Op zoek naar de buitengrenzen van de goede smaak

‘Over smaak valt niet te twisten’, doopte fotograaf Marcel van den Bergh zijn selectie foto’s van zaken die de ayatollah in onszelf oproepen.

Bijna allemaal zijn we ermee bekend, met mensen die we een warm hart toedragen, die we als normaal begaafd beschouwen, die we welbeschouwd respecteren. En ineens doen ze iets met hun huis of met hun tuin of met hun auto of met hun haar dat ons tot in onze diepste vezels doet huiveren. ‘Hoe kun je het doen!’, schreeuwen we in ons binnenste. Buiten gehoorafstand zeggen we het hardop: ‘Dit kan echt niet!’ Maar het kan echt wel, en we horen nooit wat andere mensen buiten gehoorafstand zeggen over onze schoenen, onze wieldoppen en onze tuinkabouters. De stijlpastoor huivert in de Volkskrant wekelijks van wat mensen zichzelf aandoen, maar er zijn mensen die met dezelfde intensiteit huiveren van wat die stijlpastoor zichzelf aandoet.

Ze zeggen dat we via onze diepe voor- en afkeuren kennismaken met de ayatollah in onszelf. Als iemand de buitengrenzen van de goede smaak tart, doen we niet aan compromissen: we kunnen niet anders dan een fatwa uitspreken over zo iemand. Er bestaan fanatieke muziekliefhebbers die na decennia vriendschap als afsplitsingen van de vrijgemaakt gereformeerde gemeente tegenover elkaar komen te staan: als jij dat album blijft verdedigen, doe ik behalve dat album ook jóú in de ban.

Weinig mensen die jaar in jaar uit zo veel van Nederland zien als fotograaf Marcel van den Bergh – weinig mensen die jaar in jaar uit zo véél vastleggen wat we, nu ja, een kwestie van smaak kunnen noemen. Zelfs bij eeneiige tweelingen treden smaakverschillen op, zag hij. ‘Over smaak valt niet te twisten’, doopte Van den Bergh een reeks captiverende beelden uit zijn collectie die heel uitlopende reacties oproepen.

Wie allang de overtuiging was toegedaan dat de ideale boerderij een omgekeerde boerderij is, zal verrukt zijn over de eerste foto in deze serie. Wie behalve voor oranje olieverf op canvas een sterke voorkeur aan de dag legt voor oranje jassen, wacht een feest der herkenning. Wie altijd al een paardje aan een boom wilde vastbinden maar liever geen paardje van vlees en bloed, kan inspiratie opdoen. Wie veel tijd op het water doorbracht en overwoog te gaan rusten onder een meerpaal in plaats van een conventionele grafzerk, kan zien hoe mooi dat in de praktijk uitpakt.

Voor iedereen die minder enthousiast is: gelieve diep in en uit te ademen en te contempleren over de titel die Marcel van den Bergh deze selectie foto’s meegaf.