Q staat voor eenzaam, woedend en onzeker

Het is lang niet altijd in één oogopslag vast te stellen, wie aan Q-koorts lijdt. Ook daarom zijn de portretten van fotograaf Maikel Samuels belangrijk. Omdat ze meer te vertellen hebben.

Q is de minst gebruikte letter in de Nederlandse taal. Maar voor patiënten die lijden aan Q-koorts is het de meest vervloekte letter. Ze korten hun ziekte vaak al af tot Q: ‘Hoe lang heb jij al Q?’


Q-koorts is een bacteriële infectieziekte die wordt overgedragen van geiten en schapen op mensen. De ziekte is voor het eerst ontdekt (en beschreven) bij medewerkers van een slachthuis in Brisbane (Australië). Omdat de oorzaak toen nog niet bekend was, werd gesproken over query fever: koorts met een vraagteken. Sindsdien is het Q-koorts blijven heten.


Tussen 2007 en 2011 woedde een ongekend grote Q-koortsepidemie in Nederland. Naar schatting 50 duizend tot 100 duizend mensen raakten besmet, duizenden werden ziek. Zeker 95 patiënten zijn overleden: 86 aan de gevolgen van chronische Q-koorts en 9 aan acute Q-koorts.


De overheid, die bij de aanpak van de epidemie grote fouten maakte, heeft een tegemoetkomingsregeling voor de slachtoffers opengesteld. Ze krijgen maximaal 15 duizend euro. Deze maand werd de regeling verruimd door minister Bruno Bruins van Medische Zorg: ook mensen die in de aanloop of nasleep van de epidemie zijn besmet, krijgen een vergoeding. Veel Q-koortspatiënten voelen zich niet erkend en begrepen – er lopen nog rechtszaken tegen de staat.


‘Q staat voor pijn, eenzaam, onzeker, woedend, leeg’, aldus fotograaf Maikel Samuels, die een reeks portretten van slachtoffers maakte, van jong tot oud. ‘Dagelijks een marathon. Kleuren die verdwijnen. Een geheugen dat je in de steek laat. Een kind dat nooit geboren wordt. Een accu die niet meer oplaadt.’

Mirelle Brik, 44 jaar, Ravenstein


‘Ik ben geen kwart meer van de persoon die ik was. Ik voer continu strijd met de instanties voor erkenning.’

  • Phillip van Uden, 17 jaar, Lithoijen
    ‘Het voelt alsof ik een kapotte accu heb die niet meer oplaadt. Ik volg nu speciaal onderwijs, omdat ze op mijn oude school niet wisten hoe ze met Q-koorts moesten omgaan.’

  • Emma van der Pluijm, 8 jaar, Hank
    ‘Ik heb altijd pijn aan mijn benen. Meestal ga ik halve dagen naar school op mijn elektrische fiets. Toch hou ik nog steeds veel van dieren, ik ben niet boos op de geitjes.’

Bert Brunninkhuis, 68 jaar, Den Bosch

‘Moe is niet het juiste woord, maar leeg. Ik ben ziek geworden tijdens een fietstochtje in het buitengebied. De overheid heeft haar informatieplicht naar de burger verzaakt.’

  • Peter van Sambeek, 62 jaar, Herpen
    ‘Ik had een bloeddruk van 245/180 en ben 35 minuten bewusteloos geweest. Een zware hartoperatie was noodzakelijk. Mijn lichaam is niets meer dan een zakje botten.’

  • Felix Hermans, 61 jaar, Uden
    ‘Ik moet elke dag kiezen wat ik wel en niet ga doen, anders betaal ik de rekening. Mijn grote passie, het sleutelen aan Amerikaanse auto’s, heb ik moeten opgeven.’

Neeltje Spierings, 22 jaar, Den Dungen

‘Ik ben nog jong, maar het voelt alsof mijn vleugels zijn afgeknipt. Mijn studie staat op een laag pitje en een aantal vriendinnen is afgehaakt. Mijn vader en neef hebben ook Q-koorts en mijn oma is eraan overleden.’   

  • Jaap Bosma, 35 jaar, Bant
    ‘Als je mij de keuze geeft tussen elk uur mijn vinger tussen de deur of de pijn van Q-koorts, dan kies ik voor het eerste.’

  • Mientje Lammers, 83 jaar, Schaijk
    ‘Mijn darmen zijn kapot. Ik heb vijf operaties gehad en twee weken op de intensive care gelegen. Het kost me dagelijks twee uur om mezelf te verzorgen.’

Caroline van Kessel, 44 jaar, Den Bosch

‘Door de Q-koorts heb ik mijn zwangerschap moeten beëindigen. Die twee weken in het ziekenhuis waren de hel.’