Beeldvormers Afwachten of niet?

Het eeuwige dilemma van de fotograaf: afwachten of niet?

Should I Stay or Should I Go: het liedje van The Clash vat het dilemma samen van de freelance-fotograaf die zuinig is op zijn tijd en meer te doen heeft dan eindeloos te wachten op het onzekere einde van een bezetting. De grote protestactie van Meat the Victims, maandag bij een varkensboer in Boxtel, stelde Volkskrant-fotograaf Marcel van den Bergh voor deze bij nieuwsgebeurtenissen vaker opdoemende keuze. Alledaags opportunisme weerhield Van den Bergh van een principiële stellingname.

Volkskrant-fotograaf Marcel van den Bergh legde de actievoerders vast bij een bezette varkensstal in Boxtel. Beeld Marcel van den Bergh

Twee eisen verbonden de actievoerders van Meat the Victims aan hun vrijwillige vertrek uit de varkensstal in Boxtel, die ze uit protest tegen de vleesindustrie hadden bezet. Een: ‘Let the media go inside’, scandeerden ze, opdat die in de stal konden registreren hoe ellendig de varkens het daar hebben. Twee: laat ons een paar zieke dieren meenemen, zodat we ze kunnen verzorgen. Geen van de eisen werd ingewilligd en uiteindelijk maakte de politie ’s avonds laat een einde aan de actie, waaraan meer dan tweehonderd veelal jonge mensen deelnamen, naar eigen zeggen uit 26 landen.

Toen Marcel van den Bergh, na een telefoontje van de fotoredactie, bij de stal in Boxtel arriveerde, trof hij het tafereel aan dat bij veel incidenten standaard is: de politie had met rood-witte linten een persvak afgebakend – gereguleerde vrije nieuwsgaring – van waaruit hij met een stuk of vijf collega’s de gebeurtenissen kon fotograferen. Van den Bergh: ‘Ik ben twee uur gebleven. Ik liep langs een groepje sympathisanten die liedjes zongen en leuzen scandeerden. De diehards die meer risico namen, waren binnen, van hen zag je alleen de vijf vrouwelijke activisten bij de deur.’

Drie van zijn foto’s stonden dinsdag bij het verslag over de actie in Boxtel. Eentje van de demonstranten buiten. ‘Er waren veel jonge vrouwen buiten, wel twee op de drie. Mensen die demonstreren vanuit het hart.’ De tweede foto van activisten bij de geforceerde staldeur. De derde van een activist die in de sloot was getuimeld en eruit kroop. Géén interieurfoto van de harde actie in de stal (die overigens, getuige de videobeelden van Meat the Victims, zo ruig niet was: ze trok vooral veel nieuwsgierige blikken van varkens).

Het eeuwige dilemma van de freelance-fotograaf drong zich op: wachten tot de status quo wordt doorbroken, of ervan uitgaan dat de bezetting – zoals bij vergelijkbare acties van Meat the Victims in Engeland, Amerika, Australië – met een sisser afloopt? Van den Bergh: ‘Een eis van de activisten was dat de pers binnen mocht fotograferen. Maar daarin zag ik juist een vergoelijking van mijn afwezigheid, mocht de toestemming komen. Door te vertrekken kwam ik niet voor de keuze te staan me al dan niet als een verlengstuk van de activisten te laten gebruiken, die wilden dat wij hen met zieke of dode biggen zouden fotograferen. Zou ik niet hebben gedaan, want die zijn geen nieuws: bij elke varkenshouderij, biologisch of niet, is wel ergens een dood dier te vinden.’ Een pragmatisch besluit maakte een principiële journalistieke afweging dus overbodig, ‘hoewel de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik eenmaal binnen waarschijnlijk tóch een actievoerder met een dode big in haar armen had gefotografeerd, en dat juist die foto denk ik ook in de krant zou zijn gekomen’.

De Telegraaf plaatste een foto vanuit de stal, afkomstig van de actievoerders zelf. De pers mocht uiteindelijk niet naar binnen. Beeld Meat the victims

Opmerkelijk genoeg plaatste De Telegraaf dinsdag bij een voor Meat the Victims weinig vleiend verslag uit Boxtel wél een foto van (lachende) actievoerders in de stal. De feelgoodfoto is afkomstig van de activisten zelf, zo blijkt uit het bijschrift. ‘Ongeveer dezelfde foto als die de persfotografen binnen zouden hebben gemaakt’, concludeert Van den Bergh.

Zijn inschatting van het verloop van de bezetting was juist. Hoewel steeds meer boze boeren zich bij de stal verzamelden en er enkele auto’s van activisten in greppels werden geduwd, bleven confrontaties tussen de kemphanen uit en was er tot het invallen van de duisternis uit fotografisch oogpunt in Boxtel geen nieuws meer te halen. Een lange dag voor politie, boeren en actievoerders; Van den Bergh boekte tijdwinst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden