Veeteelt is wél een groot probleem en de oplossing is de vleesloze maaltijd

Door:  Sebastiaan Grosscurt  

Foto's: Noël Loozen  

In zijn betoog voor de dubbeldoelkoe probeert Marcel Maassen, tevergeefs, de film Cowspiracy onderuit te halen, stelt student Duurzaamheid Sebastiaan Grosscurt. Veeteelt is wél een groot probleem, en de vleesloze maaltijd is de oplossing. 

In het Volkskrant Magazine van afgelopen zaterdag promootte Marcel Maassen het eten van de dubbeldoelkoe. Deze koe is niet alleen heerlijk van smaak, zo stelt Maassen, het is ook nog eens een duurzame optie voor een vleesliefhebber. Aan die stelling an sich is niets gelogen, maar Maassen begaat met het onderbouwen hiervan een grote misstap. Door te spelen met feiten bagatelliseert Maassen de schadelijkheid van de veeteelt.

Ten eerste gebruikt de schrijver de extreme stellingen in de documentaire Cowspiracy om zich tegenaf te zetten. De regisseur Kip Andersen wordt afgeschilderd als een ‘typsy oom’ die ‘quatsch verkondigt’. Dit is vooral naar aanleiding van Andersens vermeende claim van een wereldwijd vleescomplot, die Maassen vervolgens als lariekoek bestempeld. Echter, de informatie die in Cowspiracy wordt gegeven, reikt niet verder dan de grenzen van de Verenigde Staten. En alhoewel deze afbakening overduidelijk is, zet Maassen zich dankbaar af tegen de documentaire, alsof de film de enige pleitbezorger van het vleesconsuminderen is.

Maassen bestempelt een deel van deze informatie als leugenachtig, te beginnen met de uitstoot van broeikasgassen. De VN heeft inderdaad gepubliceerd dat 18 procent van alle door mensen uitgestoten broeikasgassen wordt veroorzaakt bij het maken van dierlijke producten. De 51 procent van Andersen is echter geen resultaat van bloemlezing, zoals Maassen beweert, maar afkomstig uit een onderzoek dat de uitstoot van het consumeren van dierlijke producten heeft geschat. Hiervoor was het nodig om elke stap tussen de weiland en het bord mee te rekenen, een zogenoemde levenscyclusanalyse. Daarnaast zegt de Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) dat wereldwijd 20 tot 30 procent van de menselijk uitgestoten broeikasgassen afkomstig is van de productie van voedsel. Dat percentage is aanzienlijk hoger dan de 10 procent die Maassen aandraagt.

Daarbij is de vergelijking met alternatieven van vlees ongegrond. Maassen noemt rijst als vervanger van vlees en benadrukt de 20 procent methaanuitstoot waarvoor dit gewas verantwoordelijk is. Echter, veeteelt is verantwoordelijk voor 37 procent van de menselijke methaanuitstoot. Daarnaast is het qua voedingswaarden en bereidingswijze letterlijk onvergelijkbaar is met vlees. van de menselijke methaanuitstoot, los van het feit dat rijst qua voedingswaarden en bereidingswijze letterlijk onvergelijkbaar met vlees. Dit gas is ook nog eens 23 keer zo schadelijk als CO2, waardoor de veeteelt een grote bijdrage levert aan onze uitstoot.

Ook de claim dat een koe geen watergrootverbruiker zou zijn, is niet houdbaar. In Nederland mogen we dan niet met een watertekort zitten, maar verzilting van het grondwater is een probleem dat in de toekomst een grote rol zal spelen. Het intensieve gebruik van ons oppervlaktewater voor de veeteelt versterkt die kwellen en brengt de drinkbaarheid van het water in gevaar.

Dead zones

Het is natuurlijk enorm bezwaarlijk dat informatie zo wordt verdraaid om zo ‘gaatjes te prikken’ in de argumenten van Cowspiracy. Maar veel van de impact van veeteelt is niet eens genoemd in het essay. Neem bijvoorbeeld het probleem van de zogenaamde ‘dead zones’. In deze wateren ontstaat een overschot aan voedingstoffen, wat verstikkend (lees: dodelijk) is voor de bacteriën en vissen die daar leven. Daarnaast concurreren de monoculturen die nodig zijn voor intensieve veeteelt en landbouw (wat nodig is om dat enorme aantal koeien te voeden) de kruidachtige planten en weidevogels weg, met als resultaat een verlies aan biodiversiteit.

Maassen bakt zijn biefstukjes wel erg bruin om te beweren dat de dubbeldoelkoe een oplossing biedt voor al deze milieuproblemen. Een antwoord op de onderzoeksvraag van De Voedselzaak – Hoe voeden we 10 miljard monden in 2050? – kan daarom het beste worden gezocht in de vleesloze hoek, in plaats van wanhopig te zoeken naar verantwoording voor het eten van vlees, vooral nu de Raad van Leefomgeving en Infrastructuur een officieel en duidelijk advies geeft tot het minderen van vlees consumptie. Maassen heeft gelijk wanneer hij stelt dat veeteelt een forse impact op het milieu heeft, maar de dubbeldoelkoe zal uiteindelijk maar een klein verschil maken. Een maaltijd met het vlees van deze koe weegt überhaupt nooit op tegen een vleesloze maaltijd. Een maaltijd zonder vlees is ook nog eens gezonder en makkelijker te bereiden dan het vlees van een dubbeldoelkoe.

Sebastiaan Grosscurt is student Earth, Energy and Sustainability aan Leiden University College The Hague.