Scroll ↓
Scroll ↓

Stad voor de middenklasse

Nadat veel Amsterdammers in de jaren zestig en zeventig de drukke stad de rug toekeerden, begon de populatie in de jaren tachtig weer te groeien. Aanvankelijk vooral door de allochtonen met lage inkomens en relatief grote gezinnen. Maar sinds deze eeuw rukt het witte middenklassegezin op. Met 822 duizend inwoners nadert de stad gestaag het hoogtepunt uit 1959 (872 duizend). Elk jaar komen er nu 10 duizend Amsterdammers bij, veel meer dan waarvoor er gebouwd wordt. Door de steeds rijkere bevolking (kaart inkomen) en de grote vraag naar woningen stijgen de huizenprijzen snel (kaart woningwaarde). Steeds meer voormalige achterstandswijken worden veroverd door de rijke middenklasse.

De gentrificatie – de opwaardering van buurten, vaak in combinatie met verdringing van de oorspronkelijke bewoners - werd in Amsterdam altijd gedempt door de enorme hoeveelheid sociale huurwoningen. Maar dat aandeel is het afgelopen decennium bewust afgebouwd van ruim 60 procent in 1995 tot ongeveer 45 procent nu (kaart huurwoningen). Ook de komende jaren blijven corporaties huizen verkopen en ze verhuren een aanzienlijk deel van hun bezit op de vrije markt. Het wordt voor mensen met lage inkomens dus steeds moeilijker om een plekje in de stad te veroveren (kaart gentrificatie).
Scroll ↓

Scroll ↓

Amsterdam trekt aan talent

Vanuit alle Nederlandse universiteitssteden stromen de hoog opgeleiden toe. De hoofdstad is inmiddels een van de hoogst opgeleide gemeenten van Nederland (kaart hoogopgeleiden). Een plek in de top-5 meest gewilde vestigingsplaatsen in Europa, dat was in 2006 het streven van het Amsterdamse collegebestuur. Het aantrekken van talent stond daarbij bovenaan het lijstje. Met succes dus.

Het talent komt ook van verder weg. De populatie expats, goed verdienende buitenlanders die veelal op de Zuidas werken, groeit gestaag (kaart expats). Het aantal ‘westerse allochtonen’ ging vorig jaar wederom met ruim 4 procent omhoog. Net als de hoog opgeleide Nederlanders strijken de expats neer binnen de ring, de grachtengordel en Oud-Zuid zijn favoriet. In de zandbak van het Vondelpark en aan boord van de sloepjes die op zonnige dagen door over de binnenstad tuffen, klinkt steeds vaker Engels.
Scroll ↓

Plaats cursor boven een stad
Scroll ↓

Ook toeristen blijven komen

Tot enthousiasme van het stadsbestuur en het bedrijfsleven blijft ook de stroom toeristen in de stad jaar op jaar groeien. De bezoekers geven geld uit natuurlijk, maar het zijn er inmiddels zoveel dat de bewoners beginnen te klagen. Om alle gasten onderdak te bieden worden er sinds 2008 ook volop hotels bijgebouwd. In voormalige kantoren kun je nu goedkope kamers boeken en in de binnenstad veranderen monumentale panden in vijfsterrenhotels.

De komende jaren mag het aantal hotelbedden nog met zo’n duizend per jaar groeien. Maar het aantal bedden groeit ook dankzij sites als Airbnb, die slimme Amsterdammers in staat stellen een graantje mee te pikken van de populariteit van de stad. De opkomst van die short stay verhuur zorgt wel voor voor een extra druk op de woningmarkt en drijft de prijzen nog verder op.
Scroll ↓

Scroll ↓

En, kloppen de clichés?

Een stad vol hoog opgeleide, rijke, witte import? O jee, dat klinkt als hipsters en yuppen. En wat doen die? Ja hoor. Met de oprukkende yuppen en welvarende gezinnen verandert het straatbeeld. In de wijken waar zij hun fixed-gear bikes en bakfietsen naar binnen rijden, worden de huizen opgeknapt en verdringen Nederlands en Engels op straat het Turks en Marokkaans. In het kielzog volgen de winkels die de ingrediënten voor het succesvolle leven verkopen. Bruine kroegen en koffiehuizen maken plaats voor hippe barretjes en restaurants. In oude bankgebouwen en goedkope meubelwinkels vestigen zich verantwoorde supermarkten en yogastudio’s, heel veel yogastudio’s.

Scroll ↓
Toelichting methode

DataSybren Kooistra
GrafiekenThijs Balder
IllustratieJasper Rietman
Interactieve siteMirjam Leunissen
VormgevingWendy van der Wauw
TekstTjerk Gualtherie van Weezel
Met medewerking van OIS Amsterdam

Bekijk meer digitale producties op volkskrant.nl/specials

Toelichting methode

De onderliggende cijfers bij de ingekleurde kaarten van Amsterdam -inkomen, woningwaarde, huurwoningen, hoogopgeleiden en expats- zijn afkomstig van het statistisch bureau van de gemeente Amsterdam (OIS) en Onderzoek en Statistiek Amsterdam.

  • De eerste kaart laat het gestandaardiseerde inkomen zien per buurt in verhouding tot het gemiddelde gestandaardiseerde inkomen van Nederland.
  • De kaart met woningwaardes laat de procentuele stijging en daling zien van de woningwaardes per Amsterdamse buurt. Deze cijfers zijn niet gecorrigeerd voor inflatie.
  • De kaart huurwoningen laat de daling en stijging van het aantal goedkope huurwoningen per buurt zien. Woningen die maandelijks minder dan €425 (2013) of €398 (2009) kosten zijn geclassificeerd als ‘goedkoop’.
  • Bij de hoogopgeleiden is het percentage van de volwassen bevolking met een HBO of universitair diploma in kaart gebracht.
  • De kaart expats laat het percentage westerse allochtonen per wijk zien. Vaak gaat het hierbij om expats, maar ook lager opgeleide arbeidsmigranten uit bijvoorbeeld Polen behoren tot deze groep.

De stippenkaarten zijn gebaseerd op alle door Google Maps geïndexeerde ‘yogastudios’ en ‘koffiebars’, en de geregistreerde Airbnb appartementen in Amsterdam. Overige gegevens zijn afkomstig van CBS (migratie), AFWC (sociale woningvoorraad), OIS (toerisme) en Onderzoek en Statistiek Amsterdam.