In hun ziel geraakt

Tekenaar Waldemar Post schonk het Literatuurmuseum driehonderd van de schrijversportretten die hij in vier decennia maakte.

‘Zeg jongens, Judith Herzberg ligt ondersteboven, weten jullie dat?’, vraagt tekenaar Waldemar Post (83), enigszins verontrust, vlak voor de opening van zijn expositie afgelopen vrijdag in het Literatuurmuseum in Den Haag. Een museummedewerker stelt hem gerust: jawel, de dichteres ligt met opzet omgekeerd.

Herzbergs portret maakt deel uit van een keuze uit driehonderd schrijversportretten die de illustrator het museum heeft geschonken, in de afgelopen vier decennia gemaakt voor de Volkskrant, HP/De Tijd, Opzij en andere bladen.

Van links af Harry Mulisch, W.F. Hermans, Gerard Reve, Maarten ’t Hart, Kees van Kooten, HP/De Tijd

Journalistiek werk dus, gemaakt met een krappe deadline en vandaar dat Herzberg omgedraaid ligt. Want zo kunnen we de sporen zien van de ‘methode-Post’: als de inkt of verf nog nat was en het werk met spoed de deur uit moest, droogde Post het portret door er een aansteker onder te houden. Op Herzbergs keerzijde zijn de gevolgen te zien: flinke schroeiplekken. ‘De föhn had ook gekund, maar dat duurde mij te lang’, zegt Post.

Manon Uphoff, 1996, Opzij

Waldemar Posts specialiteit is de verbluffend gelijkende karikatuur, niet per se vilein, maar recht in de ziel geraakt. Jan Wolkers kokkerellend met potjes ‘Sekskruid’ en ‘Oregasmo’; een tot de engelenscharen verheven Harry Mulisch met een hemelse wolken uitstotende pijp; de alleskunnende Volkskrant-criticus Michaël Zeeman als Renaissancevorst, met het opschrift ‘A Man for All Seasons’.

‘Ze doen niet leuk, ze zíjn leuk’, zegt Bertram Mourits, hoofd collecties van het Literatuurmuseum, in zijn openingsspeech. En: ‘Je herkent ze allemaal, zelfs als je ze niet kent.’

Daarop antwoordt de kunstenaar met een citaat van de Franse schilder Ingres: ‘Schilderen heb je in een uur onder de knie, leren tekenen kost je minstens 25 jaar.’

Literaire karikaturen van Waldemar Post. Literatuurmuseum Den Haag, t/m 29/3.

Zelfportret.