Buiten mag het niet, daarom dansen zij binnenshuis

Dansen in Iran

Dansen is een manier om los te komen van de dagelijkse beslommeringen. Wie danst, ervaart meer levenslust. Fotografen proberen dat gevoel in deze zomerserie over de hele wereld in beeld te brengen. In deze vijfde aflevering zijn we in Iran met fotograaf Negin Zendegani.

Klik op een punt op de kaart om een van de andere producties uit de serie te bekijken

Vrijheid is als water, zij laat zich moeilijk bedwingen. Biedt haar een gaatje, barst of kier en zij sijpelt erdoorheen. En ook al gaat dat slechts druppel voor druppel, uiteindelijk holt zij de hardste steen uit. Tirannen weten dat. Zij zijn ondanks al hun uiterlijk machtsvertoon bange heersers. Elke spleet waardoor het water van de vrijheid zijn weg kan vinden, willen zij dichten.

De islamitische republiek Iran is zo een land van verboden geworden. Vrouwen mogen niet met onbedekt haar de straat op. Boetes zijn er voor het opdoen van lippenstift. Dansen mag niet in openbare ruimten. Er zijn geen clubs.

Daarom wordt er binnenshuis gedanst, door een groep vrouwelijke taxichauffeurs, door bruilofts- en verjaardagsgasten. Het gevoel van vrijheid wordt er levend gehouden en gevierd, als de kronkelige geultjes water op het strand na het terugtrekken van de zee. En iedereen weet: ooit, ooit wordt het weer vloed en keert de vrijheid in alle glorie terug, groots en onstuitbaar.

Niemand kan voorspellen wanneer dat moment zal komen. Het regime van de ayatollahs zucht en kreunt. De Amerikaanse sancties hebben de inkomsten uit de olie-export doen instorten. De inflatie is hoog, de boodschappen zijn tien keer zo duur geworden. Af en toe zijn er berichten over protesten tegen de hoge kosten van levensonderhoud en tegen de regering.

Er is steeds minder geld voor feesten, toch wordt er als het even kan in besloten kring gedanst. Iraniërs houden van dansen, het liefst op straat, net als Brazilianen, zegt fotograaf Negin Zendegani. Als er gedanst wordt en je doet niet mee, wordt dat als onbeleefd gezien. Dansen is iets sociaals.

En daar komt bij: wie zich laat meevoeren op de klanken van de muziek, vergeet de zorgen van alledag, de islamitische zedenpolitie, al die verboden. Wie danst is even vrij. Dat is fijn, zeker in deze grimmige tijden, vol spanningen en zelfs oorlogsdreiging in de Perzische Golf.

Verslaggever Rob Vreeken heeft in de Volkskrant beschreven hoe menigeen in Iran een vorm van escapisme heeft gevonden. ‘Velen ontsnappen inwaarts, zij houden de islamitische republiek buiten de deur door thuis te doen wat ze willen.’ Hij ontmoette de dichteres Pouran Farrokhazad. Zij zat dertig jaar binnen, opgemaakt en wel, met haar poëzie, haar kunst, haar huisdieren. Buiten had ze niets te zoeken, daar kwam ze alleen nog voor het allernoodzakelijkste. Zo ontdekte Vreeken dat er twee Irans waren: Iran-buiten en Iran-binnen.

In het ene land houden de mensen de geest van vrijheid, vrolijkheid, vermaak en verbeelding in leven met dansen en drinken.

In het andere land heersen de religieuze verboden, de zedenmeesters, de verveling en de verstikking van de sjiitische orthodoxie.

Poëzie is een andere manier om daaraan te ontkomen. Iedereen begrijpt haar, ook lager opgeleiden, zegt Zendegani. Het is een andere taal, een andere wereld waarnaartoe kan worden uitgeweken, een vrijplaats vol schoonheid in de beste Perzische tradities. De vlucht ernaartoe is niet lang en niet gevaarlijk. Het zit in de hoofden bij de mensen en daar kunnen de zeloten van buitenaf niet zo gemakkelijk bij.

Misschien willen zij daar ook niet bij kúnnen. Want voor het overleven van het Iraanse regime kan het belangrijk zijn om soms wat stoom te laten ontsnappen opdat de opwaartse druk beheersbaar blijft, zoals Vreeken het mooi formuleert. Tot nu toe doet het regime dat met succes: de islamitische republiek Iran bestaat veertig jaar.

Dat is lang. Maar afgezet tegen de 2.500 jaar oude geschiedenis van de Perzische beschaving zal zij slechts een intermezzo blijken, iets van voorbijgaande aard.

De dans van de vrijheid zal overwinnen.

Hier vindt u andere afleveringen