Jason Bourne weet hoog niveau niet vast te houden

Vincent Cassels chagrijnige CIA-hitman is een waardige opponent

Door de onrustige cameravoering en de superieure achtervolgingsscènes smelten publiek en opgejaagde held ineen in het nieuwste deel van de Bourne-reeks.

We treffen hem ergens in hedendaags, in verval verkerend Zuid-Europa. Met één mep, zonder ook maar een greintje voldoening, slaat Jason Bourne de ene na de andere met tatoeages bedekte Servische kolos tegen de grond, terwijl de gokkers om hem heen joelen.

Franchise

Jason Bourne (***). Actie. Regie: Paul Greengrass. Met: Matt Damon, Alicia Vikander, Vincent Cassel, Tommy Lee Jones, Riz Ahmed, Julia Stiles.123 min., in 117 zalen.

Je moet je brood verdienen tenslotte, als ondergedoken voormalig geheim agent. Als het - voorheen - ultieme moordinstrument van een zeer geheim programma binnen de CIA.

Bourne is terug. Of was nooit weg. Het is de vijfde aflevering in de op Ludlums thrillers gebaseerde Bourne-filmfranchise, de zijtak The Bourne Legacy uit 2012 meegerekend (met Jeremy Renner). En een vierde in de originele reeks met Matt Damon, die voor het laatst optrad in The Bourne Ultimatum (2007). Toen was het op, zei de hoofdrolspeler in koor met regisseur Paul Greengrass, die het actiegenre injecteerde met zijn jachtige filmstijl. Bourne mocht van hen met pensioen.

Maar zo gaat dat niet in Hollywood. Dus kwamen Damon en Greengrass negen jaar later gewoon weer bijeen en is er nu Jason Bourne.

Post-Snowden

Bourne is een klassieke onwillige held: zelfs als zijn oude vriendin en eveneens ondergedoken oud-agent Nicky Parsons (Julia Stiles) hem een stickje bezorgt met wat informatie over zijn overleden vader, komt hij liever níet in actie. Pech dat de moordlustige CIA meekijkt: voilà, de filmlange jacht is geopend. Weinig fantasievol als heropstart-plot, maar bij Bourne doet het er niet zo veel toe hóe je hem inschakelt. Het eerste uur rijgt superieure achtervolgingsscènes aaneen, onder meer door een vanwege volksopstanden in brand staand Athene. En met Vincent Cassels chagrijnige CIA-hitman als waardige opponent. Greengrass vertrouwd onrustige cameravoering en montage gijzelen de blik. Nooit wordt de kijker een moment van ontspanning toegestaan; publiek en opgejaagde held smelten ineen.

De CIA, agressief als altijd, wordt aangestuurd door een cynische directeur (Tommy Lee Jones) en diens briljante tech-specialist (Alicia Vikander), die een eigen agenda voert. Jason Bourne begeeft zich in de post-Snowden wereld: terwijl de IT-fanboys hun goeroe (Riz Ahmed) toejuichen als die beweert dat zíjn socialmedia-bedrijf de privacy wél waarborgt, is de CIA achter de schermen al lang met de organisatie vervlochten. Onderwijl figureert Bourne als de mens die ongezien wil blijven, maar dat niet kan in deze met camera's bedekte wereld.

Flashbacks

Jason Bourne bereikt nog wel het niveau van de reeks, maar houdt dat niet tot het eind aan toe vast. Greengrass is onmatig met flashbacks van Bourne's vader. Na twee keer weten we dat wel, na vier keer ook. Een laatste en lange achtervolging, ingezet ná de apotheose, oogt dommig destructief en warrig gemotiveerd. Niks voor Bourne, toch de meer economische filmheld.

Damon (45), voorzien van massief bovenlijf en de juiste (enige juiste?) stoïcijnse Bourne-blik, kan best nog even mee. Maar zijn personage is toe aan iets nieuws. Mogelijk een bureaubaan.