Alles begint met goede voeding

Door:  Mac van Dinther  

Foto's: Getty  

Ondervoeding bestrijden levert meer op dan het kost, ontdekten Lawrence Haddad en David Nabarro, die voor hun werk de World Food Prize ontvingen.

Als een kind ter wereld komt, wegen zijn hersenen 350 gram. Binnen een jaar is dat verdubbeld. Tegen de tijd dat een kind 3 is, heeft het driekwart van de herseninhoud van een volwassene. Het onderstreept het belang van goede voeding in de prilste ontwikkelingsfase, zeggen Lawrence Haddad (59) en David Nabarro (69).

‘Alles wat in het begin misgaat, is later nauwelijks meer te herstellen’, zegt Haddad. Slechte voeding, vult Nabarro aan, leidt ertoe dat kinderen hun leven beginnen met een achterstand. ‘Een ondervoed kind is van het begin af aan geprogrammeerd om slechter te presteren.’

Haddad en Nabarro gaan al jarenlang voorop in de strijd tegen ondervoeding bij kinderen. Medicus Nabarro deed dat in tal van VN-organisaties, onder meer als speciaal adviseur voeding van de secretaris-generaal. Haddad, van huis uit econoom, werkte voor onder andere de Britse overheid en ngo’s.

Voor hun werk kregen de twee Britten deze zomer de World Food Prize, jaarlijks toegekend aan personen die een bijzondere prestatie hebben geleverd op voedselgebied. Het is een erkenning van hun pleidooi dat de aanpak van ondervoeding bij kinderen centraal hoort te staan in internationaal beleid, meent Nabarro. ‘Goede voeding is de motor van ontwikkeling.’

Een paar cijfers: elk jaar sterven 3,1miljoen kinderen wereldwijd door ondervoeding. Ruim 200 miljoen kinderen onder de 5 lijden aan dwerggroei of ondergewicht, veroorzaakt door ondervoeding. Zijn we wel goed bezig?

Haddad: ‘Het percentage kinderen dat ondervoed is neemt gestaag af. En dat gaat steeds sneller, al gaat dat niet in alle landen gelijk op. Dus ja, we boeken vooruitgang. Maar de omvang van het probleem is nog steeds onacceptabel.’

Armoede en ondervoeding overlappen elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde

Armoede is een belangrijke oorzaak van ondervoeding. Dan lijkt het logisch om bij de bestrijding vooral in te zetten op economische ontwikkeling. Geef mensen meer geld, dan kopen ze vanzelf beter eten.

Haddad: ‘Economische groei leidt tot meer welvaart. Maar die is niet gelijkelijk verdeeld. Dat hebben we gezien in India. Terwijl de armoede daalde met 20 procent, ging het aantal kinderen met dwerggroei maar half zo snel naar beneden: 10 procent. Ook al hebben mensen meer geld, dat wil nog niet zeggen dat de andere oorzaken die te maken hebben met ondervoeding verholpen zijn.’

Nabarro: ‘Bij de millenniumdoelen van de VN lag de nadruk op armoedebestrijding en gezondheidszorg. Als je dat voor elkaar kreeg, zou voeding vanzelf komen, was het idee. Daar komen we langzamerhand van terug. Armoede en ondervoeding overlappen elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde. Armoedebestrijding is noodzakelijk, maar niet genoeg. Ondervoeding is een verraderlijker probleem.

‘Je moet ook zorgen dat er gezondheidszorg is voor moeders en jonge kinderen, dat er schoon water is en goede hygiëne. Veel landen hebben voorschoolse opvang voor jonge kinderen. Maar daar komen alleen kinderen die al kunnen lopen. Om het probleem echt aan te pakken, moet je er vanaf de geboorte bij zijn. Dat vraagt om huisbezoeken. In veel landen is dat een uitdaging.’

De strijd tegen ondervoeding dient volgens jullie ook een economisch belang. Hoezo?

Haddad: ‘Dat hebben we uitgerekend. We hebben kinderen, ondervoed en goed gevoed, dertig jaar gevolgd. Daaruit blijkt dat degenen die als kind goed gevoed zijn, beter presteren op school en later meer verdienen. Als je de kosten afzet tegen de baten, dan levert elke dollar die wordt geïnvesteerd in ondervoedingsprogramma’s 16 dollar aan economische groei op. 16 op 1: dat is meer dan wanneer je je geld op de beurs had belegd. Regeringen reageerden verbijsterd, zo hadden ze er nooit naar gekeken. Programma’s voor de bestrijding van ondervoeding werden vooral gezien als een kostenpost, niet als een investering.’

Is dat niet cynisch? Ondervoeding bestrijden omdat het geld oplevert?

Nabarro: ‘Ik denk dat het niet cynisch is, maar verstandig. Het besef dat een gezonde bevolking leidt tot economische ontwikkeling is pas vrij recent. Dat geldt ook voor goede voeding. Imran Khan, de nieuwe premier van Pakistan, heeft in een van zijn eerste toespraken gezegd dat hij zich gaat concentreren op voeding voor kinderen als een sleutel tot economische groei.’

Ondertussen doemt een nieuw probleem op: obesitas. Bijna veertig miljoen kinderen onder de 5 hebben overgewicht.

Nabarro: ‘En dat aantal stijgt supersnel. Ik heb onlangs een rondreis gemaakt langs vijftig landen en ik ben geschrokken van wat ik zag. In Latijns-Amerika, het Midden-Oosten, Azië en delen van Afrika: overal zie je de toename van obesitas. Het is een wereldwijde epidemie die enorme gevolgen kan hebben. Daarom is het ook zo belangrijk dat we in de bestrijding hiervan samenwerken.’

Ik dacht dat obesitas vooral een welvaartsziekte was van rijke landen.

Haddad: ‘Het probleem van junkfood bestaat overal. Ook in Afrika zie je suikerhoudende frisdranken en is junkfood goedkoper geworden en voedzaam eten duurder. Niemand die weet wat de oplossing is. Als je kaartjes ziet waarop de problemen rond obesitas met pijlen zijn aangegeven: dat lijkt wel een bord spaghetti.’