Het volk tegen ‘meneertje Macron’: pensioenstaking legt Frankrijk lam

De pensioenhervormingen die president Macron heeft aangekondigd hebben een massale staking uitgelokt. De vakbonden lijken het weer over te nemen van de gele hesjes. Maar het verzet is breder. ‘Wij zijn kunstenaars en demonstreren voor vrouwenrechten.’

Volgens Karim Brigui, die op Boulevard de Magenta in Parijs met een rode vakbondsvlag staat te zwaaien, is het heel simpel. ‘Als mijn vader in 1995 niet was gaan staken, had hij nu niet het pensioen gehad dat hem was beloofd. Als wij nu niet staken, gaat Macron ons uitkleden.’


Normaliter werkt Brigui bij de afdeling paspoortafgifte van de gemeente Parijs. Vandaag heeft hij het werk neergelegd, net als veertig collega’s, om mee te lopen in de grote protestmars tegen de pensioenhervorming. Hij is bepaald niet de enige. In heel Frankrijk waren meer dan 800 duizend demonstranten op de been. ‘Het pensioenstelsel raakt iedereen’, zegt Brigui. ‘Deze brand krijgt Macron niet zomaar geblust.’

Volgens de regering heeft 26 procent van de ambtenaren vandaag gestaakt. Ook de vakbonden openbaren dit soort schattingen, en zij betwisten zoals gebruikelijk de officiële cijfers. Frankrijk lag plat, zoals de stakers het graag uitdrukken. De meeste Fransen accepteerden laconiek de gevolgen, als was de staking een natuurverschijnsel. De Parijse stations waren donderdagochtend nagenoeg leeg, taferelen met boze forensen waren er niet. Het centrum van de hoofdstad was rustig als op een autoloze zondag. Veel inwoners waren thuisgebleven. Op de toegangswegen stonden niet meer, maar minder files dan normaal.

Kretologie

Op Boulevard de Magenta, normaliter een drukke verkeersader, begon donderdag een massale optocht door Parijs. De strijdliederen en de kretologie op de spandoeken (Macron, tête de con, oftewel Macron kuttekop) roepen herinneringen op aan de grote betogingen van de gele hesjes, een jaar geleden. De voorbereidingen die winkeliers langs de route troffen, waren navenant; veel etalages waren dichtgetimmerd. Niet geheel ten onrechte, radicale relschoppers kwamen tegen de avond in conflict met de massaal opgeroepen oproerpolitie. De overgrote meerderheid van de betogers demonstreerde vreedzaam.

In tegenstelling tot het ongestructureerde volksverzet van de gele hesjes komt de ‘‘interprofessionele staking tegen de pensioenhervorming’ uit de koker van de vakbeweging. Van oudsher zijn de vakbonden in Frankrijk groot en relatief machtig, maar zij leken de afgelopen jaren aan invloed te hebben ingeboet. Dat de gele hesjes iedere inmenging van de vakbeweging maandenlang categorisch afwezen, was daarvan een veeg teken.

Hesjes en vlaggen

Nu het momentum van de gele hesjes voorbij is, pakken de vakbonden de handschoen weer op. Veel gilets jaunes sluiten zich op hun beurt bij het vakbondsprotest aan. Hun hesjes contrasteren met de rode vlaggen van de radicale vakbond CGT en de roze ballonnen van vakbondsunie Solidaires.

De gepensioneerde treinconducteur Roland Baille demonstreert niet alleen voor zijn eigen pensioen, maar ook voor dat van zijn kleinkinderen. ‘In de eerste jaren van mijn loopbaan verdiende ik bijna niets’, zegt Baille, een man met een rood vakbondsjack. ‘Als die jaren meetellen voor mijn pensioen, ga ik er 30 procent op achteruit. Dat is toch oneerlijk?’ Het geld, dat is volgens Baille het probleem niet. ‘Toen die kathedraal in brand stond, hadden ze ook zo miljarden bij elkaar’, zegt hij, doelend op de vuurzee in de Notre-Dame van half april..

Hoewel de pensioenhervorming de aanleiding is, zijn de beweegredenen van de demonstranten haast net zo uiteenlopend als de kleuren van hun vlaggen. Zo kun je op deze pensioenbetoging ook spandoeken zien tegen de privatisering van vliegvelden, of tegen het verdwijnen van medische voorzieningen op het platteland. Convergence des luttes, heet het in klassiek Frans actiejargon, het samengaan van verschillende sociale protesten.

Manon Pelissier en Bertill Lagoux, die tegen de ruit van een McDonald’s zijn gaan zitten, trekken het nog breder. Ze protesteren niet tegen de pensioenhervorming – ‘wij zijn kunstenaars, we kunnen het sowieso wel schudden qua pensioen’ – maar demonstreren voor vrouwenrechten. De twee jonge vrouwen zijn ‘natuurlijk solidair’ met de strijd tegen de hervorming van het pensioenstelsel. De ontwrichting van het openbaar vervoer nemen ze op de koop toe. ‘Dat overleven we wel, het doel heiligt de middelen’, zegt Lagoux.


Bovendien, zegt Pelissier, is zo’n grote manifestatie ‘ook een soort feestje’. Inderdaad wordt er op Boulevard de Magenta gretig gedronken (plastic bekertjes wijn en blikken bier) en gegeten (hotdogs à la Française, met stokbrood). Overal klinkt muziek, van de Italiaanse verzetshymne Bella Ciao tot banlieuerap. Een groepje brandweermannen staat in vol ornaat te hakken op de hardcorebeat die uit een speaker galmt.

Baille was er ook bij in 1995, toen een door de spoorwegvakbonden aangevoerd volksverzet een grote pensioenhervorming van de baan kreeg. Hij is er heilig van overtuigd dat het dit keer weer zo zal lopen. ‘Meneertje Macron, met zijn ieder-voor-zichbeleid, denkt dat hij het volk kan negeren. Hij vergeet dat het volk de economie draaiende houdt. Als wij de economie tot en met de feestdagen stilleggen, komt hij vanzelf tot inkeer.’
Premier Édouard Philippe zal naar verwachting halverwege volgende week het woord tot de Fransen richten over de pensioenhervorming, waarover nog altijd veel onduidelijkheid bestaat. Tot die tijd zal de staking vermoedelijk voortduren.