Intimiteit zoeken ondanks alzheimer

Voor het project ‘Alzheimer fluisteren’ maakt fotograaf Cigdem Yuksel portretten van mantelzorgers met hun partner of ouder die aan alzheimer lijdt. Ze worden uitgedaagd intimiteit te delen, omdat het vaak moeilijk is contact te maken met de vertrouwde persoon die door dementie een ander lijkt te zijn geworden.

De fototentoonstelling reist langs bibliotheken kriskras door het land, de ansichtkaarten die van de portretten zijn gemaakt, gaan van hand tot hand, om het gesprek te openen over hoe je naasten met dementie kunt bereiken. De fotograaf werkt samen met projectleider Anne-Marth Hogewoning en theatermaker Adelheid Roosen.

Door de alzheimer tuimelde de humor als een geschenk uit de hemel en de omgekeerde moeder-kindrelatie viel opeens haar plek. Ondanks haar angst voor het paard van Marlies reikt moeder Els uit en weet Marlies haar al grappend over de aalstreep op de rug te vinden.

Beide ouders van Ineke, de oudste van een gezin van zes, hebben alzheimer. Met een van haar drie zussen vormt ze een open cirkel met vader en moeder, om ruimte te maken voor de
afwezige broer en zus. Ieder in het gezin heeft zijn eigen rol, bij de zorg voor ouders is dat soms een wankel evenwicht.

Baba en Anne hebben beiden dementie. Hun kleindochter Miray ‘zwemt’ tussen hen in. Dochter Gulec heeft haar ouders lange tijd thuis verzorgd, maar dat ging niet meer. Ze wonen nu samen in het zorghuis en ook daar is Gulec vaak aan hun zijde te vinden. Maar Miray wil natuurlijk ook aandacht. Dus hoort Gulec dagelijks haar dochter smeken: ‘Kan mama vandaag niet thuis bij mij blijven?’ En zijn er haar ouders die vragen: ‘Dochterlief, kom je me vasthouden?’ Het valt niet altijd mee tegelijk een goede moeder én dochter te zijn.

Tineke en Jan leefden bijna vijftig jaar als twee knuffeldieren onder één dak. Totdat Tineke ineens haar spullen pakte en op zoek ging naar haar ouderlijk huis. Jan begreep dat zijn vrouw in haar hoofd in het verleden leefde. Met pijn in het hart moest hij haar laten opnemen in een zorghuis. Nu leven ze gescheiden van elkaar. Jan mist het samen slapen elke nacht. En ligt wakker van het idee dat zijn Tineke er op een dag niet meer zal zijn en hij zonder haar verder moet.