DE GIDS BACK TO SCHOOL

De papieren schoolagenda
was bijna
een dagboek

Plaatjes van je idool, briefjes van klasgenoten en gekke tekeningen van de leraar: de Volkskrant vroeg lezers om foto’s van hun oude agenda en dat leverde veel nostalgisch materiaal op. Tegenwoordig is de papieren agenda minder populair onder scholieren. Hoe erg is dat?

DE GIDS BACK TO SCHOOL

De papieren schoolagenda
was bijna
een dagboek

Plaatjes van je idool, briefjes van klasgenoten en gekke tekeningen van de leraar: de Volkskrant vroeg lezers om foto’s van hun oude agenda en dat leverde veel nostalgisch materiaal op. Tegenwoordig is de papieren agenda minder populair onder scholieren. Hoe erg is dat?

‘Agenda’s werden vroeger gebruikt als een soort analoge WhatsApp’, reageert Volkskrant-lezer Roelof Neeteson op een oproep om foto’s van oude schoolagenda’s te sturen. Zijn eigen agendabijdrage stamt uit 1964, toen hij naar het Protestants Lyceum in Eindhoven ging. De vergeelde bladzijden zijn volgeplakt met knipsels uit tijdschriften, briefjes van klasgenoten en foto’s van popgroepen. ‘Het moge duidelijk zijn dat The Pretty Things mijn favoriete rockband was…’ aldus Neeteson.

  • Agenda van Roelof Neeteson uit 1964.

Voordat er zoiets bestond als Magister, een systeem waarin het huiswerk door leraren digitaal wordt bijgehouden, was de schoolagenda van levensbelang voor de gemiddelde scholier. Niet alleen om na te gaan wanneer je een schriftelijke overhoringen had, maar ook als uithangbord van je identiteit. Door middel van je met zorg aangeschafte agenda kon je aan je kersverse klasgenoten laten zien wie je was of graag wilde zijn: lollige types gingen voor de agenda van Garfield of Loesje, paardenmeisjes kozen een exemplaar van tijdschrift Penny of je bekende kleur door de voetbalagenda van een bepaalde club te kopen.

In 2008 had toenmalig marktleider Vroom & Dreesman een collectie van 170 schoolagenda’s, aangevuld met een enorme voorraad matchend kaftpapier, schriften, etuis, pennen, linialen en gummetjes.

‘Ik was er altijd als de kippen bij als de schoolcampus van de V&D opende. De agenda was uiteraard het belangrijkste item. Op deze Peter van Straaten-agenda was ik heel trots vanwege de schunnige cartoons. Mijn moeder vond dat ik de agenda moest terugbrengen omdat het te seksueel getint zou zijn, maar ja, ik had mijn naam er al in gezet dus dat kon niet meer.’

Louise van den Otter

Laar & Berg in Laren
2000-2001

‘De kale agenda werd van binnen en buiten versierd: foto's van popsterren, informatie van een zeilrace die ik volgde, plaatjes uit tijdschriften, briefjes van klasgenoten, de foto van mijn overleden oma. In het laatste jaar kwam de nerd in mij naar boven en stond de agenda vol met wetenschapsplaatjes.’

Corine Jagerman

Het Augustinianum in Eindhoven
1985-1987

Geen agenda’s maar planners

De verkoop van papieren agenda’s loopt al een aantal jaren terug, zo blijkt uit cijfers van marktonderzoeker GfK. Dit jaar ziet ook Bol.com voor het eerst een duidelijke daling in zoek- en aankoopgedrag van papieren agenda’s ten opzichte van vorig jaar. ‘De markt gaat al enkele jaren achteruit in verband met digitalisering en wij gaan daar nu voor het eerst ook in mee’, aldus een woordvoerder.

‘De verkoop van papieren agenda’s loopt terug, maar niet zo hard als we hadden verwacht. Fysieke agenda’s zijn nog steeds populair’, zegt Sanneke Bonhof, verkoopster bij de Bruna in Deventer. In een pand naast de winkel is tijdelijk een speciale schoolcampus ingericht. ‘Het aanbod is wel veranderd door de jaren heen. Veel merkagenda’s zijn verdwenen zoals Fokke & Sukke en die van de Hitkrant’, zegt Bonhof. ‘We zien momenteel dat vooral planners erg populair zijn. Die zijn dus niet ingedeeld op datum, maar op de dagen van de week zodat je alle taken kunt inplannen.’ Zo heeft de populaire vlogger Mascha Feoktistova haar eigen planner, in neonkleuren met glitters.

‘Gelijk naar onze zolder om de doos met de oude schoolagenda’s te pakken, die behoorlijk gepimpt zijn. Mijn vrouw en ik vinden het heel erg jammer dat onze kinderen dit statement met de agenda’s niet meer maken. Ze hebben er beiden één, maar het is niet meer zo belangrijk als vroeger voor ons.’

Niels van den Berg

Wagenings Lyceum in Wageningen 
1988-1989

‘De agenda zit vol met teruggekregen proefwerken, zelfgeschreven gedichten, liedjes met gitaarakkoorden erbij, aantekeningen over wie er dood gingen: Jimi Hendrix en Janis Joplin. De agenda is uiteindelijk een kroniek van een jaar met onbestemde gevoelens en verlangens. Daar ben je 17 voor.’

Jeanne van Rutten

Almere College in Kampen
1970-1971

‘Aan mijn popagenda 1979/80 is duidelijk te zien dat ik fan was van Paul McCartney & Wings. Die liefde is in de loop der jaren wel wat minder geworden, maar ik heb nog steeds een zwak voor hem.’

Jacqueline Meulblok

St. Willibrordus MAVO in Utrecht
1979-1980

Ook de agenda en planner van 1Blik, die werken met kleurcodes, spelen in op het feit dat leerlingen moeite hebben met plannen. ‘Sommige scholen stellen die 1Blik-agenda in het begin verplicht’, aldus Bonhof.

Het uitzoeken van de juiste agenda is nog steeds een taak die met zorg wordt uitgevoerd, merkt de verkoopster. ‘Meisjes komen vaak eerst een keer met vriendinnen in de winkel kijken. Daarna komen ze terug met hun moeder en kopen ze hun agenda.’

Bijna een dagboek

Zo ook Senne (12), die naar de brugklas gaat, en met haar moeder naar de Bruna is gekomen. Ze heeft de roze agenda van Little Diva gekocht. ‘Ik wilde iets dat opviel want de rest van mijn schoolspullen is zwart en sober.’ Waarvoor ze de agenda gaat gebruiken? ‘Alleen om de afspraken met mijn mentor te noteren. Niet zozeer voor huiswerk, want dat staat allemaal online.’

Dat er sprake is van een generatieverschil als het om agenda’s gaat, blijkt wel als haar moeder Annemieke enthousiast vertelt over haar schooltijd. ‘Mijn agenda kocht ik bij de Schoolcampus van de V&D en plakte ik vol stickers. Ik schreef en kliederde er van alles in, lelijke dingen over de leraar bijvoorbeeld. Eigenlijk alles behalve je huiswerk.’

‘Mijn schoolagenda uit het jaar 1984-1985 werd verstrekt door mijn school het Onze-Lieve-Vrouwe Lyceum. Ik heb de agenda destijds iets opgevrolijkt, maar tegelijkertijd het klassieke logo grotendeels zichtbaar gehouden.’

Noud Willemse

1984-1985

‘De notitieruimte werd al snel benut voor de ‘chaosverhalen’ die ik (‘Mudder’/ ‘MR’) samen met mijn klasgenoten Vanessa (‘Vanijl’) en Patricia (‘Patra’) schreef. In die verhalen namen we vooral onze leraren op de hak: de natuurkundedocent die zogenaamd verslaafd was aan spiritus, de nerveus kauwgom kauwende leraar Latijn en de docent met de sterke lichaamsgeur, waardoor iedereen altijd hysterisch wegrende óf flauwviel.’

Marjolein Rotteveel

Han Fortmann College in Heerhugowaard
1995-1996

‘De hallucinatie, toen, dat ook maar 1 procent van Sonny Crockett op hem kon afstralen, gaf de scholier een sprankje hoop op een opwindend leven.’

Edward van der Kruijk

Rijnlands lyceum in Sassenheim
1987-1988

Febe (15) uit Olst is in de Hema op zoek naar een nieuwe schoolagenda. ‘Ik ben niet zo van online en ik vind het leuk om dingen met de hand op te schrijven. Het is overzichtelijker en dingen afstrepen geeft mij een fijn gevoel.’ De eisen voor haar agenda? ‘Klein en simpel. Ik wil er geen heel plakboek van maken. In het begin van het jaar schrijf ik wel met leuke kleurtjes, maar dat verwatert wel wat gedurende het jaar.’

Haar broertje Danthe (12) vindt dat hij geen agenda nodig heeft. ‘Ik schrijf huiswerk wel op een papiertje als de docent het niet online bijhoudt.’ Hun moeder Marieke had vroeger een paardenagenda van de Penny. ‘Het was een soort dagboek, je schreef over wat je bezighield.’

Geen afleidingen

Pascal Cuijpers, docent in het voortgezet onderwijs, hield vorig jaar in de Volkskrant een pleidooi voor de fysieke agenda. ‘Het gebruik ervan op scholen lijkt op sterven na dood. Het huiswerk zet de leraar immers in ­Magister, een digitaal leerlingvolgsysteem.’ Toch probeert hij als docent leerlingen ervan te overtuigen dat een ‘dubbele agenda’ effectief is: voor het plannen en bijhouden van het huiswerk een papieren agenda, Magister voor de persoonlijke vorderingen. ‘Dit is tegen de digitale stroom in, maar de voordelen van plannen op papier zijn meer overzicht, makkelijker vooruit kijken, meer zicht op dag- en weekplanning en huiswerk onthoud je beter als je het zelf noteert.’

‘Magister kan niet op tegen de charme en emotionele waarde van de papieren agenda waarin iedere schoolweek creatief werd beplakt en beschreven, door jezelf en klasgenoten. Een wikkel van een Raider, m’n busabonnement, foto’s van Madonna, Prince, Dirty Dancing, motoragenten van Chips en James Bond uit de Popfoto en Hitkrant.’

Cynthia Meijer

Ds. Pierson Scholengemeenschap in ’s-Hertogenbosch
1984-1985

‘Groot fan was ik van Beverly Hills 90210. Een paar jaar geleden heb ik de agenda laten signeren door acteur Jason Priestley in Toronto, Canada.’

Natasja Martin

1992-1993

Puber- en huiswerkdeskundige Ankie Remijn is een voorstander van de papieren agenda en stelt die in haar huiswerkklas verplicht. In Magister mag je dan het huiswerk zien staan, de echte vraag is natuurlijk wanneer het gemaakt en geleerd gaat worden. ‘Plannen is de meest effectieve studiemethode’, zegt Remijn. ‘Het puberbrein heeft moeite met de executieve functies zoals plannen, prioriteren en overzicht houden.’ Remijn raadt ouders aan om hun kind een minicursus agenda bijhouden te geven. ‘Scholieren krijgen vaak voor elk vak een studiewijzer. Pas als je die vertaalt naar je agenda of weekplanner zie je hoeveel werk het is. Doe dit in het begin samen met je kind.’

Het gaat erom dat scholieren het overzicht bewaren, vertelt Remijn. Kan dat dan niet online? ‘Op je smartphone zit ook de sociale media die voor afleiding zorgt. Dan krijg je dus de situatie dat een puber opzoekt wanneer de toets wiskunde is en vervolgens een appje krijgt dat vriendinnen naar de H&M gaan.’ Voor ouders maakt ze de volgende vergelijking: ‘Je gaat als volwassene toch ook niet werken in een café waar al je vrienden zitten?’

Volg ons