Amerikaanse kunstenaar Gordon Belray geeft moderne geschiedenis facelift

Verhalende schilderijen noemt de Amerikaanse kunstenaar Gordon Belray zijn fotokunstwerken die hij opbouwt met bestaande foto’s van dramatische gebeurtenissen.

Op basis van archiefmateriaal reconstrueerde de Amerikaanse kunstenaar Gordon Belray de moord op Martin Luther King in 1968. Rechts wijzen Kings vrienden naar het roodstenen gebouw waar het schot vandaan was gekomen. In het midden de ambulance waarmee de zwaargewonde King werd afgevoerd. Beeld Gordon Belray

Het historische moment dat Martin Luther King in 1968 werd neergeschoten op het balkon van Lorraine Motel in Memphis is nooit vastgelegd. Deze reconstructie maakt de Amerikaanse kunstenaar Gordon Belray op basis van archiefmateriaal. Het zijn beelden van na de moord, zoals toen Kings trouwe vrienden Andrew Young en dominee Ralph Abernathy vanaf het balkon wezen naar het roodstenen gebouw waar het schot vandaan was gekomen. Het zijn de politiefoto’s waarop de ambulance te zien is waarin de zwaargewonde King werd afgevoerd en hoe agenten kwamen aanrennen. Maar we zien ook een nog kale boom die refereert aan het vroege voorjaar op dat moment en de wat verloederde straatbeelden van het Memphis uit de jaren zestig. ‘Een beetje landschapsschildering a la Brueghel.’

‘Verhalende schilderijen’, zo noemt Belray zijn fotokunstwerken die hij opbouwt vanuit bestaande beelden. ‘Historische schilderijen van epische figuren zoals de Medusa worden niet meer gemaakt. Dat is vervangen door film en foto, per definitie momentopnamen die een beperkt beeld van de werkelijkheid weergeven’, zo legt Belray telefonisch uit vanuit de Verenigde Staten. Vanuit zijn interesse voor wereldgeschiedenis en sociale gelijkheid besloot Belray tot ‘een nieuw narratief’ van de moderne geschiedenis.

Hij maakt daarbij dankbaar gebruik van moderne technologie en zijn kustopleiding. ‘Alle informatie is beschikbaar. Ik hoef het alleen maar te verzamelen en te herschikken tot een kunstwerk.’ Veel van de historische beelden die Belray verzamelt en ‘herschrijft’ zijn in zwart-wit, zoals de ontmoeting tussen president Nixon en de Chinese leider Mao Zedong in 1972, de moord op Robert F. Kennedy in Los Angeles in 1968 in het Ambassador Hotel of de bankoverval door de door linkse activisten ontvoerde Patty Hearst in 1974.

Het zijn stuk voor stuk momenten in de wereldgeschiedenis om nooit te vergeten en die mensen tot nadenken en reflecteren moeten aanzetten, vindt Belray. Met de ‘Afdaling van Che Guevara’ wil hij laten zien hoe de legendarische verzetsstrijder nog steeds in de herinnering is blijven voortleven als een moderne Messias. Maar ook hoe Bolivia en de VS in 1967 op brute wijze zijn lijk tentoonstelden om de wereld te laten zien dat de ‘vijand’ was overwonnen.

Doel van Belray is om te laten zien dat politieke spelletjes nog steeds worden gespeeld – het lijk van de Libische leider Khadafi werd ook zo aan de wereld getoond – en dat vrijheid en burgerrechten ook nog steeds onder druk staan. ‘Deze beelden moeten ons helpen herinneren en kunnen in al hun afschuwelijkheid een soort groteske schoonheid vormen.’

Ander werk van Gordon Belray

Beeld Gordon Belray

Zedong en Nixon
In deze bewerking van de foto van de historische ontmoeting tussen de Chinese leider Mao Zedong en de Amerikaanse president Nixon in 1972 legt kunstenaar Gordan Belray net andere accenten. Hij plakte specifieke gezichtsuitdrukkingen van ander beeldmateriaal op het origineel om een ‘ander narratief’ te vertellen: Mao als ervaren, charismatische leider, die een wat onnozel lachende Nixon vorsend en wantrouwend opneemt. Terwijl de Chinese premier Zhao Enlai (links) en Henry Kissinger ( tweede van rechts) op de oorspronkelijke foto een bijrol spelen, geeft Belray ze meer aanzien. ‘Ze zijn duidelijk intelligenter en hebben door wat hier gebeurt’, aldus Belray die geïnspireerd raakte voor dit kunstwerk toen president Trump in 2017 de Chinese leider Xi Jinping ging ontmoeten. ‘Ik wil mensen laten nadenken en reflecteren over het heden via het verleden.’

Beeld Gordon Belray

Hearst

Bij Hearst voegde hij kleur toe om de scene aan te dikken. Daarmee wilde hij een ‘soort Quentin Tarantino-effect’ bereiken. Het radicalisme van de Symbionese Liberation Army die Hearst had ontvoerd en daarna ertoe had aangezet om mee te doen, uit de jaren zestig is volgens Belray namelijk ‘niet meer voor te stellen’.

Beeld Gordon Belray

Moord op Robert F Kennedy

De moord op Robert F Kennedy was zo chaotisch. ‘Ik zag geen weg naar binnen en moest beetje bij beetje het beeld opbouwen op basis van verhalen in de media en politiefoto’s. De reconstructie is minder historisch accuraat maar toont des te meer de chaos en verwarring van die tijd.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.