Een inkijkje in de levendige subcultuur van de gothics in Nigeria

Foto’s van de Nigeriaanse fotograaf Stephen Tayo en de Nederlandse kunstenaar Jan Hoek, nu te zien op een foto-expositie in Almere, geven een beeld van de gothscene in Nigeria. Waarom heeft deze van oorsprong westerse subcultuur juist daar wortel geschoten?

Edwin Okolo en Kaego Odiah.

Vleermuismeisjes dik in de mascara, onder laagjes kant en zwarte sluiers. Lijkbleke jongens in leren jassen, met piekhaar en piercings. Je vindt ze doorgaans op plekken waar een romance met de dood kan bloeien, in holen waar ze hun rituele schuifeldansjes doen op Sisters of Mercy, languit op grafzerken waar ze baden in het maanlicht. En in Nigeria.

Lagos, de grootste stad van Nigeria, heeft zijn eigen gothicscene. Weliswaar niet zo uitbundig als wij die hier kennen, maar toch. Kijk maar naar Christian Obi, met zijn armbanden met studs en zijn schedelring, naar Kaego Odiah, die de eyeliner onder zijn ogen zwaar heeft aangezet, of naar Ochuko Ibru, wier straps van haar zwarte jurkje een subtiel pentagram vormen.

De 19-jarige Kaego Odiah kreeg huiarrest van zijn ouders toen ze een choker met spijkers vonden in huis. Toch ging hij naar het muziekfestival Rocktoberfest.

Christian Obi, beter bekend als social-media-beroemdheid 'Chris Goth' in een café in Lagos, waar de gothic-scene elke week bijeenkomt om te socialisen.

Hun portretten, van de hand van de Nigeriaanse fotograaf Stephen Tayo en de Nederlandse kunstenaar Jan Hoek, zijn onderdeel van een expositie in theatercomplex Corrosia in Almere. In opdracht van The New York Times belichten Tayo en Hoek de Nigeriaanse jongerencultuur. Installaties van Joeri Woudstra, Rik Laging en Thijs Jaeger roepen de sfeer van de scene op.

Jasmine Mbadiwe bij haar thuis.

Christelijke waarden

West-Afrika is niet de plek die je je meteen voorstelt als habitat van een romantische doodscultuur die zo verweven is met westerse popmuziek. De hitte alleen al vraagt waarschijnlijk een bovenmenselijke toewijding van de jongeren om volhardend in het zwart gekleed te gaan. Maar beschouw jongerencultuur als tegencultuur en het is niet zo verwonderlijk dat goth wortel heeft geschoten in Lagos. Volgens Tayo is het zuiden van Nigeria zo doordrenkt van streng christelijke waarden, dat flirts met dood en duisternis – ook al zijn die tot de getoupeerde haarpuntjes aan toe gestileerd – gelijkstaan aan godslastering.

Jan Hoek: ‘Soms wordt van dit soort jongeren zelfs gedacht dat ze bezeten zijn.’

Dan vormen voor jonge opstandigen de uiterlijkheden van christelijke mores het eerste heilige huisje dat tegen de vlakte gaat.

Tayo: ‘Daarbij verzetten jongeren in het postdictatoriale Nigeria, van na 1999, zich tegen de zware sociale druk tot terughoudendheid in uiterlijk en gedrag. Ze omhelzen liever de vrijheid van Amerikaanse alternatieve rock, punk en metal.’

Vriendengroep tijdens Rocktoberfest.

Ontsnapping op internet

Via internet sijpelde het door tot het culturele bewustzijn van de allereerste fans. In de Nigeriaanse universiteitsstad Jos maakten early adopters rond 2000 persoonlijke playlists aan op hun MySpace-sites. Video’s van fans die zich vol overgave in de muziek stortten, gaven hun het voorbeeld en boden ontsnapping.

Tayo: ‘In Nigeria gaat het minder om het horen bij een specifieke muzikale stam, zoals hier in Europa. Goth is meer een verzamelnaam voor die cultuur die wordt uitgedragen door alternatieve bands, gekoppeld aan die obsessie voor dood en duisternis.’

Zo’n zeven jaar geleden bereikte de gothscene Lagos. Maar in Nigeria is het nog steeds zo sub als een subcultuur maar zijn kan.

Tayo: ‘Kaego vertelde ons dat zijn ouders hem huisarrest hadden gegeven om te voorkomen dat hij naar een rockfestival zou gaan. En zijn schedelring draag hij ook niet open en bloot. Als je in Nigeria met zoiets wordt gezien, wordt het uitgelegd als het tarten van God.’

Hoek vergelijkt de sociale status van goths in Nigeria met die van homo’s in het Westen enkele decennia geleden. ‘Er wordt wantrouwend naar ze gekeken. De cultuur wordt als bedreigend ervaren, omdat ze zich niet houdt aan de regels van de mainstream.’

Edwin Okolo.

Om niet voortdurend in problemen te raken, gaan de meeste goths dan ook slechts parttime in vol ornaat en zeker niet en plein public. In goth-karaokebars treffen gelijkgezinden elkaar, achter gesloten deuren. Alleen wie in the know is, kan clandestien een moppie Marilyn Manson meebrullen.

Maar eenmaal per jaar wordt de duisternis in vol daglicht gevierd. Het metalfestival Rocktoberfest in het Freedom Park in Lagos biedt dan honderden romantische dooddwepers de ruimte, een podium en de mogelijkheid om in alle vrijheid hun corpse paint, metaal en leer te dragen.

Gothics in Nigeria is tot en met 25 mei te zien in Corrosia, Almere.

Rachel Okoji.