In wolken opgeschreven historie

Tijdelijke sporen aan de hemel van bloedige confrontaties op de grond: amateurfotograaf Frits Lamberts legde op unieke wijze oorlogsgeschiedenis vast met zijn Leica.

Een vliegtuig vliegt door stratusbewolking, 1943-1945

Vluchtige geschiedschrijving, dat is wat de amateurfotograaf Frits Lamberts (1920- 2007) zag als tijdens de Tweede Wereldoorlog bommenwerpers naar Duitsland, of op de terugweg naar Engeland, condensstrepen schreven aan de hemel. Ragfijne patronen weefden de vliegtuigen in formatie in de ijzige hemel. Een prachtige, zij het gruwelijke getuigenis van meedogenloos oorlogsgeweld dat over de Duitse bevolking werd uitgestort, in een onleesbaar en toch volkomen begrijpelijk handschrift aan de hemel.

Condenssporen van de Australian Air Force, 1945

Lamberts begon in 1943 te fotograferen, toen hij een Leica-camera kreeg van een overleden vriend. Hij documenteerde meer aan de oorlog gerelateerde onderwerpen, zoals Dolle Dinsdag, de roof van klokken door de Duitsers ten behoeve van de Duitse oorlogsindustrie, de terugtrekking van de Duitsers en de Bevrijding in 1945.

Twaalf spitfires in formatie in de vorm van een pijl boven vliegveld Twente, 1947

Van de overvliegende bommenwerpers – en een enkele V2-raket die de Duitsers westwaarts lanceerden – maakte Lamberts de foto’s die nu als zeldzaam worden beschouwd, want ze werden maar zelden vastgelegd. De fotograaf, scheepswerktuigkundige, noteerde tot welk squadron de vliegtuigen behoorden, en ook vaak bij welk bombardement ze waren betrokken. Zo ontpopte hij zich als notulist van het oorlogsgeweld op afstand, waarvan het schrift met een paar windvlagen was weggevaagd.

Markeringtekens in lucht vlak voor aanval op vliegveld Twente, 1945

Frits Lamberts’ foto’s maken deel uit van de collectie van het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. Ze zijn t/m 17 mei te zien op de expositie Sterke verhalen, een selectie uit de enorme Nederlandse fotoverzameling van het museum.