‘Bevolkingsgroei biedt ook kansen’; bekijk onze slotavond terug

Door:  Anna Deems  

Foto's: Sven Torfinn  

Na een jaar lang reportages, opiniestukken, video’s en meer over de vraag hoe we 10 miljard monden voeden in 2050, maakt De Voedselzaak de balans op. Wat hebben we geleerd?

De gevolgen van bevolkingsgroei en klimaatverandering gaan we allemaal voelen, maar ze zullen in Afrika het sterkst te zien zijn. Op dat continent lag daarom de ­focus tijdens de Voedselzaak-avond in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam.

Enerzijds schetsen de producties van De Voedselzaak een hoopvol beeld. Zo blijken kleine toevoegingen, zoals een net iets andere ­manier van landbouw bedrijven, een groot verschil te maken als het gaat om productie. Ook passeren veel (deel)oplossingen voor een eerlijker voedselsysteem de revue, variërend van true pricing (het doorberekenen van alle daadwerkelijke kosten van een product in de prijs) tot een meer transparante productieketen.

Anderzijds merkt iemand vanuit het publiek op dat de verhalen die hij nu leest dezelfde situaties schetsen als de verhalen die hij dertig jaar ­geleden las. Een voorbeeld zijn de voor ontwikkelingslanden nog altijd onvoordelige handelsverdragen.

Koopman of dominee

Het raakt aan een van de centrale vragen deze avond: in hoeverre gaan hulp en handel samen om het voedseltekort aan te pakken? Kan Nederland in Afrika koopman en dominee tegelijk zijn?

Ontwikkelingseconoom Ellen Mangnus, die de effecten van het bedrijfsleven op lokale voedselzekerheid onderzoekt, vindt dat de overheid een scheidsrechter moet zijn die goed koopmansgedrag stimuleert. ‘Nu wordt er wel kennis overgedragen en er worden banen gecreëerd, maar het gaat vaak over producten die interessant zijn voor een groeiende middenklasse of een Europa dat koffie drinkt en chocola eet. Voor lokale behoeften zijn ­andere investeringen nodig, die ontbreken nu.’ Mangnus benadrukt naast het belang van de productie van voedsel ook het belang van de toegang tot voedsel: ‘In landen als Ethiopië, die African tigers genoemd worden en qua economische ontwikkelingen gigantisch groeien, zie je dat toch een heel groot deel van de bevolking zware honger lijdt. Dat betekent dat het gaat om een verdelingsvraagstuk.’

Volgens schrijver en beleidsondernemer Kiza Magendane heeft dat verdelingsvraagstuk een macro-economische en geopolitieke ­dimensie, maar moet er ook gekeken worden naar potentie. ‘Op een of andere manier lijkt Afrika een geïsoleerd kindje waar mensen vooral moeten meedoen met kleinschalige landbouw, terwijl we allemaal dondersgoed weten dat industrialisatie en diversificatie van de economie nodig zijn.’ Hij ziet een rol voor Nederland als koopman, want kennisoverdracht is nodig om tot meer duurzame en goedkope manieren van landbouw te komen. Maar óók omdat er geld mee valt te verdienen, niet alleen omdat mensen in Afrika ‘zo zielig’ zijn. ‘Creëer condities waarin geld valt te verdienen. Nederlandse boeren gaan niet zomaar uit liefdadigheid naar Afrika, je moet het aantrekkelijk maken.’

Sexy landbouw

Magendane ziet hoe veel jonge leeftijdsgenoten enorme progressie hebben meegemaakt, op bijvoorbeeld het gebied van mobiele technologie in steden als Nairobi. Zo’n vooruitgang kan ook gelden voor technologie in de landbouw en veel jongeren zijn hongerig naar kansen. Magendane noemt als voorbeeld de voorzitter van de Afrikaanse ontwikkelingsbank, die zich inzet om landbouw sexy te maken voor jongeren.

‘Food is about business’, stelt Mackenzie Masaki, directeur van The Netherlands-African Business Council. En dat hebben volgens hem ook steeds meer jongeren in verschillende Afrikaanse landen door. Hij noemt advocaten en dokters die als boeren gaan werken. Ze verbouwen om te verkopen voor export en op de lokale markt. In die grote lokale, informele markt spelen juist vaardigheden en toepassingen van de middle man een belangrijke rol, daar kunnen ook internationale bedrijven gebruik van maken.

Zo’n wisselwerking tussen lokale vaardigheden en de kennis vanuit Nederland sluit aan op de visie van Kiza Magendane: die 2,5 miljard mensen die in 2050 Afrika zullen ­bevolken zijn niet alleen een bron van bedreiging, maar ook een bron van kansen. En dat geldt zeker ook voor Nederlandse bedrijven.

Eten we in 2050 kweekvlees of krekels? Wat zijn de spannende initiatieven op het gebied van voedsel? En hoe draag je zelf bij aan een betere wereld? Het zijn onderwerpen die aan bod komen in het gratis te downloaden e-book Hoe voeden we 10 miljard monden in 2050? Meer informatie vind je hier.

Ter afsluiting van de Voedselzaak hebben we de beste artikelen gebundeld in een e-book. Download het hier voor e-readers, tablets, pc's en telefoons.