Dit zijn de beste 56 boeken van 2020

De 56 beste boeken van 2020, volgens de boekenredactie van de Volkskrant. Jawel, het was het jaar van corona – maar goddank van nog veel meer.

expanded Toelichting van Wilma de Rek, chef boeken

1

Fictie

Ali Smith

Zomer

Vier romans lang heeft Ali Smith, sneller schrijvend dan Vestdijk kon lezen, ons in haar seizoenencyclus alle hoeken van de contemporaine Britse samenleving laten zien. Dat was niet altijd een vrolijke aanblik, maar door Smith’s eigenzinnige, in wervelende taalvondsten verpakte benadering, viel er regelmatig te glimlachen en te grijnzen. Zomer is het laatste deel van haar onvolprezen seizoenskwartet. Heeft literatuur nog zeggingskracht in een tijd van leugens, overdrijving en versimpeling? Ja, zo bewijst Smith opnieuw in Zomer. Is die zeggingskracht voldoende om de literatuur te laten overleven? Dat staat te bezien. Aan Ali Smith zal het in elk geval niet hebben gelegen. Wat jammer dat er maar vier seizoenen zijn. Gelukkig hebben we het interview nog. (HB, SK)

Ali Smith: Zomer. Uit het Engels vertaald door Karina van Santen en Martine Vosmaer. Prometheus; € 21,99.

2

Non-fictie

Annie Ernaux

De jaren

Magnum opus van schrijfster die gebeurtenissen in haar eigen leven als uitgangspunt neemt voor haar oeuvre, zonder daarbij sentimenteel of dramatisch te worden. In ragfijne taal beschrijft Ernaux het Frankrijk van voorbije decennia aan de hand van liedjes, reclames, politieke incidenten, levensgevoel. Heel persoonlijk – en zonder het woordje ‘ik’ in de mond te nemen. Het resultaat is een prachtig (en nu eindelijk geweldig goed vertaald) boek over het verstrijken van de tijd in, én de invloed van die tijd op een mensenleven. Want zelfkennis verwerf je door het verleden steeds opnieuw te hernemen - dan ga je merken hoe jij de tijd nooit hád, maar was. (WdB, MSl)

Annie Ernaux: De jaren. Uit het Frans vertaald door Rokus Hofstede. De Arbeiderspers, € 21,99.

3

Fictie

Gabriele Tergit

De Effingers

In de ruim zevenhonderd pagina’s van familiekroniek De Effingers haalt Gabriele Tergit (1894-1982) een vergeten wereld terug: die van Duitse Joden in het Berlijn van voor de Tweede Wereldoorlog. Een verrukkelijk boek met filmische scènes, snelle dialogen en onvergetelijke personages. Na bijna zeventig jaar herontdekt en eindelijk vertaald. (EM)

Gabriele Tergit: De Effingers. Uit het Duits vertaald door Meta Gemert. Van Maaskant Haun; € 29,99.

4

Fictie

Hilary Mantel

De spiegel en het licht

Wat een herculische prestatie levert Hilary Mantel (opnieuw!) in dit laatste deel van haar trilogie over de Britse staatsman Thomas Cromwell (1485-1540). Dankzij haar uitmuntende research en grote verbeeldingskracht waant de lezer zich moeiteloos vijf eeuwen terug in de tijd, te midden van geween en geknars van tanden. Toegegeven, verrassen doet dit derde deel niet echt meer. Maar wat een demonstratie van voorstellingsvermogen, scherpzinnigheid en vertelkunst levert Mantel weer af. Haar trilogie zal legendarisch blijken. (HB, MSl)

Hilary Mantel: De spiegel en het licht. Uit het Engels vertaald door Harm Damsma en Niek Miedema. Meridiaan Uitgevers; € 39,99.

5

Non-fictie

Arnon Grunberg

Bij ons in Auschwitz – Getuigenissen

Ook voor wie meent genoeg te weten over de Shoah zijn deze ooggetuigenverslagen uit Auschwitz ronduit verpletterend. Gruwelijk in hun gedetailleerdheid. Zo’n boek dat je telkens wilt wegleggen en telkens weer moet oppakken. Zou verplichte literatuur moeten zijn voor elke middelbare scholier. Voor iedereen eigenlijk. (ED)

Arnon Grunberg: Bij ons in Auschwitz – Getuigenissen. Querido; € 24,99.

6

Fictie

Marieke Lucas Rijneveld

Mijn lieve gunsteling

In Mijn lieve gunsteling vat een 49-jarige veearts tussen de blaarkoppen op een boerderij een obsessionele, verboden liefde op voor een 14-jarig jongensmeisje met een tomeloze fantasie. Het ‘porseleinen meisje’ probeert haar vleugels uit te slaan in de verbeelding, maar ‘de donswerker’ voert haar naar de diepste duisternis. Niets wordt haar bespaard. Mijn lieve gunsteling vervult je met walging en opwinding, angst en betovering.

Rijnevelds universum van koeien, droombeelden en uitgebeten dood begint vaste vorm aan te nemen. Deze boeiende, ijzingwekkende roman is wreed en gedurfd en zegeviert door de vertelstem: Lolita van binnenuit én door het oog van de bezetene. Elke bladzijde poëzie, elk hoofdstuk afgesloten met een steek in het hart. Niet weg te leggen. (OB, MvH)

Marieke Lucas Rijneveld: Mijn lieve gunsteling. Atlas Contact; € 24,99.

7

Fictie

Gianfranco Calligarich

De laatste zomer in de stad

Misschien wel de mooiste herontdekking van dit jaar: De laatste zomer in de stad van de Italiaanse schrijver Gianfranco Calligarich. Bijna-dertiger Leo Gazzara verhuist begin jaren zeventig naar Rome om te ontdekken wat hij met zijn leven aan moet. Hij slentert door de stad, verliest zijn baantje, mislukt in de liefde – en voorziet dit alles van heerlijk, droog-ironisch commentaar. De melancholie druipt van de pagina’s en de stad Rome houdt haar adem in. Na 175 pagina’s is het moeilijk afscheid nemen van deze geestige sombermans. (EM, PS)

Gianfranco Calligarich: De laatste zomer in de stad. Uit het Italiaans vertaald door Els van der Pluijm. Wereldbibliotheek; € 20.

8

Fictie

Slobodan Šnajder

De reparatie van de wereld

De Kroatische schrijver Slobodan Šnajder bouwde de geschiedenis van zijn vader uit tot een bijna mythische mini-familieroman, een grimmige schelmenroman, een schrijnende liefdesroman, het ontluisterende portret van een huwelijk, een ontzagwekkende historische roman (over Kroatië, de Tweede Wereldoorlog, het naoorlogse communisme) en tot een bijna weemoedige ideeënroman over herinnering, engagement, migratie, identiteit, de existentiële betekenis van kunst en over de grote vraag wat we nu eigenlijk aan moeten met het leven. (MSt)

Slobodan Šnajder: De reparatie van de wereld. Vertaald uit het Kroatisch door Roel Schuyt. Wereldbibliotheek; € 34,99.

9

Fictie

Charles Lewinsky

De stotteraar

De drang om te schrijven is een ongeneeslijke ziekte, schrijft de stotterende Johannes Stärckle aan de ‘padre’ in de gevangenis waar hij verblijft, en Stärckle heeft voor schrijven een groot talent (‘als ik schrijf stotter ik niet’). Dus treft het dat de gevangenispredikant en hij een deal hebben. Stärckle, opgevoed door aanhangers van een enge religieuze sekte, schrijft over zijn leven voor de padre, die hem in ruil voor die verhalen aan een baantje in de bibliotheek helpt. De Bijbel meets Schopenhauer in dit onweerstaanbaar grappige en intelligente boek over de macht van woorden door Charles Lewinsky, bekend van Het lot van de familie Meijer. (WdR)

Charles Lewinsky: De stotteraar. Uit het Duits vertaald door Herman Vinckers. Meridiaan Uitgevers; € 24,99.

10

Non-fictie

Pieter van Os

Liever dier dan mens

In Liever dier dan mens vertelt Mala Rivka Kizel, een Joods meisje uit een groot chassidisch gezin in Warschau, hoe zij aan de Shoah ontkwam. Meer met verwondering dan met bitterheid. Zij wisselde van identiteit – van Joods naar Pools en van Pools naar ‘Volksduits’ – om zich schuil te kunnen houden tussen haar vijanden. Een onthutsend en indringend boek dat raakt vanaf de eerste bladzijde. Werd in 2019 net te laat gelezen voor ons jaaroverzicht, daarom nu alsnog. Van Os won er de Brusseprijs en de Libris Geschiedenis Prijs 2020 mee. (LdJ, SvW)

Pieter van Os: Liever dier dan mens Een overlevingsverhaal. Prometheus; € 19,99.

1120

2130

3140

4156

Deze lijst is samengesteld door

Wineke de Boer, Onno Blom, Hans Bouman, Floris Don, Elma Drayer, Jean-Pierre Geelen, Mirjam van Hengel, Bo van Houwelingen, Ranne Hovius, Marcel Hulspas, Laura de Jong, Sander Kollaard, Pjotr van Lenteren, Emilia Menkveld, Sander Pleij, Wilma de Rek, Rob van Scheers, Sjeng Scheijen, Marjan Slob, Maarten Steenmeijer, Peter Swanborn, Aleid Truijens, Sander van Walsum en Geertjan de Vugt.

Volg ons