Van de straat

Aflevering 10: Stephan Vanfleteren

Het is de fascinatie voor mensen en de manier waarop ze leven die elke straatfotograaf drijft. Rauw, ongekleurd en eerlijk. In een korte serie brengt de Volkskrant een ode aan deze oervorm van fotografie.

Intens, bezield, krachtig, doorvoeld, scherp, onverhuld, frontaal, raak, rauw, existentieel, wezenlijk – het zijn allemaal adjectieven die worden gebruikt voor het werk van de Belgische fotograaf Stephan Vanfleteren, die dit jaar vijftig werd. Het Antwerps Fotomuseum staat daar deze maanden bij stil met een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk.

Stephan Vanfleteren is de laatste decennia bovenal bekend geworden als portretfotograaf. Zijn coverbeeld van David van Reybroucks Congo werd iconisch, zijn portretten van Rutger Hauer en Michael Haneke staan ook op veler netvlies. Vanfleteren begon zijn loopbaan ruim drie decennia geleden echter op straat, en is het genre der straatfotografie altijd blijven beoefenen, op flink wat reizen die hij maakte.

In een retrospectief in deze krant stelde Vanfleteren dat de straat vaak zijn terrein was, maar zelden zijn thuis. In oude negatieven zag hij behalve straten van vroeger óók zijn eigen angsten terug voor de confrontatie met de mens. Straatfotografie vereist een bovengemiddelde moed: ‘Het blijft een confrontatie met een onvoorspelbaar karakter en een wankel evenwicht. (…) Iedere straatfotograaf kent wel het uitstelgedrag om de onbekende straat op te gaan vanuit de veiligheid van thuis of de hotelkamer. De gedempte klanken dringen je bovenkamer binnen. De ingebeelde wolven staan buiten op de loer.’

Wie de straatbeelden ziet die Vanfleteren maakte op verschillende continenten, ziet een groot sociaal gevoel en affiniteit met mensen die het in het leven niet meezit. Ze zeggen dat straatfotografen gedoemd zijn in hun werk armoede en pijn vast te leggen. De wereld herbergt meer verliezers dan winnaars, en op straat is de verhouding helemaal scheef – als winnaars zich daar al vertonen, dan vaak achter glas van limousines. Verliezers kun je overal ter wereld 24 uur per dag op straat ontmoeten. Ze zijn bereid veel met je te delen. Maar het vergt een groot fotograaf hén te zien, te voelen wat er in hen omgaat en hen in hun waarde te laten. Voorbijgangers die Stephan Vanfleteren op straat vastlegde, kregen van hem en passant een laagje onsterfelijkheid mee.

Tot 1 Maart 2020 is in het FOMU te Antwerpen de expositie 'Present' van Stephan Vanfleteren te zien.

Aflevering 1: Matt Stuart legt het hedendaagse Londen vast

Aflevering 2: Todd Darling voorziet samen met de gefotografeerde het beeld van tekst

Aflevering 3: Usher Fellig fotografeerde de achterkant van Manhattan in de jaren veertig en vijftig

Aflevering 4: Henri Cartier-Bresson voorzag de 20ste eeuw van iconische beelden

Aflevering 5: Alexander Petrosyan ziet het nieuwe Rusland

Aflevering 6: Otto Snoek fotografeert zijn Rotterdam

Aflevering 7: Tatsuo Suzuki kijkt naar alle soorten inwoners van Tokio

Aflevering 8: Guus Dubbelman ziet straatfotografie als de hoogste vorm van fotografie

Aflevering 9: Alan Schaller toont een laboratorium van eenzaamheid, isolement en ervreemding