City of Ghosts.
City of Ghosts. ©

De sfeer van angst en wanhoop verdwijnt in City of Ghosts vrijwel nooit

Film (documentaire) - City of Ghosts

In deze huiveringwekkende documentaire zie je hoe leraren en a-politieke feestbeesten transformeren tot verzetsstrijders.

City of Ghosts

Documentaire - (****)

Regie: Matthew Heineman

90 min., in 20 zalen

'Mooie kans om iets van Duitsland te zien. Het lijkt wel een huwelijksreis.'

Galgenhumor van het zuiverste water. Een huwelijksreis kun je de trip naar Berlijn allerminst noemen, voor Hamoud en zijn vrouw. Hamoud is een van de oprichters van het burgerjournalistencollectief Raqqa is Being Slaughtered Silently (RIBSS), dat meteen in het geheim video's maakteen die online zette toen Islamitische Staat in juli 2012 hun stad binnenviel.

IS-bewind

De wereld moest zien wat er onder IS-bewind in Raqqa gebeurde. En dat van de door IS verspreide propaganda -iedereen gelukkig in het hart van het kalifaat - niets klopte. Honger, dood en verderf, dat is wat IS Raqqa schonk.

Inmiddels zijn Hamoud en mede-oprichters Aziz, Mohamad en Hussam de stad ontvlucht. Nu worden ze zelf gefilmd, in de intense documentaire City of Ghosts. Zoals de mensen van RIBSS de gruwelen van IS wereldkundig maakten, zo zorgt de Amerikaanse documentairemaker Matthew Heineman (Cartel Land) dat je je iets kunt voorstellen bij het dagelijks leven van deze constant opgejaagde, in het geniep opererende activisten.

Hoe veranderen leraren en a-politieke feestbeesten in verzetsstrijders met pen en camera? Hoe smokkelen ze hun horrorbeelden Syrië uit? En hoe gaan ze om met de bedreigingen, die blijven aanhouden terwijl ze ondergedoken zitten in Turkije en Duitsland?

Sfeer van angst en wanhoop

Of je nu clandestiene video-opnamen uit het verwoeste Raqqa ziet of meekijkt terwijl de mannen vanuit hun safehouse materiaal uploaden: de sfeer van angst en wanhoop verdwijnt in City of Ghosts vrijwel nooit. Elk ogenblik kunnen Hamoud, Mohamed en Aziz een volgende RIBSS-correspondent verliezen, nieuwe doodsbedreigingen krijgen of horen van alwéér een naaste die door IS is vermoord.

Zo toont Hamoud vanaf zijn smartphone de wanstaltige, als Hollywoodthriller vormgegeven clip waarin zijn vader wordt doodgeschoten. 'Ik kijk vaak naar deze video. Hij geeft me kracht', zegt hij. Het is een scène waarop woorden als 'schrijnend' en 'hartverscheurend' afketsen en waarbij Heineman gepast terughoudend te werk gaat: ontegenzeglijk betrokken bij zijn helden, hen van heel dichtbij filmend, maar wars van effectbejag. De feiten en beelden spreken voor zich, in City of Ghosts.

Buiten alle expliciete IS-verschrikkingen - Heineman kon er allicht niet omheen - maken vooral de momenten indruk waarop het pantser van de mannen scheuren vertoont. Zoals wanneer Aziz, die als woordvoerder van RIBSS volop in de schijnwerpers staat, een sigaretje opsteekt en onbedaarlijk begint te beven. Zo ziet het eruit, als de ontreddering door je lijf siddert.