Daar lig je dan, verborgen in de bosjes op de Hoge Veluwe. De toeristen zijn vertrokken, de duisternis valt in en de bomen beginnen rare schaduwen te maken. Twee zwijnen rennen voorbij alsof Obelix achter ze aan zit, vanachter een boom stapt een edelhert tevoorschijn met een breed gewei, een uil vliegt rakelings langs en hier en daar lichten ogen op van schimmige beesten achter de struiken.

Wat wel raar is: geen geluid. Kan ook niet, want we bespieden de wilde ­dieren via camera’s met bewegings- en infraroodsensor. Gewoon thuis op de laptop, waar het Nationale Park De Hoge Veluwe miljoenen foto’s aanbiedt via het project Snapshot. Te veel om louter door boswachters en ecologen te worden bekeken. Iedereen mag helpen, graag zelfs, bij het herkennen en tellen van alle park­bewoners. ‘We besloten vijf jaar geleden cameravallen neer te zetten, nadat we op twee plaatsen de afrastering hadden geopend’, zegt hoofd bedrijfsvoering Jakob Leidekker. ‘We willen de gevolgen meten voor aantallen en gedrag.’ Inmiddels hangen tachtig ­camera’s op de Hoge Veluwe die samen al vijf miljoen foto’s hebben gemaakt, gegroepeerd in 210 duizend fotoreeksen; een rondscharrelende das doet een ­camera wel tien keer afgaan.

‘We begonnen met 25 vrijwilligers, maar die werden er knettergek van’, zegt Leidekker. Geïnspireerd door een project in het Afrikaanse Serengeti, begon de Hoge Veluwe, in samenwerking met ­Wageningen University, het Snap­shotproject. Nu kan iedereen meehelpen. De miljoenste bijdrage werd onlangs ingevoerd. Tot nu toe is 60 procent bekeken. Leidekker: ‘We kunnen nog hulp gebruiken.’

Je voelt je een voyeur, als je – na drie klikken op de website – je eerste bambi ziet. Een rank ­hertje, behoedzaam snuffelend in een bos waar hier en daar een ­zonnestraal de grond raakt. Rechts van de foto kan ik kiezen uit 23 categoriën: hmm, te klein voor een edelhert, te rank voor een moeflon, misschien een damhert? Ik vul in: 1 ree, vrouwtje. Want licht gebouwd, grote oren, slanke poten, witgeel achterwerk; net geleerd uit de identificatietips.

Volgende serie: een moeflon met ­majestueuze horens loopt van links naar rechts door het beeld. Klik: een familie zwijnen op een donker veld, klik: een grote, grijze gestalte met wit oplichtende ogen – misschien een edelhert? Soms duikt een tractor op, of illegale wandelaars, soms is niks te zien. Hoe ver ik ook inzoom. Na een uur denk je: dit wordt de laatste, maar toch ga je door. Zo benieuwd ben je wat er nu weer uit de struiken opduikt.

‘Ik begon heel fanatiek’, zegt vrijwilliger Leida van den Brink uit Hoenderloo. ‘Dan zat ik vijf uur op een avond op de iPad.’ De gepensioneerde maa­tschappelijk werker wandelt graag in het gebied, maar dat mag alleen overdag. ‘Dan zie je bijna geen dieren. Het is superleuk te zien wat zich daar afspeelt na sluitingstijd.’ Haar favoriete foto: een vos die zijn prooi bespringt.

In het begin, waarschuwt Van den Brink, is het lastig het geslacht van een hert te bepalen, als de mannetjes hun gewei ­hebben afgeworpen. Nu herkent ze plekken en de dieren die daar vaak rondhangen. ‘Ik doe het om te ­relaxen en het is nog nuttig ook. Een ander gaat Netflixen, ik ga een uurtje snapshotten op de Hoge Veluwe.’

De boswachters van de Hoge Veluwe weten wat er rondloopt in hun park: bijna 600 duizend bezoekers per jaar, 220 moeflons, 180 edelherten, 160 reeën, 50 wilde zwijnen en een onbekend aantal damherten. Maar de fotoreeksen geven inzicht in het terreingebruik door dieren, afhankelijk van tijden, seizoenen en drukte. ‘We zien dat de dieren hun gedrag aanpassen aan de drukte’, mailt ecoloog Patrick Jansen van Wageningen University vanuit Panama, waar hij ook in de weer is met camera’s.

Cameravallen zijn een relatief makkelijke manier om betrouwbare gegevens te verzamelen over dieren, inclusief schuwe soorten. Jansen: ‘De uitdaging is de opslag en de verwerking. Crowdsourcing is een goede manier om foto’s te classificeren en het publiek te betrekken bij onderzoek en natuur.’ In de toekomst, verwacht de ecoloog, zal kunstmatige intelligentie veel monnikenwerk overnemen.

Beheerder Leidekker vindt het vooral interessant te kijken hoe snel de natuur zich herstelt na het struinverbod in 2016. Voor die tijd mochten wandelaars van de paden af. Dus dat stel met picknicktas dat op 5 mei 2018 om 13.09 uur richting een cameraval slentert? ‘Die hebben geluk gehad, de boswachters mogen alleen bij heterdaad beboeten.’

Zelf dieren classificeren? Ga naar hogeveluwe.nl/snapshot.