Een wapenstilstand die beslist geen wapenstilstand is

Voor oorlogsfotograaf Eddy van Wessel (54) is het klip en klaar hoe Turkije de wapenstilstand in Noordoost-Syrië heeft gebruikt. Voor het voeren van een vuile oorlog.

Het opvallende aan de wapenstilstand was dat er niets veranderde, zegt oorlogsfotograaf Eddy van Wessel (54), die afgelopen donderdag Noordoost-Syrië verliet. Turkije viel daar op 10 oktober binnen om de Koerdische strijders te verdrijven die er de afgelopen jaren een autonome ministaat opbouwden en met westerse hulp Islamitische Staat versloegen. Een week later volgden een wapenstilstand en een Turks-Russisch-Syrische afspraak om de rust in het grensgebied te handhaven. De Koerden zouden zich terugtrekken.


Sindsdien gaat het geweld onverminderd door, zag Van Wessel. Maar dan via een omweg: de doelbewuste inzet van paramilitaire milities om een gebied etnisch te zuiveren. Turkse wapens zwijgen grotendeels, maar door Turkije bewapende Arabische militiestrijders vechten des te harder.

De Koerden sidderen voor de Arabische milities, het resultaat van oude wonden en conflicten, en Koerdische burgers blazen daarom vaak de aftocht. Volgens de voorwaarden van de wapenstilstand hoeven alleen gewapende Koerdische strijders het grensgebied met Turkije te verlaten. Burgers natuurlijk niet. Maar de milities nemen het niet zo nauw.


In de kliniek van Tall Tamr, een Syrisch plaatsje op 20 kilometer van de Turkse grens, zag Van Wessel de ouderen en zieken die niet konden vluchten. De strijders hadden mannen van tussen de ongeveer 50 en 65 jaar op het plein van een naburig dorpje bij elkaar gezet en volledig in elkaar geslagen. Van Wessel zag kapotgeslagen gezichten, gebroken vingers, ribben en kaken, en een oudere man met lange, diepe sneeën over zijn hele lichaam. ‘Die man hadden ze geslagen met een elektriciteitskabel. Gegeseld.’


In vluchtelingenkamp Bardarash zag Van Wessel daarna de Koerden die wel tijdig waren ontkomen. Velen waren al voor de tweede keer op de vlucht. Eerst voor Islamitische Staat, nu voor Navo-lid Turkije en de milities waarmee dat land samenwerkt.