Met de Caledonian Sleeper sta je voor je het weet op een Schotse hoogvlakte

Dankzij nieuwe treinen vertrek je aan het eind van de middag uit Amsterdam, en sta je de volgende ochtend fris gedoucht in de Schotse Hooglanden. Dat is pas even uitwaaien.

De overgang kan niet groter. Onmogelijk. Of je zou een tijdmachine moeten uitvinden. Het ene moment fiets je door Amsterdam, langs rinkelende trams, drommen toeristen en toch weer te laat weg van kantoor. Het andere moment sta je op het eenzame stationnetje van Corrour, midden op een Schotse hoogvlakte – zonder wegen, zonder gebouwen, eindeloos heideveld met hier en daar een mistig meer of een nurkse berg.

Dan kijk je toch even naar het treinkaartje in je hand. Hoe is dit mogelijk? Misschien wel daarom koos de Engelse schrijver J.K. Rowling deze treinroute uit voor haar Zweinsteinexpress: opstappen in Kings’ Cross in Londen, perron 9 3/4, en dan over het befaamde viaduct met 21 bogen door lege groene valleien. Kenners prijzen de West Highland Line als een van de mooiste treinroutes ter wereld. En die begint dus gewoon op perron 15 van Amsterdam Centraal station.

Dat kan, dankzij de nieuwe hogesnelheidstrein naar Londen, de Eurostar, die om 16.15 uur vertrekt en onderweg kiprollade serveert. Stap voor middernacht over op de nieuwe Caledonian Sleeper met eigen douche en toilet in je slaapcoupé, en poets de volgende ochtend je tanden terwijl je uitkijkt over winderige lochs en ruige glens waar zalmrivieren eenzaam doorheen kronkelen.

Tot zover de theorie. In de praktijk stap je eerst op de Thalys naar Brussel, omdat de paspoortcontrole in Amsterdam nog steeds niet op orde is. Eenmaal in de Eurostar gaat het vlot. In Londen loop je van St Pancras naar het naargeestige Euston Station, waar je nog best lang moet wachten. De moderne slaaptrein gaat niet verder dan Glasgow, daarna wacht een boemeltje. Kinderziekten, meldt Scottish Rail die 165 miljoen in de nieuwe rijtuigen investeerde. Na september moeten alle teething problems achter de rug zijn.

‘Het is een mooie trein’, zegt een dame uit Dubai. ‘Mijn familie woont in Glasgow, ik kan vertrekken uit het centrum van Londen en de timing is perfect.’ Een oude grijsaard in een schipperstrui: ‘Dit is relaxter. Als ik eerst naar een luchthaven moet, ben ik ook veel tijd en geld kwijt.’ Een stel in de restauratiewagen verheugt zich op een weekendje Edinburgh: ‘We vinden zo’n slaaptrein wel een avontuur.’

De Caledonian Sleeper is een begrip onder treinliefhebbers. Tot voor kort een rammelende rups met donkere gangetjes, versleten tapijten, ultrakorte stapelbedjes en instantkoffie met een muffin als ontbijt. Wat veel goed maakte: de ramen konden open, zodat je ’s ochtends met wapperende haren naar dat harrypotterlandschap kon kijken. Dat kan niet meer, maar verder is alles beter.

De nieuwe trein voelt modern; lichtgekleurd hout, een subtiel Schots ruitje in de wandbekleding, royale led-verlichting, snelle wifi en overal oplaadpunten voor je elektronica. Mijn coupé is relatief ruim, met een eigen bed en een kamertje met toilet en douchekop aan de wand. Voor het slapengaan hang ik de ontbijtbestelling aan de deur: warme pap of een Schotse full breakfast met bloedworst. De filterkoffie komt in een kannetje.

‘Vroeger zag ik vooral zakenmensen’, zegt een oudere conductrice in haar nieuwe uniform. ‘In het weekend families die een weekendje Londen of Edinburgh gingen doen.’ De nieuwe trein moet volgens haar meer Europeanen trekken. En reizigers die voorheen het vliegtuig namen. Een collega bevestigt de aanloopproblemen. ‘We nemen bijvoorbeeld meer water mee voor de douches, maar dat leidde tot veel lekkageproblemen.’

Al die problemen vallen van je af, zodra je een voet zet op het perron van Corrour. Nou ja perron, een stoepje voor de deur van een eenzaam stationsgebouwtje. Wie hier uit wil stappen, kan maar door één deur, want de rest van de trein staat op de hei. De trein rijdt door en je kijkt met ongeloof om je heen. Geen wegen, geen huizen zo ver je kunt kijken. En dat is ver, want Corrour is het hoogste station van de West Highland Line. De landeigenaar stemde eind 19de eeuw in met de spoorlijn, mits hij een stationnetje kreeg.

Helemaal niet raar dat de junkievrienden uit de film Trainspotting hier uitstapten voor een Schotse pelgrimage. Op het houten bruggetje verderop roept Ewan McGregor hoe het is om Schot te zijn: ‘It’s a shite state of affairs to be in, Tommy, and all the fresh air in the world won’t make any fucking difference!’ De meeste bezoekers voelen het omgekeerde: dit lege, mystieke landschap van diepblauwe lochs en lege glens, laat al je problemen in één klap verdwijnen.

‘Hier komen vooral hillwalkers, zegt de jonge stationsmanager Shona Griffiths. Ze wijst op een mistige berg verderop. ‘De Beinn na Lap, een van de 282 Munros van Schotland – bergen hoger dan 3000 feet (914 meter). Omdat we hier al op 408 meter zitten, is die berg populair onder gezinnen met kinderen.’ Griffiths serveert hertenworst met chutney. Geschoten op het uitgestrekte Corrour-landgoed (23.000 hectare), dat eigendom is van de Zweedse miljardair achter het verpakkingsconcern Tetra Pak.

De rijke Zweed steekt miljoenen in natuurherstel en ontvangt de rich & famous in zijn ultramoderne lodge aan zijn privémeer omringd door bergen en naaldbomen. Privé, maar alle wandelaars zijn welkom. Gewone mensen huren een smaakvolle kamer op het perron, een bungalow in het bos of – heel sympathiek – een stapelbed in de jeugdherberg aan de overkant van hetzelfde Loch Ossian. Het meest afgelegen hostel van het Verenigd Koninkrijk biedt sinds kort ook warm water.

Langs het spiegelende meer loopt een pad gestaag omhoog en buigt dan af naar de woeste Rannoch Moor. Nog 20 kilometer doorstappen tot het volgende station langs de West Highland Line. Linksboven zien we hier en daar herten grazen – het hoofdinkomen van alle Schotse landgoederen is de jacht – rechtsonder strekken groenbruine heidevelden, natte veengebieden en donkere meren zich uit tot aan de horizon. Het enige menselijke teken: de spoorbaan uit 1894, nauwelijks te zien bij gebrek aan bovenleidingen.

Dat is nog eens even frisse neus halen: slapend naar de Hooglanden, vijf uur wandelen door een woest en ledig landschap, en dan weer hup, de trein in naar Nederland. Het kan, ik heb het gedaan, maar een volgende keer reserveer ik ook twee nachten in de eco-jeugdherberg. En pas daarna: zacht wiegend in je slaapcoupé, terug naar de stad.

Tickets en overnachten

De Nederlandse touroperator Treinreiswinkel biedt een retour met de Caledonian Sleeper aan vanaf 115 euro (stoel) en 195 euro (bed). De Eurostar naar Londen vertrekt vanaf 99 euro (treinreiswinkel.nl). Laat Treinreiswinkel wel eerst controleren of alle kinderziekten van de nieuwe trein zijn overwonnen.

Het landgoed Corrour verhuurt drie mooie, maar prijzige kamers op het perron (Signal Box) en rustieke cottages in de ruige natuur. Een stapelbed in de eco-jeugdherberg aan Loch Ossian kost 26 euro per nacht.

Vliegalternatief

Een treinrit naar Corrour levert geen CO2-uitstoot op, volgens voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. Meer informatie op klimaatwijsopvakantie.nl, milieucentraal.nl/vakantievervoer

Waarom is de trein vaak nog geen alternatief voor vliegen, zelfs niet binnen Europa? Volkskrantjournalist Dion Mebius zocht het uit.