Zij gaan niet met vakantie, een staycation is ook fijn

‘Heb je nog vakantieplannen?’ Zodra de vakantieperiode nadert, behoort deze vraag tot het standaard conversatieassortiment. Ga je niet, omdat het financieel niet kan, je heimwee hebt of er gewoon niet van houdt, dan ligt soms schaamte op de loer.

Thuisblijven is helemaal niet zo vreemd: ruim een kwart van de Nederlanders gaat dit jaar niet met vakantie. Het Nationaal Instituut Budgetvoorlichting (Nibud) definieert vakantie als ‘een periode van meer dan zes aaneengesloten dagen waarin mensen van huis zijn’. 28 procent van de mensen begint daar dit jaar niet aan, blijkt uit de Vakantiegeldenquête 2019 van het instituut, afgenomen onder bijna duizend mensen.

De belangrijkste reden? Geld. 64 procent van de respondenten die niet gaat, vindt vakantie te duur. Een kwart geeft het geld liever aan iets anders uit, zoals sparen, schulden of het eigen risico van de zorgverzekering. Ook spelen gezondheidsomstandigheden of de zorg voor huisdieren een rol.

Het levert misschien geen spannende verhalen op, maar een staycation (een term die in de crisis ontstond, doordat veel mensen thuisbleven) is helemaal geen gek idee. Niet alleen omdat je dan het milieu niet belast met een verre vliegreis, maar ook omdat het effect van vakantie op welzijn en gezondheid bij thuiskomst vrijwel meteen weer weg is. Uit onderzoek uit 2017, dat in het Journal of Sustainable Tourism verscheen, blijkt dat het gevoel van ontspanning en geluk binnen maximaal twee weken weer op het niveau van voor de vakantie is. Zo min mogelijk reistijd, tijdverschil en inpakstress hebben dan weer een positief effect op het welzijn. Wellicht leert de onverzadigbare reiziger van deze vijf mensen dat je niet de wereld over hoeft te vliegen om tot rust te komen.

Christina van den Ouden-Rozengarden (53) blijft thuis in haar tuintje

Christina heeft last van extreme heimwee en gaat daarom nooit langer dan vier dagen weg en nooit naar het buitenland. Vakantie beleeft ze in haar tuinhuisje met uitzicht op de molen van Sas van Gent. Een dierbare vakantieherinnering? ‘Die heb ik eigenlijk niet.’

‘Zodra mijn tuin uit zicht is, voel ik me ellendig. Mijn man en ik hebben een caravan bij Meerssen, vlak bij Maastricht, maar daar ben ik dit jaar nog niet geweest. Het is voor mij een crime om erheen te gaan. Als mijn man zegt: ik wil naar de camping, dan denk ik: o nee hè, en begin meteen allerlei smoezen te verzinnen. Dat is voor hem niet leuk, natuurlijk. Gelukkig is hij schipper, dus kan hij toch nog wat van de wereld zien.

Christina van den Ouden-Rozengarden

‘Ik heb altijd al heimwee gehad. In 1973, het jaar dat mijn zusje werd geboren, ging ik mee op kamp van het Leger des Heils. Ik woonde in Apeldoorn, het kamp was in Lunteren, zo’n veertig kilometer verderop. We hadden nog geen telefoon, dus ik kon geen contact met thuis opnemen. Ik werd zo ziek, dat ik bijna naar het ziekenhuis werd gebracht. Ik was apathisch en kon alleen maar spugen en huilen. De begeleiders begrepen niet wat er met me aan de hand was. Ik at niet, dronk niet, uiteindelijk hebben ze via-via mijn ouders te pakken gekregen en werd ik met de auto opgehaald. Zodra ik dichter bij huis kwam, voelde ik me beter. Bij thuiskomst heb ik mijn zusje vastgepakt en haar een knuffel gegeven. Het was meteen over.

‘Vijftien jaar geleden ben ik van Koedijk, vlak bij Alkmaar, naar het Zeeuwse Sas van Gent verhuisd. In het begin was ik veel ziek, ik voelde me psychisch niet goed. En nog steeds mis ik mijn oude woonplaats. Als het kon, zou ik teruggaan. Het is raar: we wonen nu mooier en de mensen zijn lief, maar blijkbaar heb ik lang nodig om te wennen. Na vijftien jaar begint het hier eindelijk als mijn thuis te voelen.

‘Ik heb drie meiden, van 34, 32 en 31 jaar. De jongste gaat de hele wereld over. Ik vind de foto’s die ze laat zien altijd erg mooi, maar ik zou het zelf niet kunnen. Ik zeg altijd: ik heb vliegangst, maar dat is niet waar. Heimwee wordt niet altijd begrepen. Mensen denken: je stapt toch gewoon de auto in? Maar ik denk: wat nou als er iets gebeurt? Ik begin meteen te doemdenken. Een dochter van kennissen zit nu in Suriname, daar zou ik best eens om een hoekje willen kijken. Ik heb al een avond naar tickets gekeken om te zien hoeveel het kost. Maar op een gegeven moment dacht ik: waar ben ik mee bezig? Ik ga toch niet.’

Hanneke Gijsbertsen (28) blijft thuis bij haar oma

Hanneke woont in Ede, werkt in een kledingwinkel en heeft net haar studie Bos- en Natuurbeheer afgerond. Zij gaat nooit met vakantie omdat ze voor haar oma en dieren zorgt, het milieu niet wil belasten en gewoon graag thuis is.

‘Samen met mijn broertje en oom woon ik sinds mijn dertiende bij mijn oma. Bij mijn vader wonen ging om persoonlijke redenen niet en mijn moeder woont in een verpleeghuis. Ze heeft het Melas-syndroom, een stofwisselingsziekte waardoor organen in het lichaam niet goed werken. Mijn oma heeft altijd veel voor ons gezorgd en doet dat nog steeds. Maar omdat ze aan het dementeren is, lukt niet alles haar meer. Het is fijn om iets terug te kunnen doen. Die zorg draag ik niet graag over aan iemand anders.

‘Ik ben nooit veel op vakantie geweest – in 2013 was de laatste keer. Toen gingen we met zijn allen naar Israël, waar mijn vader op uitzending was. Toen ik 12 jaar was, ben ik eens met mijn opa en oma naar Oostenrijk geweest. We gingen de bergen in, paardrijden, en ik was bang van het paard af te glijden. Ik vond het apart dat het warm was, terwijl ik sneeuw om me heen zag. Dat kan ik me nog goed herinneren.

Hanneke Gijsbertsen

Ik ben nu single, maar heb een relatie van acht jaar gehad. Mijn ex had het wel eens over vakantie, maar het kwam er nooit echt van. We zijn een keer samen naar Center Parcs geweest, twee dagen ofzo. Ik kan me er eigenlijk niet meer zo veel van herinneren. Ik voel me thuis ook gewoon fijn en prettig.

‘Wat ook meespeelt, is dat ik het milieu niet wil belasten met allemaal verre reizen. Ik probeer milieubewust te leven. Ik heb een moestuintje en verbouw op een biologische manier, ik vang regenwater op, gebruik geen bestrijdingsmiddelen en hergebruik zo veel mogelijk. Zo ben ik ook door mijn oma opgevoed, vroeger was dat normaal.

‘Met de moestuin en dieren bezig zijn, dat is voor mij ontspanning. Ik hou ook van experimenteren. Oesterzwammen op koffiedik laten groeien, bijvoorbeeld. Ik probeer van alles uit, dat vind ik leuk. Zo maak ik mijn hoofd leeg.’

Frans van Deijl (61) blijft thuis in ‘Balconia’

Frans werkt als freelance journalist voor onder meer het Haarlems Dagblad en HP/De Tijd. Hij schreef voor dat laatste medium in 2012 een stuk: ‘Groeten uit Balconia: waarom ik niet op vakantie wil’. Hij omschrijft vakantie als ‘een gedwongen verblijf in het buitenland dat anderen vakantie noemen’. Gaat één keer per jaar maximaal twee weken weg met zijn vrouw en twee zoons (13 en 17). ‘Dan zit ik meestal aan het zwembad te lezen of kijk ik de Tour de France. Na twee, drie dagen heb ik het wel weer gezien.’

‘Vakantie is een gedoe, het is duur en levert stress op. Te vroeg je bed uit om op Schiphol in de drukte terecht te komen, tussen allemaal types met wie je normaal nooit in aanraking komt. De wc’s stinken en met een beetje pech zit je in het vliegtuig tussen de scholieren op eindexamenreis. Tegenwoordig neem ik een oxazepam om een beetje te chillen. Of twaalf uur in de auto zitten met ellenlange files, verschrikkelijk. Wat een volksverhuizing voor een weekje rust. Vroeger vond ik het wel aardig. Misschien is het de leeftijd, maar van mij hoeft het niet meer. En ik hoor steeds meer mensen die er hetzelfde over denken. Ik zeg het je: de staycation is de nieuwe trend.’

Frans van Deijl

‘Ik ben de jongste uit een gezin van acht. Wij gingen toen ik klein was niet op vakantie. In de zomervakantie speelden we met z’n allen de Tour de France na, ik speelde Theo Koomen en deed het commentaar. Of met mijn ouders fietsen door de bossen of een dagje met de trein naar Maastricht. Heerlijk. Alleen de laatste twee weken verveelden we ons stierlijk, dan keken we echt uit naar school.’

‘Het idee ook, dat je weg van huis moet om ontspanning te vinden. Mensen die zeggen: ‘Ik ben echt toe aan vakantie’, die doen iets niet goed. Dat alle druk tot uitrusten op die vakantie komt te liggen. Die ontspanning kun je beter zoeken in je dagelijks leven. Ga bewegen of mediteren om je hoofd leeg te maken. Ik ben vanuit mijn huis zo in de duinen. Een strandwandeling in de stromende regen, dat is pas spiritueel. Het allerliefst zit ik op de loungebank in onze tuin. Kopje koffie, de krant, een boek, meer heb ik niet nodig.’

Gerrit van der Zant (69) blijft thuis bij zijn dieren

Gerrit woont in Amsterdam, heeft een vriendin en runt dierenopvang De Toevlucht. Hij is al dertig jaar, afgezien van een dag of twee, niet meer met vakantie geweest omdat hij de zorg voor de dieren niet kan overdragen. Zijn dierbaarste vakantieherinnering: twee dagen Denemarken, ergens in de jaren negentig. Hij werd door kennissen rondgeleid en kreeg spannende geschiedenisverhalen te horen. ’s Nachts werd het min 20 en omdat Gerrit bang was dat inbrekers via de dichtgevroren sloten het terrein van zijn opvang op zouden komen, reed hij terug.

‘Ik was als kind altijd al bezig met dieren. Dan had ik weer een salamandertje mee naar huis genomen of een snoek in het aquarium gedaan. Mijn ouders werden helemaal gek. Ik ontleedde ze, vulde ze met watten en formaline en hing ze met draadjes aan de lamp. Zo wilde ik de natuur in huis halen.

‘Dertig jaar geleden begon ik deze opvang. Ik woon ook op dit terrein. Ik ben 24/7 met de dieren bezig. Het is moeilijk los te laten, al hunker ik er wel naar dat er eens iemand een lang weekend in mijn huis zit, zodat ik even weg kan. Ik heb vier mensen in dienst, die weten veel, maar om ze een lang weekend op de dieren te laten passen, is echt veel gevraagd. Het gaat de hele dag door, ook ’s nachts worden er soms dieren gebracht en wordt er gebeld. Een vrouw uit Amstelveen belde me eens om te zeggen dat er een struisvogel op haar balkon zat, bleek het een blauwe reiger te zijn. Pff… Sommige dieren hebben ’s nachts medische zorg nodig en jonge vogeltjes moeten ’s ochtends rond zes uur gevoerd.

Gerrit van der Zant

‘Vroeger maakte ik weken van negentig uur. Inmiddels ben ik 69 en zijn de scherpe randjes er wel van af. Ik denk dat ik nu op vijftig uur per week zit. Ik draag de werkzaamheden over aan collega’s, maar of ik ooit kan stoppen, weet ik niet. Het zal me niet verbazen als ik hier horizontaal uit gedragen word.

‘Ik heb drie kinderen. Mijn dochter van 42 heeft nog meegemaakt dat we op vakantie gingen, mijn zoons niet. Toen ik gescheiden was, kwamen ze hier in de vakantieperiode in een tentje logeren. Dat vonden ze fantastisch. Overdag stapten we, als ik genoeg hulp had, in de auto en dan gingen we naar zee.

‘In mijn hippietijd heb ik best wat plekken gezien. Algerije bijvoorbeeld, dat is nu echt not done. Ik ben in Marokko geweest, Spanje, Portugal... Met de vader van een vriend, een vrachtwagenchauffeur, ben ik naar Noorwegen gereden. Dat vond ik echt te gek. Ik dacht: ik moet sparen voor een cruise. Misschien dat het er ooit nog van komt.’

Rico Roosen (51) blijft thuis op de Buurtcamping

Rico kreeg in 2009 een hartinfarct en leeft sindsdien van een uitkering. Daardoor heeft hij geen geld om met vakantie te gaan. Hij doet veel vrijwilligerswerk in zijn thuisstad Den Haag: in de wijkwinkel, als kok in de kinderwinkel, en sinds drie jaar op de Buurtcamping in het Zuiderpark. De Buurtcamping laat buurtbewoners vakantie vieren in hun eigen park. Een derde van de plekken is bedoeld voor mensen die om financiële redenen niet op vakantie kunnen.

‘Vorig jaar was ik barbecuebeheerder op de Buurtcamping. We hebben drie barbecues: halal, vegetarisch en een gewone. Een beetje bijhouden wie er eerst was, zodat er geen ruzie komt. Dit jaar sta ik in het buurtwinkeltje. De camping is gezellig, spelletjes doen met de kinderen, kampvuurtje stoken. Ik ga elk jaar met mijn vriendin, onze dochter en mijn dochter uit een vorige relatie. Vorig jaar heb ik van mijn vakantiegeld een vierpersoonstent gekocht.

Rico Roosen

‘Dit jaar gebruik ik het voor uitjes met de meiden. Omdat ik van een uitkering leef, moet ik vaak nee tegen ze zeggen. Ze zouden graag naar Disneyland Parijs willen, maar dat gaat hem niet worden. We houden het bij betaalbare pretparken in Nederland, zoals Duinrell en Drievliet. Mijn jongste dochter, van 15, gaat drie weken mee met een goede kennis naar de camping in Vessem, bij Eindhoven. Zo is zij er toch even tussenuit.

‘Zelf sta ik er niet zo bij stil dat ik niet op vakantie kan. Ik heb het druk genoeg met al mijn vrijwilligerswerk. Op het strand liggen kan ik ook op Scheveningen, daarvoor hoef ik niet naar Spanje. Bij mooi weer gaan we vaak naar de plas bij Madestein. Dan komt er ook een groepje vrienden mee. Beetje zwemmen, luieren, barbecuetje erbij.

‘De laatste keer dat ik op vakantie was, moet meer dan zestien jaar geleden zijn. In mijn vorige relatie was dat, we hadden samen een caravan en stonden zes weken op de camping bij Zundert. Ik zou graag een keertje teruggaan naar Oostenrijk. Daar was ik in 1998 op huwelijksreis in de winter. Alles was toen wit, dan zie je zo weinig. In de zomer wandelen door het groen en langs die beekjes, zo’n actieve reis lijkt me wel wat.’