In de enige vrouwengevangenis van Albanië zit veertig procent vast voor moord

Albanië wil maar al te graag tot de Europese Unie toetreden. Fotograaf Bernadet de Prins en journalist Paulien Bakker gingen kijken in de enige vrouwengevangenis van het land.

Gevangenis 325 is de enige vrouwengevangenis in Albanië. 40 procent van de vrouwen die hier vastzitten, is veroordeeld voor moord op hun partner. Niet omdat vrouwen hier vaker moorden dan in andere Europese landen, aldus journalist Paulien Bakker, die samen met fotograaf Bernadet de Prins vier weken in de gevangenis doorbracht. Maar omdat de straffen voor moord in Albanië twee keer zo hoog zijn als elders.

Het dagelijks leven in de vrouwengevangenis van Albanië is hard en sober. Naast de toegangspoort (niet op de foto) hangt een muurschildering van Moeder Teresa wier moeder Albanees was.

De vrouwengevangenis ligt midden in een woonwijk in de hoofdstad Tirana. 59 vrouwen verbleven er op het moment dat Bakker en De Prins er binnenkwamen. ‘De jongste was 18, de oudste 73’, aldus Bakker. ‘Terwijl ­Albanië aansluiting zoekt bij Europa – het land is al jaren in transitie van communisme naar kapitalisme – zijn het steeds meer laagopgeleide vrouwen die achter de tralies belanden. Bijna de helft was werkeloos voor ze kwamen vast te zitten. En voor het overgrote deel (85 procent) was het hun eerste vergrijp.
Het zijn cijfers van VN-medewerker Edlira Papavangjeli, die is gepromoveerd op gender in het gevangenis­wezen. ‘Vaak zijn vrouwen jarenlang mishandeld voor ze tot hun daad komen. Maar rechters houden daar geen rekening mee’, vertelt zij in het Belgische tijdschrift Knack.


‘Veel vrouwen hebben het geld noch de kennis om te manoeuvreren in het rechtssysteem’, aldus Paulien Bakker. ‘Ze moeten genoegen nemen met een advocaat van de staat, maar die kan voor de 5.000 lek (zo’n 40 euro, red.) die hij daarvoor krijgt, geen zaak opbouwen waarin verzachtende omstandigheden als mishandeling, armoede of psychoses worden meegenomen. Met lange straffen tot gevolg.
‘De armoede zet zich voort achter de groene poort. Er zijn nauwelijks activiteiten, er is geen verwarming en de vrouwen slapen met acht tot twaalf vrouwen in stapelbedden op een kamer.’

Deze publicatie is mede tot stand gekomen door bijdragen van Fonds ­Bijzondere Journalistieke Projecten, Free Press Unlimited en het Matchingsfonds van De Coöperatie.