beeldvormerscamera's verboden tijdens impeachment-proces

Je mag veel in ‘the land of the free’, maar niet fotograferen

Het Capitool maandag in Washington bij zonsopkomst.Beeld REUTERS

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: fotograferen.

Zelden is een historische gebeurtenis zo treurig gefotografeerd als de impeachment van de Amerikaanse president Donald Trump. Bekijk het aanbod (rond de 2.500 foto’s) van de persbureaus die zich rond het Capitool hebben verzameld van afgelopen week en een droevige parade van politici onderweg naar de Senaat trekt aan de camera’s voorbij.

Soms heeft er iemand een koffiebeker vast of zwaait iemand naar de camera. Hebben ze hun getuigenis afgelegd, dan worden ze in wandelgangen bestookt met microfoons.

Witte Huis-vertegenwoordiger Pat Cipollone met een koffiebeker met het presidentiële zegel arriveert bij de Senaat.Beeld REUTERS

De fotografen die de wacht houden bij het Capitool moeten zich dood vervelen. Het monumentale koepelgebouw wordt gefotografeerd in de eerste zonnestralen en bij nacht, dan weer bewogen vanuit een rijdend voertuig; je moet wat verzinnen om de lange dag door te komen. Die fotografen valt weinig te verwijten, want (tv-)camera’s zijn in de arena waar het gevecht plaatsvindt, de Senate chamber, verboden. De VS heten weliswaar the land of the free te zijn, maar de persvrijheid eindigt bij de deuren van die vergaderzaal.

Het lijkt een detail in de titanenstrijd, want met vaste camera’s in de zaal kun je toch alles volgen. Sprekers zijn om die reden voornamelijk te zien voor een zwart marmeren wandje. Van die video-opnamen maken fotografen uit arren moede foto’s, die vooral bij onlineverslagen worden gepubliceerd. Niet omdat ze interessant zijn, maar omdat een onlineartikel – wet van Meden, Perzen en hedendaagse onilnejournalistiek – altijd van een plaatje worden voorzien. De regie van de vaste camera’s is in handen van overheidsdienaren, die niet in zijn voor frivoliteiten als een close-up of pannen.

De Republikeinse senator voor Californië, Adam Schiff, neemt het woord tijdens de impeachment van Donald Trump.Beeld AP

Wát er wordt gezegd is belangrijker voor de toekomst dan hóé het wordt gezegd, maar de non-verbale communicatie die de wereld wordt onthouden door het cameraverbod, degradeert de afgelopen week visueel tot een vlak hoofdstuk in de Amerikaanse geschiedenis. Hoe kijken politieke tegenstanders naar elkaar? Hoe reageren ze op uitlatingen van getuigen: hoofdschuddend, istemmend knikkend, gapend, geërgerd, woest of juist geamuseerd? Met een knipoog of een gebalde vuist?

De Senaat beneemt zichzelf en de wereld een belangrijk aspect van de geschiedschrijving, erkent een senator die medeverantwoordelijk is voor de strikte regelgeving deze week in The New York Times. De krant constateert dat de senaat, als altijd ‘zwaar op de hand’, vanaf zijn eerste dagen bang is voor beelden die de waardigheid van de senatoren zouden kunnen ondermijnen. Een wegdommelende politicus, iemand in een onflatteuze houding, met een rare grimas, dat zou het gezag van het instituut ondermijnen. Liever klampt de Senaat zich vast aan stoffige tradities als ‘een koala aan een eucalyptusboom’, schreef The New York Times, met het oog op de branden in Australië een wat ongelukkige vergelijking.

Tekening van rechtbanktekenaar Art Lien tijdens de eerste dag van het impeachment-proces.Beeld Art Lien

De krant komt zelf met een alternatief; de gerenommeerde rechtbanktekenaar Art Lien gaat naar het Capitool om, gewapend met pen en waterverf, de verwikkelingen in de zaal elke dag vast te leggen. En zo vangt Lien toch iets van de dynamiek. Maar hoe snel hij ook tekent, hij haalt het niet bij de honderdsten van een seconde die een camera nodig heeft. Gretige nieuwsvolgers moet het doen met zijn kleurrijke tekeningen, waarin hij gelukkig – o zoete wraak – de in slaap gevallen Republikeinse senator James Risch van Idaho vereeuwigde. Opdat geschiedschrijvers in de verre toekomst weten dat Amerikaanse politici in 2020 ook menselijke trekjes hadden.

De in slaap gevallen Republikeinse senator James Risch van Idaho tussen senator Crapo en senator Blunt.Beeld Art Lien

Liens tekeningen hebben een herkenbare stijl, waarbij de aandacht vooral uitgaat naar gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal. Vergeleken met zijn werk is dat van Dana Verkouteren, die door persbureau AP voor de artistieke verslaggeving van het proces is ingeschakeld, grover en impressionistischer en meer in lijn met de traditionele beeldtaal van de rechtbanktekenaar. Zodoende roept haar werk associaties op met rechtszaken, de wereld van misdadigers, advocaten, aanklagers en rechters. Dat zien de senatoren blijkbaar liever dan dat ze onflatteus op een foto staan.

Artist impression van AP-tekenaar Dana Verkouteren: het Republikeinse lid van het Huis van Afgevaardigden Val Demings uit Florida voert het woord in de Senate chamber.Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden