1960 - 2020

De dribbel is dood

Maradona

Alles was mooi aan de voetballer Maradona in zijn hoogtijdagen. Alleen al zijn naam: Diego Armando Maradona. Een dribbel op zich.

El pibe de oro, de Gouden Jongen, was te snel een versleten man op lemen voeten. Kapot door drugs, drank en vetzucht, door verdriet misschien ook, omdat hij wist dat hij nooit meer iets kon doen wat zijn voetbal overtrof. Hij overleed op woensdag 25 november 2020 aan een hartstilstand, in Tigre, bij Buenos Aires, precies vijftien jaar na George Best, een andere grootheid die de grip op het leven verloor.

Zo goed als hij was, in zijn toptijd, dat is gewoon bizar, in een tijd dat veel mocht van scheidsrechters, zonder VAR, zonder camera’s overal, zonder gladde pr-functionarissen die een imago bouwden. Zijn imago was rauw, echt en volks.

1981, bij Boca Juniors in Buenos Aires. Foto BSR Agency

Kijk hoe Goicoechea, de slager van Bilbao, zijn enkel splijt, in zijn tijd bij Barcelona. Zie hoe hij duels uitvecht met bikkelharde Italiaanse verdedigers. Bijna altijd stond hij op en nam hij sportieve revanche. Zo fotogeniek als hij was. Die dijen, het atletisch vermogen, de lokken, de donkere ogen. Het krachtlijf, de borst een beetje naar voren. Trots, 1,65 meter klein. Een individualistische teamspeler. Een stuiterbal. Zijn voetbal zal voor eeuwig voortleven, om hoe het was en om wie hij was. De dribbels, op slechte velden, het maakte hem niet uit. Het ging hem om het plezier, om de lach, het superieure, het gemak waarmee hij voetbalde, waarmee hij vrije trappen in de kruising legde, zo precies dat het leek alsof hij grootmeester was in de meetkunde.

Vraag aan Ruud Gullit of Marco van Basten hoe goed hij was, en ook zij beginnen te zwijmelen, al waren zij met AC Milan dan een tijdlang beter dan Napoli met Maradona. Toen hij net bij Napoli was, en Napoli nog niet was gewend aan winnen, nam hij een sinaasappel van een schaal. Hij begon te jongleren en zong hoe makkelijk het zou zijn om van Juventus te winnen. Daarmee gaf hij zijn ploeggenoten vertrouwen.

Maradona was de held van het Argentijnse volk, omdat hij zijn land wereldkampioen maakte in 1986. Hij huilde en lachte voor en met Argentinië. Heel anders dan Lionel Messi, die al emigreerde op zijn dertiende en buiten het veld nauwelijks profiel heeft. Maradona was een en al profiel, een revolutionair bovendien. Een socialist met een tatoeage van Ché Guevara. Hij raakte bevriend met leider Fidel Castro van Cuba, het land dat hem liet afkicken van drugs. Hij liet zich gaarne op de foto zetten met Hugo Chavez, toen die de Copa America van 2007 gebruikte om de zegeningen van Venezuela onder de aandacht te brengen.

2011, een ontmoeting met de Venezolaanse leider Hugo Chavez en de Cubaanse president Fidel Castro in Havana. Foto AFP

Een dribbel, dé dribbel tegen Engeland, op het WK van 1986, is zijn beroemdste moment. In die kwartfinale zat alles. Dat is de iconische wedstrijd van Maradona, op weg naar de wereldtitel. Eerst scoort hij met de hand, door als onderdeurtje de bal slim langs doelman Shilton te tikken, in dat immense Azteken Stadion in Mexico Stad. Hij verzint na afloop dat het geen hands was, maar de Hand van God. Een geniaal bedachte straattruc, opgevoerd op het hoogste podium.

Dan beslist hij de wedstrijd met die verschroeiende dribbel voor 2-0, vrij algemeen beschouwd als het mooiste doelpunt aller tijden. Het is alsof hij wil zeggen: oh, jullie denken dat ik een bedrieger ben, vooruit, maar dan ben ik de beste bedrieger van allemaal. Hij passeert een reeks Engelsen, alsof ze marionetten zijn in zijn circus. Beardsley, Reid, Sansom, Butcher, Fenwick en doelman Shilton. Allemaal kansloos. Twaalf aanrakingen, 10,8 seconden dribbeltovenarij. Als je de beelden minutieus bestudeert, zie je pas hoe knap dat is, want de bal stuitert, en telkens is hij meester over de situatie. Hij ziet alles: de bal, de omgeving, de tegenstander, het doel. Magistrale maestro Maradona.

1986, Maradona wordt op de schouders genomen na de eindoverwinning op het WK in Mexico-Stad. Foto Getty Images

En passant neemt hij wraak op de Engelsen, op Engeland, dat oorlog heeft gevoerd over de Falkland Eilanden voor de kust van Argentinië. Eilanden die volgens de Argentijnen Malvinas heten en van Argentinië zijn. Een WK later bereikt hij weer de finale, verloren van Duitsland, als hij onbedaarlijk huilt na afloop, ook omdat hij eigenlijk te geblesseerd is aan de enkel om te spelen.

De politieke lading in 1990 zit in de halve finale tegen Italië, gewonnen na strafschoppen. De wedstrijd is in Napels. Zijn Napels. Maradona heeft vooraf tweedracht gezaaid onder de Italianen. Hij heeft de mensen van Napels gevraagd voor Argentinië te juichen, omdat het rijke noorden neerkijkt op het arme zuiden. Waarom zou Napels nu opeens voor Italië zijn? De opzet slaagt, al moet hij het bekopen. Na het WK heeft hij geen leven meer in Napels. Opeens jaagt justitie op hem, op zijn vrijbuitersgedrag, zijn talloze vrouwen, de cocaïne.

1982, tijdens het WK in Spanje tegenover België. Foto Getty Images

Zo zit zijn leven verpakt in WK’s: woedend is hij omdat Luis Menotti hem niet meeneemt naar het gewonnen WK van 1978 in eigen land. Hij zou nog te jong zijn en te onstuimig. Een jaar later blinkt hij uit op het gewonnen jeugd-WK in Japan. In 1982 verlaat hij het toernooi met de rode kaart tegen Brazilië. Na de winst in 1986 en de tweede plaats in 1990 zet de FIFA hem in 1994 na het duel met Griekenland uit het toernooi, omdat hij betrapt is op efedrine. Hij scoort nog tegen de Grieken en kijkt met verwilderde blik in de camera’s. Zijn leven in vijf WK’s. Afwijzing, afgang, euforie, verdriet, verwijdering.

Maradona verloochent nooit zijn afkomst. Opgegroeid in Villa Fiorito, een arme wijk van Buenos Aires, als zoon van Diego en ‘dona Tota’, broer van Hugo en Raùl. Hij speelt bij Argentinos Juniors en Boca Juniors, de cultclub uit Buenos Aires, waar hij nog steeds een halfgod is, waar ze alle sterren op de blauwe en gele muren hebben vereeuwigd. Onder ‘Diego A. Maradona’ staat slechts: el mejor futbolista de la historia. De beste voetballer uit de geschiedenis. Het is de tijd van ongelooflijk spectaculaire oude beelden, als nog niet al het voetbal op tv is. Maradona is dan nog een naam van ver.

1981, Boca Juniors-fans nemen Maradona op de schouders. Foto Getty Images

In Europa wordt hij de wereldster die hij is, in een leven dat hij moeilijk kan dragen. Regisseur Asif Kapadia brengt dat geweldig in beeld in zijn in 2019 verschenen film, over het leven in Napels. Dat begint al met de aankomst en een doldwaze rit door de stad. De eerste vraag op de persconferentie gaat over de rol van de maffia, waarna voorzitter Ferlaino ontsteekt in woede.

Maradona heeft talloze bijvrouwen, naast zijn jeugdliefde Claudia Villafane met wie hij twee dochters heeft. Hij verheft Napels met de kampioenschappen in 1987 en 1990, met de UEFA Cup in 1989, met de geweldige warming-up voor de halve finale tegen Bayern, op de muziek van de Oostenrijkse band Opus, Live is life.

1986, Maradona in actie voor Napoli tegen Juventus. Foto Getty Images

De mare is dat Maradona in zijn eentje Napoli kampioen maakte. Dat is overdreven. Napoli van toen was een uitstekend elftal, maar Maradona gaf ze vertrouwen en de extra klasse die een kampioen nodig heeft. Zijn laatste jaren als voetballer zijn treurig, of hij nu clubtrainer is, bondscoach, commentator of wat dan ook. Hij balanceert geregeld op de rand van de dood. Soms hangt hij uitzinnig over de reling van een vip-box, tijdens het WK in Rusland bijvoorbeeld. Schreeuwend. Vulgair. Ordinair. Hij is vaak onder invloed.

Met een groepje journalisten ontmoeten we hem op 4 juli 1998, voor de kwartfinale van het WK tussen Nederland en Argentinië. Hij is verslaafd, maakt rare sprongen in het zwembad en lacht satanisch. We vragen hem allemaal om een handtekening. Talloze mensen hebben één handtekening van een topsporter: van Maradona, de grootste. We hebben dit verhaal al duizend keer verteld, omdat zelden iets zoveel indruk op ons maakte.

Van de topdrie leeft alleen Pelé nog, die onlangs 80 werd. Cruijff is dood. Maradona is dood. Wie de beste was? De FIFA hield, ver voor Messi, een verkiezing. Maradona won bij de stemmers op internet. De FIFA deelde de prijs met Pelé, die de beste was volgens de jury. Wie de allerbeste was? Het maakt niet uit. Het verdriet overheerst. Verdriet om het tragische leven van Diego Armando Maradona, de man die zijn naam verpakte in een onnavolgbare dribbel.

Lees meer

Marco van Basten speelde in Italië tegen Maradona. Met AC Milan moest hij Napoli in de Serie A zien te onttronen. Dat lukte, maar elke ontmoeting was bijzonder. ‘Maar ik had niet wat andere spelers hadden, dat ze op het veld stiekem naar hem zaten te kijken.’

Fotograaf Guus Dubbelman maakte een iconische foto van Maradona. Hij vertelt erover: ‘De grond bewoog, zo snel en sterk was hij’

President Fernández kondigde woensdag na de dood van Diego Maradona meteen drie dagen van nationale rouw af. ‘Er is geen Argentijn die nu niet een traan laat.’

Redacteur Paul Onkenhout heeft, op 15-jarige leeftijd, als eerste Nederlander Diego Maradona ontdekt. Of althans, dat is zijn theorie. Lees zijn artikel hier.

Was Diego Maradona een kwetsbare winnaar of een arrogante hufter? We spraken erover met filmmakers Asif Kapadia en Chris King, naar aanleiding van documentaire over de voetballer. ‘Diego is groter dan de meeste acteurs.’

Volg ons