Inzicht Treinramp

Een treinramp bij Weesp honderd jaar geleden leidde tot meer kennis over het gedrag van de grond

Spoorwegongeluk bij Weesp Datering: 13-09-1918 Plaats: Weesp Vervaardiger: 'Holland', Fotopersbureau Beeld Beeldbank Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen

Deze honderd jaar oude foto is een opname van een van de grootste treinrampen in de Nederlandse geschiedenis, 13 september 1918 nabij Weesp. 41 mensen vonden de dood, tientallen raakten zwaargewond. Links in beeld is het achterste treinstel dat nog redelijk intact is. Meer naar voren, buiten beeld, is het een groot bloedbad tussen verwrongen staal en versplinterd hout.

Het groepje mensen rechts is geen reddingsgroep, het zijn hoogwaardigheidsbekleders, waarschijnlijk de onderzoekscommissie onder leiding van Cornelis Lely, oud-minister van Waterstaat, die de rampplek nog dezelfde dag bezoekt.

Want hoe is de ramp te verklaren met een trein die werd getrokken door een gloednieuwe locomotief, bijgenaamd Blikken Tinus, op een talud waar dertig jaar lang geen enkele verzakking is waargenomen ?

Het heeft wekenlang geregend en sneltrein 102 van de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij rijdt door een zompig verzopen land, op weg naar Amsterdam. Het is het laatste jaar van de Eerste Wereldoorlog en de kolen zijn van slechte kwaliteit. Op dertig meter voor de brug voelt het treinpersoneel dat de locomotief wegzakt en naar rechts overhelt. Wegwachter Smeek, zijn vrouw en wegarbeider Van Vliet zitten in het blokwachterhuisje vlakbij de brug en zien de treinramp gebeuren. ‘We zagen de bagagewagen achteroverhellen. De trein schoof nog even door en de loc sloeg tegen de brugingang en we zagen de personenwagens achter de bagagewagen van de dijk afglijden’, zeggen ze tegen de lokale krant De Gooi- en Eemlander.

De onderzoekers produceren binnen vier maanden een lijvig rapport. De hoge grondwaterstand is een verklaring voor het afschuiven. Maar als oorzaak geldt ook de door ingeklonken zand hard geworden onderliggende veenlaag, die maakte dat het regenwater dat al wekenlang ongehinderd via de kruin het dijklichaam inliep, niet kon worden afgevoerd.

De ramp was aanleiding voor de ontwikkeling van meer wetenschappelijke kennis over het gedrag van grond. Er kwam in Delft een Laboratorium voor Grondmechanica, onder leiding van Albert Keverling Buisman, lid van de onderzoekscommissie in Weesp. De moderne geotechnische inzichten legden de basis voor de iconen van de civiele techniek van de laatste eeuw: de Afsluitdijk, de Maastunnel en de metro van Rotterdam, De Deltawerken en de Noord-Zuidlijn in Amsterdam.

Bron: Honderd jaar geotechniek (Kivi, afdeling Geotechniek)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.