidaten die in het verleden weliswaar Iowa wonnen, maar kort daarna de strijd moesten opgeven vanwege teleurstellende resultaten in de andere staten.

Stap 3 Super Tuesday

Neem een voorsprong

Op 3 maart plaats je de concurrentie op achterstand. In veertien staten gaat de democratische kiezer naar de stembus. Op het spel staat meer dan een derde van het totaal aantal gedelegeerden dat op de nationale conventie in Milwaukee de partijkandidaat kiest. Om de nominatie te winnen, moet je 1.991 gedelegeerden achter je krijgen. Hoe meer inwoners een staat heeft, hoe meer gedelegeerden.

Sinds 1984 werden 17 van de 18 Super Tuesday-winnaars uiteindelijk ook de presidentskandidaat. Super Tuesday is dit jaar nog belangrijker geworden omdat nu ook Californië op deze dag stemt. Dit is de staat met de meeste gedelegeerden.

Stap 4 Nationale conventie

Win de definitieve meerderheid

Normaal gesproken is de nationale conventie het moment om eensgezind achter de presidentskandidaat te gaan staan. Maar dan moet die wel al een meerderheid van de gedelegeerden achter zich hebben. Als dat niet is gelukt, en dat zou deze keer bij de Democraten best eens het geval kunnen zijn, zijn de bijna 800 supergedelegeerden beslissend. Het gaat hier om partijbonzen en parlementsleden, die dan ter plekke hun beslissende stem uitbrengen (in eerste instantie is het aan de kiezer).

Beter is het om tijdens de conventie traditioneel een feestje te vieren, de vicepresidentkandidaat bekend te maken en het partijprogramma te bepalen. De Democraten komen vanaf 13 juli bijeen in Milwaukee, in de staat Wisconsin. Deze staat is dit jaar zeer belangrijk omdat de Democraten Wisconsin terug moeten zien te winnen. In 2016 won Trump er onverwacht, waarna hij president werd. De Republikeinen houden hun conventie vanaf 24 augustus in Charlotte in de staat North-Carolina.

Stap 5 Campagne

Strijd om de swing states

Na de zomer begint de campagne pas echt. Belangrijk zijn de debatten tussen beide presidentskandidaten. Op 29 september is de eerste ontmoeting: in oktober volgen er nog twee. Het pleit zal in de meeste staten al beslecht zijn. De strijd zal worden uitgevochten in een handvol ‘swing states’, waar het nog alle kanten op kan gaan, zoals Florida en Ohio. De drie Democratische bastions Pennsylvannia, Wisconsin en Michigan, in 2016 veroverd door Trump, verdienen extra aandacht.

Stap 6 Verkiezingsdag

Het werk is gedaan

Het is een van de belangrijkste vragen van 2020: blijft Trump of niet? Kortom, is hij verslaanbaar of niet? Het wordt een moeilijke opdracht, sinds 1992 is de zittende president altijd herkozen. Destijds verloor George H.W. Bush een tweede termijn.

De kandidaten strijden om de meerderheid in het Kiescollege, dat formeel de president kiest. Daarin zitten 538 kiesmannen, voor het presidentschap zijn er 270 nodig. Win je een staat, dan win je alle kiesmannen. Hoeveel een staat er heeft, wordt bepaald door het totaal aantal parlementsleden in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. In 2016 won Trump 306 kiesmannen en Clinton 232, hoewel Clinton zo’n drie miljoen stemmen meer kreeg.

Meer over de Amerikaanse verkiezingen

Oliestaat Texas toneel van grootste clash tussen oude en nieuwe Democraten

ls de oude Democraten van Amerika ergens bang zijn voor de nieuwe Democraten, dan is het wel in zuidelijk Texas, waar de clash tussen de revolutie van Bernie Sanders en de status quo van Joe Biden plaatsvindt.

Zijn naam is een roep om verandering geworden, maar Bernie Sanders is zelf nooit veranderd

‘We nemen het op tegen het hele politieke establishment!’, roept Bernie Sanders. De 78-jarige presidentskandidaat heeft al een halve eeuw dezelfde idealen.