Uitgelicht Boerenleven

Annie van Gemert portretteert het boerenleven van de 21ste eeuw

Wie zelf van de boerderij komt, wint makkelijker het vertrouwen van mensen in de agrarische sector, merkte Annie van Gemert. Ze bracht het boeren in Limburg in de breedst mogelijke zin in beeld. 

Familie Kremer, akkerbouw en boerderijwinkel in Vaals. Beeld Annie van Gemert

Als één Nederlandse beroepsgroep vaak het adjectief ‘tragisch’ aankleeft, dan die der boeren. Amper anderhalve eeuw geleden vormden ze nog bijna de helft van de Nederlandse beroepsbevolking, tegenwoordig zijn ze een minderheid van een paar procent. Als ze in het nieuws komen, dan gaat het vaak over vervuiling of veeziekten. Recentelijk was er de nodige publiciteit over het toenemend aantal zelfmoorden onder boeren die lijden onder een extreme werkdruk en eenzaamheid. Veel van de overgebleven boeren hebben ondertussen moeite met het vinden van opvolgers – hun kinderen hebben de boerderij voorgoed verlaten.

Sociaal-documentair fotografe Annie van Gemert (1958) – bekend van haar series over onder meer grote gezinnen, kloosterlingen en Vlaamse badgasten – stelde zich ten doel het boerenleven in de 21ste eeuw te portretteren zoals het écht is, inclusief de mooie kanten, en zo aandacht te vragen voor een beroepsgroep die zelden luidruchtig aanwezig is, maar die nog altijd ons voedsel levert. Van Gemert groeide zelf op in een gezin van acht kinderen op een boerderij in Vught. Net als de grote gezinnen en de kloosterlingen die ze eerder fotografeerde, hebben boeren volop te maken met vooroordelen, zegt zij: mensen die door de rest van de maatschappij slecht worden begrepen, die moeten zich altijd verdedigen.

Familie Brinkhaus, geitenbedrijf in Heythuysen. Beeld Annie van Gemert
Familie Peelen, bloemenkwekerij in Meerlo. Beeld Annie van Gemert
Familie Engelen, melkveebedrijf in Evertsoord. Beeld Annie van Gemert

Haar oorspronkelijke plan was boeren en tuinders in alle Nederlandse provincies vast te leggen. Dat bleek, in boerentermen gesproken, teveel hooi op de vork. Een opdracht van het Limburgs Museum in Venlo leidde tot het project Boerenkracht, over boeren in Limburg in de breedst mogelijke definitie van het woord: van traditionele veehouders tot biologische varkensboeren en van pluimveehouders met zorgboerderijen tot tuinders.

Wie zelf van de boerderij komt, die wint makkelijker het vertrouwen van mensen in de agrarische sector, ondervond Van Gemert. Over de staat van de Nederlandse boer in 2019 kun je niet generaliseren, vindt zij. ‘Je hebt klassenverschillen’, zei Van Gemert in een interview met Trouw. ‘Ik ontmoette boeren die het goed hebben. Maar agrariërs die bijvoorbeeld koeien, geiten of varkens hebben, moeten vaak knokken voor hun bestaan. Ze hebben veel te maken met regels. Boeren en tuinders werken keihard, dag en nacht.

Het fotoboek Boerenkracht bevat interviews met geportretteerden van de hand van agrarisch journalist Marc van der Sterren. David Janssen, eigenaar van een zorgboerderij in Veulen met 38 duizend vrije uitloop-kippen, zegt het daarin als volgt: ‘Je gevoel moet goed zijn, daar draait het om.’

Familie Kan, boerderijwinkel en vleeskoeien in Fromberg. Beeld Annie van Gemert
Beeld Annie van Gemert

Annie van Gemert: Boerenkracht – Generaties in beweging. 

Met interviews door Marc van der Sterren.

De tentoonstelling Boerenkracht is tot en met 2 juni 2019 te zien in het Limburgs Museum in Venlo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.